थौं सकिमिला पुन्हि

# मुनीन्द्ररत्न वज्राचार्य

नेवाःत न्हापांनिसें हे थःगु संस्कृतियात तःजिक हना वयाच्वंपिं खः । संस्कृतिबिना नेवाःत म्वाये फइमखुु । यदि संस्कृति मानय् मयात धाःसा उमिगु अस्तित्व हे ल्यनाच्वनी मखु । गबलेतक संस्कृति दयाच्वनी अबलेतक नेपालमण्डल दयाच्वनी । उकिं झीपिं झीगु संस्कृतिया परिधि दुने च्वनाः म्वायेमाःपिं खः ।

बुसांनिसें मसीतले अझ सीधुंकाः तकं झीसं दशकर्मया विधि, सीपिनि नामय् पूजापाठ थीथी कथं लुमंकाः याना वयाच्वनी । नखःचखःबलय् सीधुंकूपिनि नामय् तकं नये–त्वनेगु भाग तयाच्वनी । झीगु देय् बिस्कंया संस्कृतिं बिलिबिलि जायाच्वंगु दु । दच्छियंकं वइगु झिंनिलाया दुने झिंनिगु पुन्हिया थःगु हे महिमा दु ।

स्वन्ति सिधयेवं वइगु पुन्हि कात्तिकपुन्हि सकिमिला पुन्हि खः । सकिमिला पुन्हियात गुलिस्यां सकिमना पुन्हि नं धयाच्वन । सकमिला पुन्हि विशेषता छु धाःसा थुकुन्हु नेवाःतय् चाकुहि, सकि मनाः नयेगु दिन खः । अले थ्व दिन छुस्यामुस्या नं नयेगु याइ । अले बौद्धमार्गीतय् लागि थ्व दिन पवित्रगु दिन खः ।

छाय्धाःसा बाहाबहीया क्वापाःद्यः, चीबहाः, करुणामय मूर्तिया न्ह्यःने, चुक वा ननिइ त्वाःबहाया दाजुकिजापिं मुनाः नामसंगीति पाठ यायेगु याइ । नामसंगीति पाठ याये न्ह्यः छेँखापतिकं हःगु छुस्यामुस्या, सिसाबुसा छथाय् मुनी । छुस्यामुस्या कथं कःनि, छ्व, सियुगु–हाकुगु मुस्या, सिंपु, चिग्वः कय्गु, तग्वः कय्गु, चाना, बरां, बकुलाः आदि थीथी प्रकारया बस्तु दइ ।

सकिमिला पुन्हिया छुस्यामुस्या नयेमाः, तुतः ब्वनेमाः धयागु मसिया वन । भ्यालेन्टाइन डे, क्रिसमस, ह्यापी बर्थ डे, अप्रिल फूल थें जाःगु कतःया संस्कार लाछि मलाछिं हना च्वन । थज्याःगु बानी व्यहोरां झीगु संस्कृति गथे यानाः संरक्षण याना तयेफइ धयागु हाथ्या वयाच्वंगु दु ।

सिसाबुसा कथं केरा, लैं, संन्त्रासी भोगत्या, पासी , आमासी व मेमेगु सिसाबुसा दइ । अले मदयेक मगाःगु चाकुहि व सकिमना नं दइ । थ्व सकतां तयाः कलश, अष्टमंगल, चन्द्रमा, सूर्य व नाना प्रकारया चित्र च्वयाः छाय्पिइ । थ्वयात हलिमलि ब्वयेगु नं धायेगु याः । थ्व चित्र च्वयाः थःथःगु कलाकारिता प्रदर्शन याइ ।

अले सकलें लय् तायाः न्ह्यइपुसे च्वंक मन हे आनन्द वयेक बौद्ध नामसंगीति पाठ याइ । थ्वयात तुतः ब्वनेगु नं धाइ । मेबलय् तुतः मब्वंसां सकिमिला पुन्हि कुन्हु अनिवार्य रुपं तुतः ब्वनेगु याः । नामसंगीति ब्वनकि जीवनय् वइगु थीथी संकट तरे याना बिइ । मनयात आनन्द बिइ । नामसंगीतिया पाठ सिधयेवं उघ्रिमय् मस्तसें रहरबहर यायेत घाराघुरु याइ ।

थ्व हे सिसाबुसा सकसितं प्रसादया रुपय् इनाः नइ । छेँय् छेँय् नं प्रसादया रुपय् इनाः नयेत यंकी । नेपाः देय्या स्वनिगः प्राचीनकाल निसें नेवाः बौद्ध धर्मावलम्वी पिनिगु धार्मिक एवं सांस्कृतिक केन्द्रया रुपय् परिचित जुया च्वंगु दु । नामसंगीतिया पाठ सकिमिला पुन्हि जक मखु गुंला व पुन्हिपतिकं पाठ यायेगु याः ।

नामसंगीति महायानी व बौद्धपिनिगु संस्कृत भाषां च्वयातःगु स्तोत्र खः । थुकी स्वयम्भूया ध्यानी बुद्धपिं, लोकेश्वर व बुद्ध बोधिसत्वपिनिगु बारे गुणगाण यानातःगु दु । थ्व न्ह्याम्हेस्यां पाठ याःसां जिउ, तर बौद्धमार्गी वज्राचार्य, शाक्य, उराय्तसें आपालं पाठ याइ । थ्व न्हापाया बौद्ध विद्वान थेंजाःपिंसं च्वयावंगु खः ।

यलया हिरण्यवर्ण महाविहारय् थ्व आर्य नामसंगीति लुं च्वयातःगु रञ्जना लिपिया तःधंगु स्तोत्रपाठ यायेगु सफू दु । सकिमिला पुन्हिया नामसंगीति पाठ यानाया पुण्य लाइगु जुयाः सकलें बौद्धत सन्ध्याकाइलय् थःथःपिनिगु बहाःबहीया क्वाःपाःद्यःया न्ह्यःन, ननि चुकय्, चिभाः द्यःया फुसय् च्वनाः नामसंगीति पाठ यायेगु याइ ।

तर थुकुन्हु हिन्दूतय् नारांद्यःयाथाय् वनाः अपसं च्वनेगु याइ । सकिमिला पुन्हि मेमेगु नखःचखः थें तःजिक हने म्वाःसां थ्व नखःया थःगु कथं हे विशेषता दु । झी पुर्खापिंसं थीथी महिमा ज्वनाः हना वयाच्वंगु थुगु सकमिला पुन्हि नखतं झीसं ईव्यया महत्व स्वयाः नखःचखः हना वयाच्वंगु दु धयागु सिइ दु ।

झीगु शरीरयात मदयेक मगाःगु, शरीरयात रक्षा याइगु प्रकृतिं मौसम कथं बिउगु सिसाबुसा, हलिमलि, छुस्यामुस्या आदि नयाः शरीर स्वस्थ जुइकेत झी आजुपिंसं ईब्यः स्वयाः दयेकातःगु नखः खः । छुस्यामुस्याय्, सिसाबुसाय् छगू कथं भिटामिन दयाच्वंसा, चाकुहि व सकिमना नयाः शरीरय् माःमाःगु क्यालोरीत बढे जुइ । झी पुर्खां अथें नखः हंगु खइ मखु ।

तर झीसं बांलाक वाः चायेके मफयाच्वंगु जक खः । थ्वयात विस्तारं ल्वमंका च्वंगु जक खः ।नखःचखःया तसकं महत्व जायाच्वंगु थ्व नेपाः देसय् गुलिस्यां सकिमिला पुन्हिया छु याइ धयागु न्ह्यसः तइपिं नं दयावल । थौंकन्हय् धार्मिक पाठ पूजा नखःचखः जात्रा पर्व आदिइ झी मचाखाचातय् ध्यान मवन ।

भिंगु संस्कार स्वयाः नं मभिंगु संस्कार पाखे ब्वाँय् वनाच्वन । झीगु अमूल्यगु संस्कृति, सभ्यता धमाधमं म्हासे जुयाः वंकाच्वन । सकिमिला पुन्हिया छुस्यामुस्या नयेमाः, तुतः ब्वनेमाः धयागु मसिया वन । भ्यालेन्टाइन डे, क्रिसमस, ह्यापी बर्थ डे, अप्रिल फूल थें जाःगु कतःया संस्कार लाछि मलाछिं हना च्वन ।

न्हिछिंचछिं, लाछिं मलाछिं फेसबुक स्वयेगु, गेम म्हितेगु, च्यायेट यायेगु, चाःहिलेगु, डिस्को बार वनेगु , ड्रग्स नयेगु बाहेक मेगु संस्कार पाखे भतिचा हे ध्यान मवने धुंकल । थज्याःगु बानी व्यहोरां झीगु संस्कृति गथे यानाः संरक्षण याना तयेफइ धयागु हाथ्या वयाच्वंगु दु ।
धर्मया आस्था मंत, दया माया धयागु मंत ।

संस्कृति व संस्कार स्यनीगु नैतिक शिक्षा मदु । अले नखःचखः हनेगु लिज्ञां मदया वन । सकिमिला पुन्हि धयागु छु खः धकाः न्यने मालीगु अवस्था वल । तर न्ह्याम्हेस्यां न्ह्यागु याना च्वंसां झी नेवाःतसें थःगु संस्कृतियात न्ह्याथे यानाः नं बचे यायेगु, थःपिनिगु कत्र्तव्य खः ।

नत्र नेवाः जाति धकाः धायेका च्वनागुया अस्तिव झंझं म्हासे जुयावनी । आः हे नेवाःतय्गु छेँबुँ सतक विस्तारया नामय् लाकाकाः वयेधुंकल । नेवाःतसें तसकं हे बिचाः यायेमाःगु स्थिति वयाच्वंगु दु ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS