‘कोरोना भाइरस’या लिच्वः 

छुं भचाः पुलांगु हे बुखँ खःसांतबि आःतकं यक्वसिनं उतिकं न्यने-कने यानाच्वंगु हे दु, चीनया वुहान सहरय् नकतिनि तयार जूगु अस्पतालबारे । कोरोना भाइरसं हुपेइ प्रान्तयात त्वपुइवं चीनं छवाःसिबें म्हो इलय् द्वःछिम्ह विरामीयात छक्वलं उपचार यायेफइगु अस्पताल तयार याःगु खः । थुलि म्हो इलय् थ्व गथे सम्भवः जुल ले ? थुकिया लिसः ला व अस्पताल दयेकूपिं चिनियातय्सं जक हे सिउ, अले झी जक मखु पूरा विश्व धाःसा थ्व खना अजू जक चायाच्वंगु दु ।

हाकनं छगू मेगु दृश्य – व हे वुहान सहरया । छम्ह बाज्यःति वंम्ह मनू सुनसान सहरया सतकय् क्वदला च्वंगु दु । वया म्हुतिइ मास्क दु । धयातः कथं, व मनू लँय् वँवं हे मंत, थ्व हे कोरोना भाइरसया कारणं । अले थ्व कोरनो भाइरस गनं वल धकाः हल्ला न्यंकेगु झ्वलय् छम्ह चिनियाँ मिसां चिकं लापाया सुप त्वनाच्वंगु दृश्य नं सामाजिक सञ्जालय् उत्तिकं भाइरल जुल । मनूतय्सं आतकं व मिसायात ब्वःबीगु ज्या दिकूगु मदुनि, म्वाः मदुगु नया जुल धकाः । तर वं मिसां चिकंलापाया सुप त्वनाच्वंगु दृश्य चीन दुनेयागु धाःसा मखु ।

मेता छता दृश्यय् नं सकसिनं मिखा वंगु हे दयेमाः । थ्व कोरोना भाइरस संक्रमितया उपचारय् सनाच्वंपि चिनियाँ स्वास्थ्यकर्मितय् स्थिति गज्याःगु दु धकाः । थुपिं स्वास्थ्यकर्मित छेँतकं लिहां वने खनाच्वंगु मदु । अस्पतालय् तुं डाक्टर व नर्सत द्यनाच्वंगु दु । अझ धायेगु खःसा, उपिं बांलाक द्यने तकं मखं, मदिक्क ज्या यानाच्वने माःगु दु । उपिं थःगु ज्या यायेगु मेचय् हे भ्वसुयाच्वंगु तस्बिर सामाजिक सञ्जालय् वयाच्वंगु दु । अथेहे न्हिछिचछिं म्हुतिइ मास्क तयेमाःगुलिं उमिगु ख्वाः तकं ह्याकिं वंक स्यनाच्वंगु दु । छगू कथं थौंकन्हय् पूरा विश्व हे कोरोनो भाइरसया लिउलिउ दु धाःसां जिउ, छखे ग्याना मेखे अजू चायाः ।

थ्व कोरोना भाइरसपाखें संक्रमित मजुइत, छु छु यायेमाः, थुकियाबारे यक्वं च्वयेगु व न्यँकेगु ज्या याये धुंकूगु दु । आः ला सकसिनं सीधुंकल जुइमाः, कोरोना भाइरसं त्वपुल धाःसा छु यायेमाः धकाः । थुकियात कयाः गाक्कं प्रचार प्रचार जुइधुंकूगु दु । झी थुकिपाखे आःयात मवने । बरू थुकिं लाकीगु लिच्वःपाखे मिखा ब्वये । अले छगू निश्चित तथ्य खः, थुकिया लिच्वः विश्व स्वास्थ्य ख्यलय् जक मखु, मेमेगु यक्व थासय् उतिकं लाइगु जुइ, सम्भवतः यक्व हे थासय् ।

थ्व लिच्वः गथे जुइ, व ला अझ वइगु दिनय् जक सिका कायेफइ । तर थुकिं पूरा विश्वया राजनीतिनिसें आर्थिक क्षेत्रय् तःधंगु क्षति याइगु ला पक्कां दु । दकलय् तःधंगु खँला मनूतय् नये त्वनेगु बानी, च्वनेगु पहचहय् यक्वं हिउपाः वइगु नं पक्कां दु । अझ धायेगु खःसा कोरोना भाइरसया कारणं आः वइगु दिनय् छुं बांलाःगु ज्याखँ नं जुइ । धायेगु हे याः – चिनियाँतय्सं थः न्ह्यःने छु दु, व दक्वं नयेगु याः । सर्पनिसें अजूचायापुक दक्वं धयाथें जनावरत । चिकं लापाःया सुप ला थुकिया हे छगू मेगु उदाहरण जक खः ।

चिनियाँत थथे थीथी जनावरया ला नयेत न्ह्याब्लें छपलाः न्ह्यःने लाः हँ । थ्व ला अझ छगू कथं चिनियाँ संस्कृति हे खः । तर थ्व संस्कृतिं न्ह्याब्लें बांलाकाच्वनी धयागु नं मदु । थथे थीथी जनावरया ला नयेगु सोखया कारणं छखे थीथी जनावरत चीनय् सखाप हे जुइक लोप जुयावनेधुंकूगु दु । मेखे थुकिया हे कारणं चीनय् थज्याःपिं जनावरत तस्करी नं जुइगु जुयाच्वंगु दु । थज्याःगु गैरकानुनी ज्या करोडौं डलरया जुइगु याः । दकलय् न्हापां ला आः चिनियाँ सरकार थुकियात पनेत तसकं कडा जुइगु जुइ ।

सरकारं घोषणा हे याये धुकूगु दु – आः सरकारं थज्याःगु बानी व व्यापारयात प्रतिबन्ध तयेत स्वइगु जुइ । थुकिया हे कारणं आः चिनियाँतय् नयेगु-त्वनेगु पहचहय् गाक्कं हिउपाः वइगु पक्का दु । उलि जक मखु थज्याःपिं जंगली जनावरत नयेगु प्रतिबन्ध जुल धाःसा थुमिगु नं संरक्षण ला पक्का जुइगु हे जुल । जंगली जनावरतय् संरक्षणं जंगलयात हे शोभायमान ला याइगु हे जुइ, नापं पर्यावरणय् नं बांलाःगु हे हिउपाः हइ ।

न्हापा गुबलें स्वापु मदुपिं जनावरत नाप सतिवं मनूतय्त नं थीथी न्हूगु ल्वचं पुने जुयाच्वंगु दु । जनसंख्या वृद्धि जुइवं मनूत जंगल विनासपाखे वनाः नं थ्व समस्या तच्वःगु खः । थुकी नं मनूत सावधान जुइमाःगु खँ न्ह्यःने वःगु दु । थ्व ला बांलाःगु हे खँ जुल नि मखुला ?

नेपालय् लिच्वः
माघया निगूगु वाःपाखे हे स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयं छताः खँ छु पुष्टि यात धाःसा थ्व कोरोनोया प्रकोप नेपालय् नं थ्यन । वुहान सहरं नेपाः लिहां वःम्ह छम्ह मनूयात थ्व ल्वचं संक्रमित जूगु पुष्टि जूगु खः । अले पूरा विश्वया मिडियां समाचार दयेकल– नेपाः नं थ्व प्रकोपपाखें मुक्त मजू । व मनूयात टेकुया शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालय् उपचार यासेंलि छेँय् लितः छ्वःगु खः । उम्ह मनू आःतकं अस्पतालया निगरानीइ हे दु ।

कोरोना भाइरसया शंका जुइवं मेपि न्याम्हेसिनं नं थःगु उसाँय परिक्षण याःगु दु । धन्न उपिं संक्रमित खनेमंत । तर थुकिया मेमेगु लिच्वः धाःसा झीथाय् भयावह हे जुइफु, विशेषतः आर्थिक ल्याखं । अले उकिसनं पयर्टन क्षेत्रय् । लिपांगु इलय् नेपालय् दुहां वइपिं चिनियाँ पयर्टकया ल्याः तसकं अप्वयाः च्वंगु दु । नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० या दकलय् तःधंगु आज्जु हे छगू कथं फयांफत्तले अप्वः चिनिया पयर्टकयात नेपालय् आकर्षित यायेगु खः ।

नेपालय् आः थथें दच्छि दुने १२ लाख जःखः विदेशी पयर्टक वयेगु यानाच्वंगु दु । थुपिंमध्ये १४ प्रतिशत चिनियाँ पयर्टक खः । गुबले कोरोना भाइरसया प्रकोप तच्वल, उबलय् हे चिनिया न्हूदँ नं लाःगु खः । थ्व इलय् चिनियाँत फयांफत्तलय् विदेशय् वनेगु चलन सुरु जूगु खः, ताःहाकःगु बिदाया कारणं चाःहिलेत अःपुइगु जूगुलिं । छगू अनुमान कथं ७० लाखसिबें अप्वः चिनियाँतय्सं थ्व पालय् विदेशय् वनेगु ज्याझ्वः दयेका तःगु खः । आः उपिं चीनय् तुं तक्यनेवं पूरा विश्वया अर्थतन्त्र प्रभावित जुइगु ला जु हे जुल । छगू तथ्यांक कथं त्रिभुवन विमानस्थलय् कतारया दोहां धुंकाः दकलय् अप्वः पयर्टक दुहां वइगु धयागु चिनियाँ सहरपाखें हे खः । न्हियान्हिथं खुगः जहाजं नेपाःपाखे नियमित उडान यानाच्वंगु दु । तर कोरोना भाइरसया कारण थ्व नं सम्भव मजुल । चिनियाँ न्हूदँया इलय् पोखरा चिनियाँ पयर्टकतय्सं जक जाइगु खः । तर थ्व पालय् अन चिनियाँ पयर्टक ला सून्यया स्थितिइ थ्यन । गुलि नं बुकिङ जुयाच्वंगु खः, व छगू लिपा मेगु रद्द जुल ।

पूरा पोखरा जक मखु, येँया मू मू पयर्टकीय क्षेत्र तकं सुनसान जूगु स्थिति खः थ्व । उकिं हे प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीं तकं संसदय् धाये माल – भ्रमण वर्ष २०२० या सुरु हे छगू गम्भीर धक्का लाःगु दु । वय्कलं तप्यंक कोरोना भाइरसया नां ला मकाः, तर धायेत्यंगु ला थ्व हे खः । वय्कःया धापु खः, थ्व धक्कायात सावधानीपूर्वक सामना यायेमाः, अले सरकार थुकिया तयारीए नं दु । सकसिंया ग्याचिकु दु, नेपाःया पयर्टन क्षेत्रयात थुगुसी गाक्कं बांमलाक्क धक्का लायेफु ।

विश्व राजनीतिइ तनाव
कोरोना भाइरसया प्रकोप अप्वयेवं विश्व स्वास्थ्य संगठनं आपतकाल हे घोषणा यात । संगठनया दाबी खः – भाइरसया न्यना वनाच्वंगु अवस्था भयावह दु । वं अथे धायेवं विशेषतः अमेरिका व पश्चिमी देय्त तसकं सतर्क जुल । गुगु स्वभाविक नं खः । तर चीनया धाःसा थ्व खँय् चित्त बुझे जुयाच्वंगु मदु । चीनया दाबी खः– प्रकोपया खँ माक्व सिबें अप्वः प्रचार जुल, व नं बांमलाः कथं । उकिं चिनियाँ सरकारं तप्यंक हे पश्चिमी देय्तय् आलोचना याःगु दु ।

 

थुकिं यानाः छगू कथं चीननाप अमेरिका व पश्चिमी देय्तय् स्वापू ख्वाउँका बिउगु दु । चिनिया पयर्टकतय् भ्रमणय् मवयेवं अमेरिका र पश्चिमी देयतय्त नं आर्थिक हानी ला जूगु हे दु । तर दकलय् अप्वः नोक्सानी चीनयात जूगु दु । कोरोना भाइरसं लाइगु नोक्सानीया अनुमान नं यायेगु सुरु जूगु दु । दकलय् अप्वः उत्पादन क्षमता दूगु र विश्व व्यापारया मु कासामि जूगु ल्याखं चीनयात तःधंगु आर्थिक घाटा जुइगु स्वभाविक हे खः । चीनयात जक ६० अर्ब डलर बराबरया क्षति जुइगु आंकलन दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS