अन्तर्राष्ट्रिय ख्यातिप्राप्त संघनायक

#भिक्षु निग्रोध

नेपाःया न्हय्म्हम्ह पूज्यपाद संघनायक श्रद्धेय गुरुवर डा. भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविर थनिं चय्दँ न्ह्यः सन् १९३९ नोभेम्बर २१ तारिखकुन्हु लुम्बिनी अञ्चलया पाल्पा तानसेनय् जन्म जुयाबिज्याःगु खः । अबु सूर्यलाल शाक्य व मां चन्द्रमाया शाक्यया चीधिकःम्ह कायया रूपय् ब्वलंम्ह वसपोलया गृहस्थनां हिरालाल शाक्य खः ।

तानसेनस्थित शील पाठशाला टक्सारय् प्रारम्भिक शिक्षा अध्ययन यानाच्वंम्ह हिरालाल शाक्ययात मां चन्द्रमाया शाक्यं ११दँ दुबलय् भिक्षु यायेया लागि नेपाःया न्याम्हम्ह संघनायक पुज्यपाद बुद्धघोष महास्थविरयात लःल्हानाबिउगुु जुल । वसपोलं श्रद्धेय बुद्धघोष महास्थविरया छत्रछायाय् च्वनाः प्यदँ–न्यादँतक बुद्ध शिक्षा व पाली भाषा सयेकाबिज्यात ।

थुकिं वसपोलया जीवनय् छगू न्हूगु हिउपाः वल । अनंलि वसपोल पश्चिम तानसेनं येँय् बिज्यात । उगु इलय् नेपाःया न्हापांम्ह थेरवादी भिक्षु महाप्रज्ञा, न्हापांम्ह संघ महानायक प्रज्ञानन्द, आचार्य भिक्षु अमृतानन्द भन्तेपिनिगु प्रेरणा व आशिर्वाद वसपोलयात प्राप्त जुल । झिंखुदँया वैंशय् बुद्ध धर्मया ग्यसुलाःगु त्रिपिटक अध्ययन यायेत वसपोल वर्माय् बिज्यात ।

श्रद्धेय भिक्षु बुद्धघोष महास्थविरया अथक कुतलं वसपोल भारत जुयाः वर्मा बिज्याःगु खः ।सन् १९५६ अगष्ट १५ कुन्हु वर्माया अग्गमहापण्डित भद्दन्त विज्जालंकार श्रद्धेय विशुद्धाभिवंशपाखें श्रामणेर दीक्षा कयाः हिरालाल शाक्य श्रामणेर ज्ञानपूर्णिक जुयाबिज्यात । नापं वर्माय् धार्मिक शिक्षा ब्वँब्वं सन् १९५९ अप्रिल १२ कुन्हु नीदँया उमेरय् अभिधजराष्ट्र गुरु श्रद्धेय सूर्याभिवंश महास्थविरया उपाध्यायत्वय् भिक्षु उपसम्पदा दीक्षा कयाबिज्यात ।

बौद्ध जगतय् गहन बुद्धशिक्षा व ध्यानअभ्यासय् नांजाःगु खुगूगु संगायनजूगु महाखण्ड सीमाउपोसथागारय् वसपोलया भिक्षु जीवन प्रारम्भ (उपसम्पदा) जूगु खः ।वर्माय् झिंछदँ तक मदिक्क च्वनाः सन् १९६३ स विदेशी भिक्षुपिं मध्ये न्हापांम्ह शासनधज धम्माचरिय उपाधि प्राप्त यानाबिज्यात ।

म्यानमारया इतिहासय् थथे सरकारी पाली शिक्षाय् ‘धर्माचरिय’ कयाबिज्याःम्ह न्हापांम्ह विदेशी व्यक्तित्व धम्मावती गुरुमां खःसा भिक्षुपिंमध्ये वसपोल न्हापांम्ह खः । रंगुनस्थित विसुद्धाराम पाली तक्षशिला व मेगु शहर मण्डलेस्थित विज्जालंकार विद्यालयय् वसपोलं विविध विषयय् अध्यापन यानाबिज्याःगु दु ।

थ्वहे झ्वलय् वसपोलया बौद्ध साहित्यिक यात्रा शुभारम्भ जूगु जुल । सन् १९६४ निसें १९६६ दुने बुद्धशासन काउन्सिलया प्रकाशनय् म्यान्मारया सरकारी तवरं पिकाःगु पाली–वर्मिज विश्व शब्दकोष सम्पादनय् वसपोलं दुग्यंगु योगदान बियाबिज्याःगु जुल । अथेहे थौं तक वसपोलं स्वदेशय् व विदेशय् च्वनाः ६० गुलिं मल्याक बौद्ध साहित्यिक ग्रन्थ च्वयाबिज्यात ।

बुद्धधर्मया उच्च अध्ययनलिपाविश्व प्रसिद्ध विपस्सनाचार्य श्रद्धेय भिक्षु सोभनमहास्थविर–महासि सयादो) या छत्रछायाय् वसपोलं ध्यानया ज्ञान कयाबिज्यात । थ्वया लिपा वसपोलयागु अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध जगतय् स्वापू व ख्याति न्ह्यानावं वन । वर्मा अध्ययन लिपा भारतया बाराणसी संस्कृत विश्वविद्यालयय् संस्कृत डिप्लोमा यानाबिज्यात ।

हाकनं नेपालय् नं एमएतक अध्ययन यानाबिज्यात ।विश्वधर्म प्रचार अभियान अन्तर्गत वर्माया महासीशासन यैता (ध्यानकेन्द्र)या प्रमुख ध्यानगुरु ओवादाचार्य महासी सयादो भारत व नेपाःया भ्रमणय् बिज्याःबलय् वसपोलं कनाबिज्याःगु उपदेशयात ज्ञानपूर्णिक भन्तेनं अनुवाद यानाः कनाबिज्यासेंलि ज्ञानपूर्णिक भन्तेया व्यक्तित्व जां थिनावःगु जुल ।

वसपोल छम्ह कुशल धर्मप्रचारक, कुशल धर्मप्रवचक व भाषानुवादकया रूपय परिचित जुल । नेवाःभाय्, नेपाली हिन्दी, अंग्रेजी, पाली, संस्कृत व वर्मी न्हय्गू भाय्या ज्ञाता वसपोलं बुद्ध शासनिक ज्याय् यक्व ग्वाहालि यानाबिज्याःगु जुल । सन् १९७९ स मंगोलियाया राजधानी उलानबटोरय् जूगु न्याक्वःगु शान्तिया लागिं एशियाली बौद्ध सम्मेलनय् नेपाःयापाखें आचार्य भिक्षु अमृतानन्द महास्थविरया नेतृत्वय् नेपाःया प्रतिनिधि जुयाः ब्वति कयाबिज्यात ।

वयां लिपा धर्मदूत सेवा अभियानअन्तर्गत सन् १९८२ स इङ्गल्याण्डय् निदँ च्वनाबिज्यात । थ्व हे दौरानय् सन् १९८२ तत्कालीन सोभियत संघया राजधानी मस्कोय् जूगु विश्वशान्ति सम्मेलन नापं हाकनं खुक्वःगु एशियाली बौद्ध सम्मेलनय् ब्वति कयाबिज्यात । वसपोलया बहुआयामिक व्यक्तित्व व धर्मदूतया योगदानयात कदर यासें हाकनं संयुक्त राज्य अमेरिकापाखें नं निमन्त्रणा वःगु जुल ।

वसपोल अथे हे दछिति अमेरिकाया नेस्भिल टेनेसीस्थित बुद्धिष्ट टेम्पलय् विहार प्रमुख जुयाः च्वनाबिज्यात । वसपोलया ध्यानय ाकर्मस्थानाचार्य सयादो ऊ. पण्डिताभिवंश महास्थविरया प्रमुख भाषाअनुवादकया रूपय् नं बौद्ध जगतय् चारिका न्ह्यानावंगु जुल । युरोपया फ्रान्स, जर्मनीलगायतया देशय् जूगु महत्वपूर्ण ध्यान शिविरय् वसपोलं यक्व योगदान बियाबिज्याःगु दु ।

युरोपं थःगु देश लिहां बिज्यानाः वसपोलं वेलुवनाराम विहार, मणिमंडप विहार, अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध भावना केन्द्र व विश्वशान्ति विहार स्थापना यानाबिज्यात । सन् १९८४ निसें १९८८ तक एसियाया मलेशिया, जापान, साइवेरिया, इण्डोनेसिया, श्रीलंका, थाइल्याण्ड नापं अष्ट्रेलिया महादेशय्तकं वसपोलं भगवान बुद्धया शिक्षा व ध्यान प्रचारप्रसार यायेत धर्मदूतया ज्या यानाबिज्याःगु जुल ।

थाइल्याण्डया महाथेर समागमया प्रमुख संघराज गुरुपिंनाप वसपोलया क्वातुगु स्वापू दुगुलिं वसपोल नेपाःया मणिमण्डप विहारय् वर्षावास च्वनाबिज्याःबलय् थाइल्याण्डया वाटपाकनाम बिहारया प्रमुख सोमदेच भन्ते व थाई विहार परिवारपाखें महानकथिनदान भब्य रूपं याःगु खः । नेपाःया बुद्धशासनय् परियत्ति विकासया लागि नं वसपोलं परिक्षा नियन्त्रक व शिक्षाध्यक्ष आदि विभिन्न पदय् च्वनाः नेपाल बौद्ध परियत्ति शिक्षाय् ५० दं मयाक योगदान यानाबिज्यात ।

अखिल नेपाल भिक्षु महासंघय् नं वसपोलं थीथी पदय् च्वनाः सेवा यानाबिज्याःगु जुल । वसपोल उगु संघया अध्यक्ष नं जुयाबिज्याःगु दु । अथेहे नेपाःया पुलांगु बौद्ध संस्था धर्माेदय सभाय् नं वसपोल अध्यक्ष जुयाबिज्याःगु जुल । नेपालय् विपश्यना प्रचार यायेया निंतिं अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध भावना केन्द्र (आईबीएमसी) स्थापनानापं ध्यान व अभिधर्म सम्बन्धि आपालं सफू नं वसपोलं पिथना बिज्याःगु दु ।

म्यानमारया धर्माचार्य उपाधि न्हापांखुस विभूषित भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविरया व्यक्तित्व कृतित्व व योगदानयात कदर यासें वसपोलयात विपश्यना केन्द्रपाखें कर्मस्थानाचार्य उपाधिं नं विभूषित यानातःगु दु । सन् २००१ स म्यानमार सरकारपाखें अग्गमहासधम्म ज्योतिकधज उपाधिनापं सन् २०१३ स अग्गमहापण्डित उपाधिं नं विभूषित जुयाबिज्याःगु दु ।

अन्तर्राष्ट्रिय ख्यलं प्राप्त जूगु हनाबना मध्ये सन् २०१३ स थाइल्याण्डया महामुकुट बुद्धिष्ट युनिभर्सिटीपाखें बुद्धिष्ट स्टडिज विषयय् डक्टर अफ फिलोसोफि उपाधिं छाय् पिउगु जुल । सन् २०१६ स महाचुलालंकन राजविद्यालय युनिभर्सिटी थाइल्याण्डपाखें हे ‘डक्टरेट डिग्री अफ पीएचडी इन पाली’ उपाधिं विभूषित याःगु झी सकल नेपाःमिपिनि निंतिं हे गर्वया खँ खः ।

नेपाःया बौद्ध ख्यःया नेतृत्व याना वसपोलं यूएन वैशाख डेया अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलनय् निरन्तर ब्वति कयाबिज्यानाः बुद्ध जन्मभूमि लुम्बिनीया सन्देश विश्वय् सदां थ्यंका बिज्यानाच्वंगु दु ।पुलांगु विश्व बौद्ध संस्था डब्लुएफबीनिसें कयाः थौंकन्हय् सुप्रिम बुद्धिष्ट कन्फरेन्स ग्वसाः ग्वइगु जापानस्थिति वल्र्ड बुद्धिष्ट समिटया नं वसपोल कन्ट्री रिप्रिजेन्टेटिभ चीफ जुयाः ज्या यानाच्वना बिज्यानाच्वंगु दु ।

थौंकन्हय् भारत सरकारं गठन याःगु इन्टरनेशनल बुद्धिष्ट कन्फेडेरेसनय् नं वसपोल नेपाःया प्रतिनिधि खःसा चीनय् स्थापना जूगु वल्र्ड बुद्धिष्ट फोरमय् नं वसपोल स्थापनाकालंनिसें दुजः जुयाः आपालं योगदान बियाबिज्याःगु दु ।बुद्ध शासनिक व्यक्तित्वया रूपय् उपसम्पदा ५० दँ ‘स्वर्ण दिवस’या लसताय् नेपाली बौद्ध जगतया थीथी संघसंस्थापाखें मंकाः रूपं नेपाःया न्हापांम्ह राष्ट्रपति डा. रामवरण यादवपाखें वसपोलयात नागरिक अभिनन्दन याःगु खः ।

म्यानमारया अन्तर्राष्ट्रिय ख्यातिप्राप्त सितागु सयादोया प्रमुख ग्वाहालिइ वसपोलयागु हे संयोजकत्वय् पलिस्था यानाबिज्याःगु थेरवाद बुद्धिष्ट एकेडेमीपाखें सन् २०१४ स लुम्बिनीइ प्यक्वःगुु अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन तःजिक पूवंकूगु खः । थौंकन्हय् वसपोल थेरवाद बुद्धिष्ट एकेडेमीया संस्थापन प्राचार्य खः ।

एमए तकया अध्यापन जुयाच्वंगु थुगु एकेडेमिपाखें सछिम्हं मयाक मास्टर याःपिं विद्यार्थी उत्पादन यायेधुंकूगु दुसा उकी मध्ये गुलिखे थौंकन्हय् पीएचडीया तयारी याना च्वनादीगु दु । नेपालय् बुद्ध, बुद्ध धर्म व बौद्ध शिक्षाएवं संस्कृति उत्थानया निंतिं थःगु जीवन समर्पण यानाबिज्याःम्ह वसपोलं नेपालय् दक्ष जनशक्तिव संघ विस्तार यायेगु ताःतयाः संख्यात्मक व गुणात्मक रूपय् न्हूगु पुस्ता तयार यायेत विश्वशान्ति विहार अन्तर्गत विश्वशान्ति बौद्ध शिक्षालय स्थापना यानाबिज्याःगु खः ।

थन वसपोलया नेतृत्वय १०० म्हं मल्याक शिष्यशिष्यापिं दीक्षित जूगु जुल ।मधुमेह ल्वचं ग्रस्त जुयाबिज्याःम्ह वसपोल भन्तेयात विशेषतः मलेशियन दातापिंसं दँय्दसं उपचारया झ्वलय् वासः दान बियाः ग्वाहालि यानाच्वंगु दुसा वसपोलपाखें नं दँय् निक्वः मलेशियाया थीथी प्रान्तय् बिज्यानाः ध्यानभावना व धर्मोपदेश बियाबिज्यायेगु ज्या निरन्तर न्ह्यानाच्वंगु दनि ।

वंगु २०७६ बैशाख १ गते अखिल नेपाल भिक्षु महासंघपाखें वसपोलयात नेपाःया न्हय्म्हम्ह संघनायक ल्यःगु जुल । लिपांगु चरणय् सन् २०१९ जुन १६ कुन्हु म्यान्मारय् च्वंगु इन्टरनेशनल एशोसियसन अफ थेरवाद बुद्धिष्ट युनिभर्सिटीया बोर्ड बैठकं वसपोलयात उपाध्यक्ष पद्य ल्यःगु जुल ।

थुकथं थीथी बौद्ध राष्ट्रत म्यान्मारया सयादोपिं, थाइल्याण्डया परमपूज्य संघराजपिं, श्रीलंकाया महानायक संघपिं नापं कम्बोडिया, भियतनाम, लाओसया थेरवादी उच्चपदस्थ संघ महाथेरपिं नाप वसपोलया स्वापू उलि हे प्रगाढ जुयाच्वंगु दु । लिसें महायानी संघपिं चीनया सिफ्व गुरुपिं, जापानया नोबल माष्टर, ततःधंपिं रिम्पोछे गुरुपिंनाप व देशविदेशया आनी भिक्षुणी गुरुमांपिनि संघनाप नं वसपोलया उतिकं हे ग्यसुलाःगु स्वापू कायम जुयाच्वंगु दु ।

वसपोलं आजीवन यानाबिज्याःगु बुद्ध शासनिक कार्यया यागदानयात कयाः थ्वहे वइगु श्रावण २५ शनिवाः कुन्हु अखिल नेपाल भिक्षु महासंघ लिसें थीथी बौद्ध संस्थाया मंकाः ग्वसालय् हनेत्यंगु धम्ममुदित संघनायक अभिनन्दन ज्याझ्वः तःजिक पूवनेमा धइगु भिंतुना लिसें वसपोलया चिरायू कामना यानाच्वना ।

अथे हे वंगु वि.सं. २०७६ या वैशाख २८ गते गुम्बा व्यवस्थापन समितिं याःगु छगू सम्मान ज्याझ्वलय् नेपाल सरकारपाखें भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविरयात ‘परमपूज्य (हिज होलिनेस)’ उपाधि नं प्रदान याःगु खः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS