अजिमा-पलेस्वां पुखू – २

केशव श्रेष्ठ

२०५१-५२ सालपाखे जिं जापानी पासापिनिगु ग्वाहालिं च्वय्च्वंगु खुल्ला व खालीगु भागयात नेपाली मौलिक जैविक विविधता संरक्षण, संवद्र्धन, शिक्षा जागरण व संस्कृति संरक्षणया निंतिं स्वयम्भू वातावरणीय उद्यान नेपाल वातावरणीय तथा शैक्षिक विकास केन्द्रया योजना अनुरुप स्वयम्भू महासमिति, त्रिवि, वडा ज्याकू, स्थानीय संस्थापाखें निर्माण यानाः अनया लः बाः वइगुयात थुगु हे पुखुलिइ मुंके फइगु कुलो व धः व्यवस्था यानागु खः ।

तर ०५० साल न्ह्यः हे उगु पुखुलिइ मनूतय् कुदृष्टि लाःगुलिं जलकुम्भी झाः अप्वया वनाः छुं ई लिपा हे व पुखू सुना वनेवं मनूतय्सं उगु खाली थाय्यात सिँया डिपो दयेकेगु, म्हितेगु कासा ख्यः व हुस्लुं पुइगु आदिया रुपय् व फोहर वायेगु थाय् रुपय् हिला हःगुलिं छगू समय कालय् धार्मिक व वातावरणीय महत्वया व पुखू निर्जल जू वन ।

स्वस्वं हे किम्डोल व भुइख्यःया ल्वहंहितित नं दक्वं सुना वन । वर्तमान अवस्थाय् स्वयम्भू गुँच्वय् स्वयम्भू महासमितिया कुतलय् जंगलया अवस्थाय् सुधार जुया वंगु अवस्थाय् स्वयम्भूइ जलस्रोतया भण्डार बांलाना वनाच्वंगुलिइ भूमिगत लःया अप्वः दोहनया कारणं अनया प्राकृतिक जलाधार, ल्वहंहिति व पुखूयात मार लाःवंगु थुइके फु ।

स्वयम्भूया थुगु अजिमा कमलपुखुलिइ मात्र ५ गू लाख लिटर लः न्ह्यंकेफुगु धकाः महासमितिया इन्जिनियर राजेश सुवालं कनादी । स्वयम्भू महासमितिं २०१८ साल पुस महिनाय् उपाध्यक्ष ज्ञानु लामाया सक्रियताय् उगु पुखूया पुनरुत्थानया ज्या क्वचायेकाः चैत महिनां हे बर्खाया लः व गुच्वं बाः वःगु लखं पुखू जलमग्न जू वन ।

पुनरुत्थानया फलस्वरुप पुखुलिं लः सुना मवंगु अवस्थाय् २०७६ सालया स्वांयाःपुन्हिया न्हिकुन्हु झिझ्वाः पलेस्वांया पुसा प्रत्यारोपण याःगुलिं उगु स्वांया झ्वाः अप्वया वंगुलिं उगु लँपु जुयाः वनीपिं छुं मनूतय्सं न्याया मस्त त्वःता बिउगुलिं व ताल्लाया इलय् मस्तय्सं सुनानं मसीक पौडी म्हिता बिउगुलिं पलेस्वांया झ्वाः ब्वलनेत थाकुया वन ।

न्यने दु कथं लामा संस्कारय् पुखुलिइ न्याः लहित धाःसा थःगु संकट, ल्वय् अन कुतुं वनीगु व उकिं व पुखुलिइ न्हापा नं न्या लहिनाः खतराय् लाःगु लुमं । थुकथं अबुझ मनूतय्पाखें अजिमा कमलपुखूया अस्तित्वयात खतराय् लाःगुलिं मनूतय्के धर्म व वातावरण संरक्षणया जागरण तसकं आवश्यक जूगु महसुस जू ।

स्यंगु पुखूयात जिर्णोद्वार यायेत गुलि थाकु धइगु खँया उदाहरण सप्तपाताल पुखू जक मखु आपालं दु । गुलि ला गबलें नं लिहां मवइकथं लुप्त जुइधुंकल । छगू पुखुलिं यानाः गुलि ल्वहंहिति अस्तित्वविहीन जूवन व इतिहास तना वन । अज्याःगु सम्पदात विश्व सम्पदाया क्षेत्रय् नं खतराय् लानाच्वंगुयात न त पुरातत्व विभागं सिउ, न त युनेस्कों हे । अझ झी नेपाःमित हे बेखबर ।

सन् १९९७ य् भेरसाल्ग भान हर युगा प्रोजेक्ट ५१४५ य् थ्व पुखूया जिर्णोद्वार यायेत १२,५०० अमेरिकी डलरया लागत पेश याःगु खःसा सेनिडं ११ लाख स्वयां अप्वः तःबलय् महानगरपालिकां छगू लाख तका ग्वाहालि यानाः मेगु ध्यबा मुंकेगु यायां स्थानीयं थ्व पुखूया ज्या न्ह्याकेत अवरोध वःगु व पुखू व स्वयम्भू वातावरणीय उद्यानयात छुटे यायेत विशाल माने पःखाः दयेकेत स्थानीय व पुरातत्व विभाग थःगु हे निंतिं थौं थ्व पुखू पिनें हे छुटे जूगु व अप्राकृतिक थें जुयाः थःगु अस्तित्व बचे यायेत संघर्षशील दु ।

लः सुना वनीगु समस्यापाखें आःया निंतिं सुरक्षित जूसां नं पुखू सफा याना तयेत पलेस्वांया पुसा ब्वलंकेत व स्वच्छ याना तयेत चुनौतिपूर्ण जूगुलिं स्वयम्भू महासमितिं सकसिगुं ग्वाहालिया अपेक्षा यानाच्वंगु दु । ततःजाःगु माने पःखालं पुखूयात छुटे यायेगु पलेसा च्वय्च्वंगु वाउसे च्वंगु क्यब, हरियाली, जलया पुखू छगू हे धरातलय् तये यंके फत धाःसा धार्मिक महत्व व पर्यावरणीय उपयोगिता अप्वया वनी ।

थुकिया सौन्दर्यता नं अप्वया विश्व सम्पदाया गरिमा नं अप्वइ । थुगु पुखुलिं यानाः स्वयम्भू महाचैत्यया अवलोकनय् पर्यटकतय्त वास्तविक नेपालीपनया आभास बी । तिब्बती धंगया पःखालं तिब्बतीकरण याःगु झल्को बीगु स्वयां थःगु हे मौलिकता ब्वयेगुलिइ गौरव व सन्तुष्टि दः वनी हालय् जक नं अन हे लिक्कसं गणेद्यःया देगःया वन क्षेत्रय् महासमितिं मौलिक नेपाली स्वांसिमाया वृक्षारोपण यानाः ग्रिल वार तयाः सुरक्षा बिया वयाच्वंगु दु ।

स्वयम्भू वातावरणीय उद्यानपाखें व किम्डोलया गःचाः हिलेगु लँपुं पुखू व उद्यान छगू हे मापदण्डय् दः वंगुलिं पुरा किम्डोल क्षेत्र उद्यानमय जूवनी । स्वयम्भू वातावरणीय उद्यान व अजिमा कमलपुखूया शैक्षिक महत्व अप्वयाः प्राकृतिक विज्ञान संग्रहालय, स्थानीय विद्यालय, संघसंस्था, लँजुवाः–पथिक, वातावरणविद्, धर्मावलम्बि सकसितं थ्व थाय् रमणीय व उदाहरणय जू वनी ।

जापानी पासापिंपाखें निर्माणय् ग्वाहालि जुयाच्वंगु थ्व पुखूया परिवेश उद्यान उद्देश्यकथं सकसिगुं मंकाः जुयाच्वनेत सम्बन्धित निकाययात इनाप दु । थ्व परिसर बुद्ध उद्यानया रुपय् पुखू, ताल, तलाउ, वन, क्यब, ख्यः, ध्यान क्षेत्र, महाचैत्य अवलोकन बुंगाःचा, कुण्ड, सतः, फल्चा, शिक्षालय, संग्रहालय, मठ, घ्या·, यातायात, जैविक विविधता, प्राग ऐतिहासिक जडिबुटि आदिं भरिपूर्ण जू ।

थ्व थासय् गुगुं नं सामाजिक ज्या यायेगु निंतिं उपयुक्त थाय् जुयाः वयेवने यायेत, पार्किङ सुविधा व सुरक्षित नं जू । विश्वसम्पदा क्षेत्र दुने लाःगुलिं विश्वया ध्यान नं थुखेपाखे वनाच्वंगु दु । अजिमा कमलपुखू परिसर संरक्षण यानाः उकिया समुचित उपयोग यायेनु ।

(क्वचाल)

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS