नेवाः संस्कार व संस्कृति

नेवाः समाज छगू सुसंस्कृत, सभ्य, द्वलंद्वः द“ न्ह्यःनिसें बांलाःगु जीवनयापनयात नालाः धर्म दर्शन, ध्यानया अध्ययन, अनुसन्धान प्रयोग यानाः परिष्कृत जूगु सभ्यताया लिच्वः खः । थथे जुयाः नेवाः समाज दुने बांलाःगु संस्कार न्ह्याना वयाच्वंगु दु । विश्वय् ज्वःमदुगु संस्कृतिं नेवाः समाज जायाच्वंगु दु । थन उत्कृष्ट धर्म, ज्ञान, दर्शन, भाषा, लिपि, शिक्षा, शिक्षण पद्धति, कला, सम्पदा, कौशल, शील्प, प्रविधी आदि आदि सकतां दु । थथे जुयाः नेवाः धायेबलय् मेमेपिं थें छगू जात जातिइ जक लिकुना च्वंगु मदु, समग्र राष्ट्र हे धस्वानाच्वंगु दु ।

नेवाः समाजय् संस्कार व संस्कृतियात न्हापांनिसें जीवनया छगू अभिन्न अंगया रुपय् नाला वयाच्वंगु दु । थथे जुयाः गबलय् झीसं थःत नेवाः धकाः धाये थ्वया नापनापं संस्कार व संस्कृति नं पर्यायया रुपय् यच्चुक्क खने दःवइ । संस्कार व संस्कृति मदुगु अवस्था नेवाः समाजं परिकल्पना याये फइमखु । थ्वया हुनिं सलंसः द“ न्ह्यः नेवाःतय्त राज्यया क्रूर व्यवहारं थःगु भूमि लुटे याकाः पितिंका च्वनेमाःसां गनगन नेवाः थ्यन अनअन संस्कार व संस्कृति नं थ्यन ।

संस्कारं जीवनयापनया अवस्था, जीवनयापनया तरिका, जीवन शैली, रहनसहन, मर्यादा, समाज नाप स्वापू, शिक्षा आदि उलाच्वनी । थुकिं मानवजीवनय् प्रत्यक्ष लिच्वः नं लानाच्वनी । उकिं संस्कार बांलात कि मानवीय जीवन बांलाइ, मानवीय जीवन बांलात कि समाज बांलाइ । सम्मुनत संस्कृतिया विकास जुइ । थौंकन्हय्या भासं धायेगु खःसा बांलाःगु शिक्षा दत कि कमाइ अप्वः दइ । कमाइ अप्वः दत कि गाडि, छे“ दइ । फरक थुलि हे जुल कि नेवाः पूर्वजं शिक्षित समृद्धिया चिं नेवाः संस्कृति दयेकाः वन तर थौंकन्हय् थःगु जक कल्याण व उन्नति जुयाच्वन ।

संस्कारय् दुने नैतिक मूल्य मान्यता, याये ज्यू मज्यू, छु बांलाः छु बांमलाः धकाः क्यनाच्वनी । संस्कृतिं विकसित संस्कारं पिज्वःगु लिच्वः क्यनी । उकिं गन संस्कार दइ वा संस्कार बांलाक न्ह्याइ अन परिकृष्त संस्कृति दइ वा संस्कृतिया विकास जुइ । संस्कार जीवनया पलाःपलाःपतिं मदयेक मगाःगु अनुशासन खः । अनुशासित जीवनया लिच्वः उच्च ज्ञान व सामथ्र्य खः । थुकिं न्हूगु बिचाः, न्हूगु ख“, न्हूगु परिवेश व आवश्यकता ब्वलंकि । थज्याःगु न्हूगु खं छगू न्हूगु पलिस्था वा उत्पत्ती जुइ । थ्व न्हूगु पलिस्थाया निरन्तरता संस्कृति जुल गुगु सकलसिनं नाला कायेबहः जुइ । सकसितं ज्याख्यलय् जुइ अर्थात् सकलसित लाभ वा फलदायी जुइ । थ्वया हलंज्वलं कथं शीप, सम्पदा, कलाकौशल, व्यवसाय, मनोरञ्जन आदि स्वानाच्वंगु दइ ।

संस्कारं नेवाः समाजयात शिक्षित, नैतिक, अनुशासीत व व्यवहारीक यानातःगु दु । संस्कारया रुपय् मचा बुइ न्ह्यःनिसें सी धुंकाः तक थीथी क्रियाकर्मत यायेगु प्रचलन दु । थुकथं स्वयेबलय् संस्कारयात स्वंगू तहलय् ब्वथलातःगु दु । न्हापांगु मांया प्वाथय् च्वनेगु इलय् अर्थात जीवन न्ह्यः, निगूगु मांया प्वाथं पिहां वयाः लास वा मृत्यु जुइ न्ह्यः तकया जीवनजःछि व स्वंगूगु लास जुइ धुंसांनिसें सतगति तक अर्थात् जीवन मदये धुंकाः । न्हापांगु व निगूगु संस्कारयात दशकर्म संस्कार धर्म धकाः धायेगु प्रचलन दु । स्वंगूगु चरणया संस्कारयात मृत्यु संस्कार धकाः धायेगु प्रचलन दु ।

समग्रय् धायेगु खःसा थीथी पूजा विधिं बांलाःम्ह स्यलाःम्ह मचा प्वाथय् दयेकेगु, ब्वलंकेगु, बांलाक मचायात जन्म बीगु, मचायात माःगु शिक्षादीक्षा बिइगु, इहिपा यानाः युवा अवस्था थ्यंकाः सक्षम याकेगु, वृद्धवृद्धा प्रति श्रद्धाभाव बीगु, मृत्यु लिपा सतगति बियाः दिवंगतयात यथानिर्वाणया ल“पु चूलाका बीगु । थथे जीवनया सुरुं निसें सतगतितक याना वयाच्वंगु थीथी कर्म विधि विधानयात संस्कार धकाः धया वयाच्वना । थ्व सकतां उत्कृष्ट ज्ञानया व्यवहारय् छ्यला खः । थज्याःगु
संस्कार थःगु कूल परम्पराकथं सदियौंनिसें न्ह्याना वयाच्वंगु जुल । थःगु कूल परम्परा कथं न्ह्याना वयाच्वंगु जुयाः थाय्, समुदाय, जाति विशेष दुने भचाभचा पानाच्वंगु खनेदु ।

थौंकन्हय् विदेशी रमझम दुहां वयाच्वंगु हुनिं नेवाः समाजं संस्कारया न्हापांगु ब्वयात बुलुहुं ल्वःमंका हयाच्वंगु खनेदु । निगूगु ब्वया संस्कारयात कर्मकाण्डया रुपय् जक ल्यंका वयाच्वंगु खनेदु । तर स्वंगूगु ब्वया संस्कार जीवन पर्यन्त जुइगु जूगुलिं परिवारजनं थः दिवंगतया लुमन्तिइ सत्गति लायेमा धयागु कामना यानाः याइ । दिवंगतलिसे स्वापू दुगु तिथि, दिन, ला, द“यात विशेष महत्व बियाः हना वयाच्वंगु दु ।

मृत्यु संस्कार नितान्त दिवंगत जूम्ह नाप जक न्ह्याना वयाच्वंगु संस्कार जुल । तर झीगु समाजय् दिवंगतया खुसी व सतगतियात न्हापांगु प्रथमिकता बियातःगु खनेदु । थथे जुयाः छुं नं भिंगु व बांलाःगु ज्या याये न्ह्यः पितृयात निं तृप्ति जुइमा धकाः श्राद्ध यायेगु प्रचलन दु । उकिं छुं बांलाःगु ज्या याये न्ह्यः वा दिन अलमल मजुइमा धकाः मृत्यु संस्कार नाप थः पितृया प्रत्यक्ष स्वापू दुगु तिथिमितियात न्ह्यःकायेगु वा यायेगु प्रचलन नं दु । थ्व परिवारजनया इच्छां पितृया ज्यायात न्हापांगु प्राथमिकता जुल ।

संस्कृति समुन्नत समाजं दयेकातःगु वा समुन्नतिया छगू बांलाःगु चिं खः । अर्थात् भिंगु संस्कार वा संस्कार भिनाः पिज्वःगु लिच्वः खः । बांलाःगु सामाजिक जीवन, संस्कार, आर्थिक अवस्था, कलाकौशल शीप, शिक्षा, ताः ई तक बांलाःगु जीवनयापनया परिस्कृत लिच्वः नं खः । पूर्वजया चिन्तनमनन, कला, साहित्य, इतिहास, भाषा, धर्म दर्शनया समष्टि लिच्वः खः संस्कृति । थुकिं समग्र मानवजीवनयात बांलाःगु लिच्वः लाकाच्वंगु दइ ।

संस्कारयात क्वातुक्क नालाः थ्वया माध्यमं पिदंगु ज्ञान वा अनुभूतिया लिच्वः सकल जगतसत्वयात ज्या ख्यलय् दइगु ला जु हे जुल । थथे सकसिया उपकारय छ्यलाः सकसिनं नाला तःगु तःजिगु संस्कृति जुल । उकिं संस्कृति हनेबलय् न्ह्याबलें सुद्र्यः लूगु सुथया तिथियात नालाः हना वयाच्वनागु खः । यदि तिथि तूत जुल, मंत वा मगात धाःसा कन्हय् कुन्हु हना वयाच्वनागु जुल ।

थथे हे दिवंगत नाप स्वापू दुगु छगू निगू संस्कृति नं झीगु समाजय् दु गथे सायाः वनेगु, येँयाःया इलय् उपाकू वनेगु, दागिं वनेगु, बालु वनेगु आदि । दिवंगतया भिं व सतगति मनंतुनाः न्ह्याकातःगु संस्कृति पक्का खः तर व्यक्ति विशेष दिवंगतया प्रत्यक्ष स्वापू दुगु तिथि मिति वा दिवंगत जूगुया हुनिं मयासें मगाःगु संस्कार गथे घःसू, लच्छि, लत्या, स्वला खुला दकिला थें जाःगु तिथि मिति धाःसा मखु । सकल दिवंगतयात सामुहिकरुपं भिंगु कुल वा सत्गति लाभ जुइमा धकाः कामना यानाः न्ह्याना वयाच्वंगु छगू परिस्कृत संस्कृति जक खः ।

थज्याःगु बांलाःगु संस्कृतिइ थः स्याःन्याःम्ह मदुम्हयात नं अभिन्न अंगया रुपय् स्वाये यंकेदुगु संस्कृतिया थःगु हे विशेषता खः । थथे जुयाः थज्याःगु संस्कृति हनेत नेवाः परम्परांनिसें न्ह्याना वःगु सुद्र्यः लुइवं न्ह्याःगु तिथि नालेगु चलन झी अजाअजिपिंसं याना वयाच्वंगु खः । छुं गथें तिथि मदुसा वयां कन्हय्कुन्हु हना वयाच्वंगु जुल ।

थुकथं स्वयेबलय् संस्कार नेवाः समाजय् व्यक्ति विशेष नाप स्वानाच्वंगु दु । थ्व हे संस्कारं व्यक्ति विशेषयात समुन्नत, सुसंस्कृत, सभ्य व सक्षम यानाच्वंगु दुसा जीवन पर्यन्त सतगतिइ लानाः दुःखया चक्रं मुक्त यानाच्वंगु जुल । संस्कृति बांलाःगु संस्कारय् ब्वलना आर्जन जूगु ज्ञान, सीप, कलाकौशल, आदियात सकलया हितया निंतिं फ्याना तःगु ज्ञानया भण्डार खः गुगु थःथःगु कुलं परिमार्जित जुयाः स्वतन्त्ररुपं नाला कायेफइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS