कर्मया लिच्वः ज्यामितीय हिसाबं वइ

त्रिरत्न मानन्धर “सद्धम्म कोविद

कर्मयात विश्लेषण यानाः महत्व बियातःगु खँ बुद्ध देशनाय् थें मेगु धार्मिक निकायलय् शायद मदु । कर्मयात सर्वोपरी महत्व बियाः उकियात वैज्ञानिक रुपं विश्लेषण बुद्धया देशनाय् उल्लेख जुयाच्वंगु दु । कर्म हे सम्पत्ति खः, कर्म हे थःथिति खः, कर्म हे जीवनया कारण खः, कर्म हे प्रतिशरण खः धकाः भगवान बुद्धं अंगुत्तर निकायलय् स्पष्ट यानाबिज्याःगु दु ।

कर्म यायेबलय् होश तये माःगु अत्यावश्यकता बुद्धं बारम्बार कनाबिज्याःगु दु । अज्याःगु कर्म याये मते गुगु कर्म यानाः लिपा मिखाय् ख्वबि जायेक तये माली धकाः न्वानाबिज्याःगु आपालं उपदेश बौद्ध साहित्यय् विद्यमान जुयाच्वंगु दु । कर्म धयागु शरीर, वचन व मनया द्वारपाखें जू वनीगु कार्यकलाप खः ।

शरीरं याइगु कायकर्म, वचनं याइगु वचीकर्म व चित्तं याइगु मनोकर्म स्वंगू कर्मया हेतुं हे मनुष्यया भविष्य निर्माण याइगु बुद्धया धापू खः । कर्म यायेवं उकिया लिच्वः प्राणीपिंसं न्ह्याथेसां सामना याये मालीगु खँ वसपोलं कनाबिज्यात । स्वंगू कर्म मध्ये बुद्ध देशनाय् केन्द्रविन्दुया रुपय् मनोकर्म यात कयातःगु दु ।

शरीर, वचन व मनद्वारा कर्म सम्पादन जुइ, तर उकी मन मुख्य जुइगु खः । कायकर्म व वचीकर्म धयागु मनं मघ्वायेकं मजुइगु जूगुलिं मन हे प्रधान जुयाः थुपिं कर्मत सम्पादन जुइ । थुकथं काय व वचीकर्म मनोकर्मया हे सन्तान खः । मननाप सम्बन्ध मदयेकं वा चेतना मदयेकं यदि कायकर्म वचीकर्म जूवन धाःसा उकिया लिच्वः मवइगु खँ वसपोलं धयाबिज्याःगु दु ।

धम्मपद ग्रन्थय् ‘मनोपुव्वंगमा धम्मा’ धकाः मनयात प्रधानता बियातःगु व कर्म यायेबलय् नियत वा चेतनाया आवश्यकता जू धयागु खँ वसपोलं स्पष्ट यानाबिज्याःगु दु । कर्मया सिद्धान्तयात स्पष्ट यायेकथं संयुक्त निकायय् उल्लेख जुयाच्वंगु दु ‘यादिसं वपते वीजं तादिसं हरते फलं, कल्याणकारी कल्याणं पापकारी च पापकुुं ।’ अर्थात गज्याःगु पुसा पी, अज्याःगु फल वइ ।

पुण्यकर्मया हेतुं प्राप्त जूगु बांलाःगु फलया कारणं मनय् न्ह्याबलें सकारात्मक सोच विकास जुयाः प्रतिक्रियाविहिन चित्तं बांलाःगु कर्म विकास जुयाच्वनीगु व बारम्बार बांलाःगु लिच्वः वयाच्वनीगु जुयाच्वन ।

बांलाःगु पुसा पिउसा बांलाःगु फल सइ, बांमलाःगु पुसां बांमलाःगु फल सइ । थुकियात प्राकृतिक नियम कथं कयाबिज्यासें सुयातं लय्तायेकाः वा चाकरी यानाः थम्हं याःगु कर्मया लिच्वः पने मफइगु खँ धयाबिज्याःगु खः । कर्मया लिच्वःयात अझ वैज्ञानिक भासं ध्वाथुइका बिज्यासें वसपोलं धयाबिज्याःगु दु कि छक्वः कर्म यानागुया लिच्वः छक्वः जक मखु बारम्बार वयाच्वनी ।

सामान्यत मनूतय्सं विचाः यानाच्वनी कि मभिंगु कर्मया लिच्वः छक्वः वइ व छक्वः लिच्वः फयेवं फछ्या जुइ । तर बुद्धया धापू कथं अथे मखुसें छक्वः याःगु कर्मया लिच्वः छक्वः जक मखु बारम्बार वइगु जुयाच्वन । गथे पुसा पियाः बुया वइगु सिमां छक्वः जक मखु बारम्बार फल बी, अथेहे कर्मया लिच्वः नं बारम्बार वइगु जुयाच्वन ।

जन्म जन्म पतिं उगु कर्म लिउ लिउ वइगु खँ आपालं जातक अर्थकथालय् कनातःगु दु ।मत्तकभत्त आदि जातकय् धयातःकथं छक्वः प्राणीघात याःगुया परिणाम न्यासःक्वः तक नं लिच्वः फयेमालीगु जुयाच्वंगु दु । उगु जातक अनुसार छम्ह ब्राम्हणपाखें श्राद्ध यायेत छम्ह फचित खुसिया सिथय् यंकाः बलि बीत्यन ।

व फचा बलि बी त्यंबलय् छक्वः न्हिल, अले हानं ख्वल । उम्ह फैचायागु थुकथंया व्यवहार खनाः ब्राम्हणं अजू चायाः छाय् न्हिलागु, अले छाय् ख्वयागु धकाः न्यन । उम्ह फैचां लिसः बिल कि ‘न्हापा जि नं छ थें ब्राम्हण जुयाः श्राद्धया लागिं फैचा छम्ह बलि बिया वया । उकिया लिच्वः कथं ४९९ पटक जि फैचा जन्म जुयाः जिगु छ्यं चन्नंक ध्यंके धुन ।

थ्व अन्तिम पटक खः। थ्व धुंकाः लिपा जिं थुकथंया दुःख सामना याये माली मखुत धकाः लयतायाः न्हिलागु खः ।’ ‘अले छाय् ख्वयागु ले ?’ धयागु न्ह्यसःया लिसलय् उम्ह फैचां धाल, ‘जि ला थौं मुक्त जु हे जुइ, तर छं गुगु जिगु गः कियाः याइगु श्राद्ध खः उकिया कारणं छं नं न्यासःक्वः तक गः कीका च्वनेमालीगु छंगु भविष्यया कारणं ख्वये वःगु का ।’

उगु लिसलं ब्राम्हणयात तसकं थुं दित । वं उम्ह पैmचिया खँय् सत्यता दुगु आभास तायेकाः ‘अथेसा म्वाःल, छन्त जिं स्याये मखुत । जिं जीवन दान बी’ धकाः धाल । तर उम्ह फैचां ‘छं जीवन दान बिउसां जिगु पाप कर्मया लिच्वः ला जिं फये हे माली तिनि’ धाल । ‘अय्सा छंत न्ह्याथेसां जिं बचे याना तये’ धकाः ब्राम्हणं फैचित सुरक्षित थासय् तया तल ।

तर गनं वः गनं वः जुइक मलः जुयाः उम्ह दुगुचिया प्राणान्त जुल । थुकथं कर्मया लिच्वः धयागु छक्वः यानाः छक्वः जक मखुसें अनगिन्ति जीवन तक नापनापं वइगु जुयाच्वन । मभिंगु कर्मया लिच्वः थें भिंगु कर्मया लिच्वः नं थुकथं हे छक्वः यानागुया फल बारम्बार वइगु खँ बौद्ध साहित्यय् उल्लेख जुयाच्वंगु दु ।

श्रद्धापूर्वक छक्वः जक याःगु पुण्यया प्रभावं जन्म, जन्मान्तरतक सुखद लिच्वः वःगु खँत जातक, धम्मपद अट्टकथा आदि ग्रन्थय् वर्णन जुयाच्वंगु दु । छक्वः जक याःगु कर्मया बारम्बार छाय् लिच्वः वइ धयागु खँया सम्बन्धय् बौद्ध साहित्यय् उल्लेख जुयाच्वं कथं पाप कर्म यानाः प्राप्त जूगु लिच्वलं प्रतिकूलताया सामना यायेमालीगु, उगु प्रतिकूलताया कारणं न्ह्याबलें चित्त प्रतिक्रिया सहित जुयाः उकिया हेतुं द्वेष व दुर्भावना जक ब्वलनाः बांमलाःगु कर्म जूवनीगु व उकिया चक्रय् फँसे जुयाः न्ह्याबलें दुःख जक सम्बद्र्धन जुइगु कर्म बने जुइगु जुयाच्वन ।

पुण्यकर्मया हेतुं प्राप्त जूगु बांलाःगु फलया कारणं मनय् न्ह्याबलें सकारात्मक सोच विकास जुयाः प्रतिक्रियाविहिन चित्तं बांलाःगु कर्म विकास जुयाच्वनीगु व बारम्बार बांलाःगु लिच्वः वयाच्वनीगु जुयाच्वन । थुगु हिसाबंं पुण्य व पापया लिच्वः छक्वः जक मखुसें बारम्बार वइगु कारण जूवनीगु खः ।

थुकथं कर्मया लिच्वः धयागु मात्र अंकगणितीय हिसाबं मखुसे ज्यामितीय हिसाबं वइगु जूगुलिं भगवान बुद्धं धयाबिज्याःगु खः— ‘पुञ्ञं चे पुरिसो कयिरा कयिरा थेतं पुनप्पुनं , पापं चे पुरिसो कयिरा नतं कयिरा पुनप्पुनं’ अर्थात् पुण्य कर्म धयागु बारम्बार यानां तुं च्वनेमाः, पाप कर्म यायेलात धाःसा उकियात हानं गबले लिसा मकायेमा ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS