जलवायु परिवर्तनं लाकाच्वंगु लिच्वः

वा वयेमाःगु इलय् वा वइमखु, स्वयेबलय् तसकं वा वइ थेंच्वं, सर्गः नं हाकुसे च्वं व खिउँसे च्वं, न नं न्यानाच्वंगु दु । अय्नं वा वइमखु । व हे वःसां गाक्क वइमखु । तर चिकुला शुरु जुइगु ई त्यल कि धाःसा माक्व स्वयां अप्वः वा वयाः धनजनया तःधंगु क्षति जुइ । थथे छाय् जुइगु खः ले ?अथे हे लःया मुहान गना वनाच्वंगु दु, कृषि प्रधान देय् कृषि उत्पादन म्हो जुयाच्वंगु दु । उब्जनी बांलाक जुयाच्वंगु मदु । बुँ बालिइ न्हू न्हूगु ल्वय् खने दयाच्वंगु दु । थ्व छु जूगु खः ? गथे जुयाः जूगु खः ? थज्याःगु आपालं न्ह्यसः व जिज्ञासा च्या पसलंनिसें कयाः ततःधंगु बैठक व गोष्ठिइ तकं पिहां वयाच्वंगु दु । थ्व दक्वंया छता हे जक मू कारण खः जलवायु परिवर्तन ।जलवायु परिवर्तनं सर्वसाधारणया जनस्वास्थ्यय् नं प्रभाव लाकाच्वंगु दु । अले थ्व प्रभाव अप्वया नं वनाच्वंगु दु । थ्व समस्याया समाधान यायेत अले थुकिया सामना यायेत भावी रणनीति दयेके लिबाये धुंकूगु दु । आः हाकनं लिबाकेगु तःधंगु क्षति जुइफु । थ्व हे खँयात ध्यानय् तयाः नेपालय् थुकिया बहस शुरु जूगु दु ।

स्वास्थ्य राज्यमन्त्री पद्माकुमारी अर्यालं विकसित देय्या कारणं अप्वया वनाच्वंगु जलवायु परिवर्तनं विकासोन्मुख देशं गम्भिरकथंया जनस्वास्थ्यया समस्या फयेमालाच्वंगु धयादीगु दु । वय्कलं धयादी, ‘लिपांगु इलय् हैजा, ज्वर, झाडाबान्ता थेंज्याःगु ल्वय्या महामारी अप्वयाच्वंगु दु । गनं न गनं थ्व जलवायु परिवर्तनया कारणं जुइगु यानाच्वंगु दु । थज्याःगु समस्या व चुनौतिया सामना यायेत विश्वस्तरय् प्रभावकारी पलाः न्ह्याकेमाःगु आवश्यक दु ।’वंगु छुं दँ थुखे तराईलय् जक खने दयाच्वंगु मलेरिया, डेंगु थेज्याःगु ल्वय् आः वयाः पहाडी लागाय् नं खने दया वःगु दु । जलवायु परिवर्तनया कारणं पहाडया तापक्रम अप्वया वनाच्वंगु विज्ञतय् धापू दु । स्वास्थ्य मन्त्रालय चिकित्सा सेवा महाशाखा प्रमुख डा. भोलाराम श्रेष्ठं सन् २०१० या जलवायु परिवर्तन व उकिया जोखिम सम्बन्धी अध्ययनं नेपाःयात विश्वय् प्यंगूगु जोखिम राष्ट्रया धलखय् तःगु धयादिल । वय्कलं धयादिल, ‘ जलवायु परिवर्तनं लिच्वः लाकीगु प्रमुख क्षेत्रमध्ये स्वास्थ्य नं छगू खः । थुकिया नकारात्मक लिच्वः न्यूनीकरकणया निंतिं स्वास्थ्य क्षेत्रय् प्रभावकारी रणनीतिया आवश्यक दु, उकिया निंतिं जलवायु समयानुकूल स्वास्थ्य प्रणालीया विकास यायेमाःगु अपरिहार्य जू ।’

नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्या अनुसन्धानकर्ता डा. मेघनाथ धिमालं जलवायु परिवर्तनं संक्रणात्मक ल्वय् अप्वया वनाच्वंगु धयादिल । नेपाल अनुसन्धान परिषद्या कथं नेपालय जलवायु परिवर्तनं विशेष यानाः संवेदनशील ल्वय्त गथेकि कीटजन्य व झाडाबान्ता थेंज्याःगु ल्वय् महामारीया रुपय् खने दयाच्वंगु दु । जलवायु परिवर्तनं मानसिक तनावयात नं अप्वयेकूगु दु । डा. धिमालं धयादी, ‘उच्च भेगया तापमान अप्वया वंगुलिं ल्वय्या प्रकोप नं अप्वःगु खने दु ।’ वय्कलं १ डिग्री सेल्सियस तापक्रम जक अप्वल धाःसां ३ प्रतिशत झाडाबान्ताया ल्वगि अप्वइगु छगू अध्ययनं क्यंगु दु । जलवायु परिवर्तनया कारणं नेपालय् कीटजन्य ल्वय् कालाज्वर, जापानीज इन्सेफ्लाइटिस, डेंगु, चिकनगुनिया, बेस्ट नाइल भाइरस, हात्तीपाइले, स्क्रब टाइफस, जिका भाइरस, प्लेग, टाइफाइड थेंज्याःगु जोखिमपूर्ण ल्वय् अप्वःगु खने दु । थुपिं ल्वय्मध्ये अप्वःथें ल्वय् एडिस नांया पत्तिं न्यातकि जुइगुलिं पत्ति नियन्त्रणया निंतिं प्रभावकारी ज्याझ्वः हयेमाःगु आवश्यक जू । अथे हे थीथीकथंया की–काय्, पत्ति व छुँपाखें नं ल्वय् पुनीगुलिं उकिया नियन्त्रणया निंतिं प्रभावकारी ज्याझ्वः हये फयाच्वंगु धाःसा मदु ।

स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषदं विश्व स्वास्थ्य संगठनया ग्वाहालिं वंगु करिब छवाः न्ह्यः ‘ जलवायु परिवर्तन व स्वास्थ्य’ विषयय् निन्हुयंकंया राष्ट्रिय भेलाया ग्वसाः ग्वयाः जलवायु परिवर्तनं स्वास्थ्य क्षेत्रय् लाकाच्वंगु प्रभावयात कयाः सहलह याःगु दु । ज्याझ्वलय् परिषद्या अध्यक्ष प्रा. डा. अञ्जनीकुमार झानं जलवायु परिवर्तन व स्वास्थ्यय् जूगु अनुसन्धानया खोज बारे चर्चा यानादिसें नेपालय् जलवायु परिवर्तन व स्वास्थ्य अनुकूलन जूगु बांलाःगु कुतःया बारे जानकारी बियादीगु खः । नापं जलवायु समयानुकुल स्वास्थ्य प्रणाली विकसित यायेत भविष्यय् अनुसन्धान व ज्याझ्वःत सिफारिस यायेगु उद्देश्यं उगु राष्ट्रिय भेलाया ग्वसाः ग्वयागु जानकारी बियादिल । सन् २००७ य् परिषदं नेपालय् जलवायु परिवर्तनं स्वास्थ्यय् लाकूगु लिच्वःया बारे न्हापांखुसी उकथंया हे राष्ट्रिय भेला याःगु खः । नेपालय् तत्कालीन व अतिक आवश्यक अनुकुलन आवश्यकता संबोधन यायेत राष्ट्रिय अनुकुलन योजना ज्याझ्वः २०६७, नेपाःया मध्यम व दीर्घ अवधिया अनुकुलन आवश्यकतायात संबोधन यायेत राष्ट्रिय अनुकुलन योजना, जलवायु परिवर्तपाखें जुइ फइगु स्वास्थ्य जोखिमयात संबोधन यायेत नेपाल राष्ट्रिय स्वास्थ्य अनुकुलन योजना, जलवायु परिवर्तन स्वास्थ्य अनुकुलन रणनीति व कार्ययोजना (२०७२–२०७७) दयेकाः थ्व विषयय् ज्या याना वयाच्वंगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS