दीप्याखंया मू गुरु इन्द्र महर्जन

ज्यापु महागुथि नेपाःया परम्परागत ३२ गू त्वाः (थौंकन्हय् ६३ गू त्वाः)मध्ये छगू परम्परागत त्वाः खः किलाघः । थ्व हे किलाघः त्वालं दँय्दसं येँ देय्या ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, धार्मिक व परम्परागत नखः येँयाःया इलय् दीप्याखं, पुलुकिसि प्याखं पिथनेगु याना वयाच्वंगु दु । थुगु परम्परागत किलाघः त्वाःया कजि, पुलुकिसिया व्यवस्थापक व दीप्याखंया मूगुरु खः इन्द्र महर्जन ।

वंगु १९९० भदौ महिनाय् मां चिनिमाया महर्जन व अबु नारायण महर्जनया क्वखं वय्कःया जन्म जूगु खः । थः मांअबुया न्याम्ह सन्तानमध्ये निम्हम्ह व कायपिं मध्ये तःधिकःम्ह खः । न्हय्दँया नच्चाःगु उमेरय् हे बाजं थायेगु दाफा म्ये हालेगु सयेकादीम्ह वय्कलं थःत जीवन पर्यन्त थ्व हे ख्यलय् थःत पानादिल । किलाघः त्वालं थीथी नखःचखः जात्रा, पर्वया इलय् पिहां वइगु थीथी बाजं व प्याखंया मू गुरु जक मखु वय्कःयात त्वाः हे धरोहरकथं कयातःगु दु ।

मचांनिसें परम्परागत, सांस्कृतिक बाजनय् सयेकेगुलिइ अभिरुचि दुम्ह इन्द्र महर्जनं थःत थ्व ख्यलय् अभ्यस्त यायेगु झ्वलय् लालां दंदँ तक गुरुपिनि छेँय् हे वनाः बाजं थायेगु सयेकादिल । वय्कलं धिमय्, धाः, खिं, मगःखिं, क्वंचाखिं, दंगःखिं, नाय्खिं, धोलक, पछिमाः, बासुरि, बय्, भ्वाइलिन आदि बाजनय् थःत पोख्त यानादीगु दु । थ्व बाहेकं मेमेगु वाद्यवादन अले थीथी दाफा म्येँ, रागय् नं वय्कः उलि हे पोख्त । वय्कलं थम्हं सयेकागु बाजं मेपिंत नं स्यनेकने यायेगु यानादी । मूल रुपं वय्कलं बागू शताब्दी न्ह्यः किलाघः त्वाःया हे गुरु ग्वारा महर्जनपाखें आपालं मेहनत यानाः बाजं सयेकादीगु खः । २०३३ सालय् गुरु ग्वारा महर्जन मदयेधुंकाः किलागःया दीप्याखं स्यनेगु व क्यनेगु भाला वय्कलं क्वबियादीगु खः ।

वय्कः बाजंप्रति गुलितक आशक्त धइगु छगू घटना थनिं २२, २३ दँ न्ह्यः किलाघः त्वालं लुम्बिनी वनेगु मुंकूगु जुयाच्वन । अबलय् बैशाख पुन्हिया ताकाय् छन्हु सुथ न्हापां द्यः खिउँबलय् हे लुम्बिनीया ख्यलय् बासुरिया मधुर सः ताये दयाच्वन । सुथ न्हापां बासुरिया सः गनं वल धकाः भिक्षु, भिक्षुणी, उपासक उपासिकापिं सकलें मुग्ध जुयाः गनं सः वयाच्वन धकाः स्वस्वं वंगु इलय् इन्द्र महर्जनजु याकचाः बासुरि पुयाच्वंगु जुयाच्वन । थुकिं नं सी दु कि वय्कःया संगीतप्रतिया मोह गुलि दु ।

थम्हं सःगु,सिउगु व अनुभव यानागु ज्ञान, सीप, कला न्हू पुस्तायात लःल्हाना थकेमाः धइगु धारणा तयादीम्ह वय्कलं छुं दँ न्ह्यःतक न्हियान्हिथं सनिलय् किलाघलय् च्वंगु थःगु छेँय् न्हू पुस्तायात वाद्यवादनया प्रशिक्षण बीगु यानादीगु खः । किलाघः त्वाःया गुरु जुयादीगु प्यंगू दशक दयेधुंकाः नं उकियात उपलब्धिया रुपय् कायेगु स्वयां नं न्हू पुस्तायु अभिरुचि थनेफुगुलिइ हे वय्कः सन्तुष्ट जुयादी । वय्कलं थम्हं सयेकागु बाजंया ज्ञान थःके वा थःगु त्वालय् जक सीमित मयासे ज्यापु समुदायया मेमेगु त्वाय् नं प्रशिक्षण बीगु व गुरुपिं उत्पादन यायेगु ज्या यानादीगु दु । थुकथं प्रशिक्षण बीगु झ्वलय् वय्कलं छगू हे परिवारया स्वंगू पुस्तायात तक प्रशिक्षण बीगु ह्वःताः चूलाकादीगु दु ।

गुरु इन्द्र महर्जनं थःत परम्परागत सांस्कृतिक बाजंया ख्यलय् जक थःत पानादीगु धाःसा अवश्यं मखु । वय्कलं किलाघःत्वाःपाखें दँय्दसं जुइगु हरेक गतिविधि व मेमेगु सकतां ज्याखँय् थःत उतिकं सक्रिय यानादीगु दु । किलाघः त्वाःयात संस्थागत संरचनाय् यंकेगुलिइ नं वय्कलं आपालं सहयोगी भूमिका म्हितादीगु दु । त्वाःया कजिया रुपय् वय्कलं त्वाःयात संस्थागत रुपं न्ह्यःने यंकेगुलिइ नं उतिकं भूमिका म्हितादीगु दु ।

किलाघः त्वाःया त्वाः नायःलिसें दीप्याखंया मू गुरु इन्द्र महर्जन किलाघः त्वालं हे पिथनीगु पुलुकिसि प्याखंया नं व्यवस्थापक खः । त्वाः कजिया ल्याखं वय्कलं थःगु जीवंकाःछि पुलुकिसियात थौंया दिंतक नं व्यवस्थित रुपं संचालन यायेत उतिकं भूमिका म्हिता वयाच्वनादीगु दु ।

थुकथं हे मोहनिया चालंकुन्हु थीथी त्वालय् पायः पिथनेगु चलन दुसा उकी किलाघः पायःया नं छगू खः । किलाघः पायः जात्राय् अजिमा, कुमारि व भैरव दइ । इन्द्र महर्जनं किलाघः पायः जात्राय् इन्द्र जुयादीगु दु ।

अथे हे होलिपुन्हिकुन्हु बहनि गुरुमापायात तिंख्यलय् जा नकः वनेगु चलन दु । थ्व ज्याय् नं इन्द्र महर्जनं उतिकं भूमिका म्हितादीगु दु । विशेषतः गुरुमापा गुथियारत किलाघःया पःमां, न्ह्यःखाया पःमा व न्यतया पःमा खःसा गुथि जग्गाया मोहिपाखें इन्द्र महर्जन व नासःद्यः चुकया नारायण महर्जनं भूमिका म्हिता वयाच्वनादीगु खः ।

त्वाःया भिंगु ज्याय् नं उतिकं मन क्वासायेकाः न्ह्यचिलादीम्ह वय्कः लगायत त्वाःयापिंसं तसकं दुःख यानाः २०२३ सालय् त्वाःछेँ निर्माण यानादीगु खः । उगु इलय् त्वाःछेँ निर्माणया निंतिं सकलें गुथ्याःतय्पाखें झितका दां म्हयेगु खँ जूगु इलय् वय्कःया अबु नारायण महर्जनं दकलय् न्हापां सछि तका दां तयादीगु खः । अथे खःसा उगु इलय् झितका दां हे म्हयेत थाकुइवं जनश्रमदानं दयेकेगु निर्णय यानाः २०२५ सालय् त्वाःछेँ धस्वाकेत सफल जुल । २०७२ सालया भुखाचं क्षति जूगु त्वाःछेँ हाकनं पुनःनिर्माण यानाः न्हूगु छेँ धस्वाकूगु खनाः वय्कः तसकं लय्तायादीगु खः ।

सांस्कृतिक, परम्परागत बाजंलिसें त्वाःया हरेक ज्याखँय् नं उतिकं सक्रिय जुयाः थम्ह सिउताःकथं फूचाःगु योगदान बिया वयाच्वनादीम्ह वय्कःयात २०१५ सालय् वाद्यवादन निर्देशकया सम्मान, २०६७ सालय् ज्यापु सेवा पदक, सन् १९९१ य् विश्व पर्यटन दिवसय् निगूगु व सन् १९९२ य् न्हापांगु सिरपाःपाखें त्वाःनायः व गुरु इन्द्र महर्जनयात सम्मान याःगु दु । अथे हे वय्कः २०५३ सालय् गद्दी आरोहण रजत महोत्सवपाखें नं विभूषित जुयादीगु दु ।

त्वाःया परम्परागत भ्वय्या कुशल व्यवस्थापन यायेगु नापं सुवाःतकं जुयादीम्ह वय्कःया २०६८ सालय् न्हापांगु ज्याः जंक्व जूगु खः । किलाघः त्वाःया जक मखसे समग्र ज्यापु संस्कृतिया हे धरोहरया रुपय् दयाच्वंम्ह वय्कः इन्द्र महर्जनं थ्व हे वंगु पुस ३० गते ९० दँया उमेरय् थःगु नश्वर देह त्याग यानादीगु खः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS