गुलि ग्यानापुगु डेंगु व सिकलसेल

थ्व ई ताल्लाया ई, छुं ज्या यायेमाःसा याये मं मदइगु, नयेपित्याःसां नये मं मदइगु, नःसां नये मयइगु ई । वा वइथें च्वंसा दन्न निभाः त्वइगु व निभाः त्वयाच्वँच्वं हे वा वइगु ई । मौसमय् वयाच्वंगु थुकथंया हिउपालं झीगु म्हया तापक्रम नं स्थिर मजुयाच्वनेफु । उकिसनं थ्व ताल्लाया इलय् अनेकथंया ल्वय् न्यना वयाच्वंगु न्यनेदु ।

विशेष यानाः तराई लागाय् पत्तिं न्यानाः जुइगु ल्वय् मनूया निंतिं तसकं जोखिमपूर्ण जू ।तराई लागाय् थ्व इलय् पत्तिं न्यानाः जुइगु ल्वय्मध्ये निगू तसकं ग्यानापुगु ल्वय्कथं चर्चाय् वयाच्वंगु दु । छगू खः ‘डेंगु’ अले मेगु ‘सिकलसेल एनिमिया’ ।

छु खः डेंगु ?
डेंगु मिसाम्ह पत्तिं न्यात कि जुइगु ल्वय् खः । तर थ्व न्ह्याम्हं मिसाम्हं पत्तिं न्यातकि जुइगु ल्वय् धाःसा मखु । चिकित्सकतय् धापूकथं ‘एडिस एजिप्ट’ प्रजातिया मिसाम्ह पत्तिं न्यातकि डेंगु ल्वय् जुइ । थ्व ल्वचं कइबलय् छक्वलं बहनि तच्वकं ज्वर वइ, छ्यं नं तसकं स्याइ, मिखाग्वः व छ्यंया लिपाता नं क्वाताक्वाता मिंक स्याइ, उकिया नापनापं वाक्वाकि वइगु थेंज्याःगु लक्षण खने दइ ।

विशेष यानाः तांन्वःगु इलय् थ्व प्रजातिया पत्ति खने दइ । थ्व पत्तिपाखें बचे जुइत बहनि द्यनेगु इलय् झुल तयाः द्यनेगु यायेमाः । नापं थःगु छेँ न्ह्यःने व जःखःया लागा बांलाक यचुपिचु याना तयेमाः । लः मुंका तये मजिउ । उकिसनं फोहर लः ला झन् मजिउ । फोहर लः मनीगु थाय् दुसा उकियात ल्हाका छ्वयेमाः ।

छुं दिं न्ह्यः जक चितवनय् २१ म्हेसित डेंगुया संक्रमण जूगु खने दयेवं स्वास्थ्य सेवा विभाग इपिडिमियोलोजी महाशाखां स्वनिगःवासीयात नं सतर्क जुयाच्वनेत इनाप याःगु खः । चितवनय् २१ म्हयात संक्रमण जूगु खने दुगु व डेंगु ल्वय् पुंकीम्ह पत्ति येँय् नं खने दया वःगु महाशाखाया अधिकारीतय्सं धाःगु दु ।

डेंगु ल्वय् नियन्त्रणया निंतिं सम्बन्धित निकायं गाक्कं कुतः यानाच्वंगु दुसा गुलि आशा याःगु खः, उकथं सफलता धाःसा प्राप्त याये फयाच्वंगु मदु । डेंगुया निंतिं दकलय् ग्यानापुगु थाय् धइगु प्रदेश नं. २ या आपालं जिल्ला लानाच्वंगु दु । उकिं प्रदेश सरकारं थ्व ल्वय् नियन्त्रणया निंतिं धकाः ८० गू लाख बजेट विनियोजन यानाः ज्या न्ह्याकाच्वंगु दु ।

प्रदेश सरकारं विनियोजन याःगु ध्यबामध्ये ५० गू लाख तका दां भेन्टिलेटर न्यायेत व ल्यं दुगु ३० गू लाख तका दां पत्तिाया लार्भा व ख्यें नष्ट यायेगु अभियानय् संचालन खर्च याये दइकथंया व्यवस्था याःगु दु । थ्व ल्वचं तराईया लागाय् अप्वः प्रभावित याःसां मेमेथाय् नं थुकिया प्रभाव खने दयाच्वंगु दु ।

छुं दिं न्ह्यः जक चितवनय् २१ म्हेसित डेंगुया संक्रमण जूगु खने दयेवं स्वास्थ्य सेवा विभाग इपिडिमियोलोजी महाशाखां स्वनिगःवासीयात नं सतर्क जुयाच्वनेत इनाप याःगु खः । चितवनय् २१ म्हयात संक्रमण जूगु खने दुगु व डेंगु ल्वय् पुंकीम्ह पत्ति येँय् नं खने दया वःगु महाशाखाया अधिकारीतय्सं धाःगु दु ।

महाशाखाया प्रमुख डा. गुणनिधि शर्मां येँय् नं डेंगु ल्वय् पुंकीपिं पत्ति आपालं मात्राय् लुया वःगु दुसां आतक स्वनिगलय् सुयातं थ्व ल्वय् जूगु खने मदुनि धयादीगु दु । चितवनय् नं थ्व ल्वय् येँया पत्तिया कारणं संक्रमण जूगु खः वा उखे हे च्वंपिं पत्तिं न्यानाः जूगु खः धइगु नं छुं पुष्टि जूगु मदुनि ।

विशेष यानाः तराई लागाय् ल्वय् नियन्त्रणया निंतिं बजेट हे विनियोजन यानाः अभियान न्ह्याकूसां स्वास्थ्य ख्यःया कर्मचारी समायोजनं डेंगु ल्वय् नियन्त्रण यायेगु अभियानय् समस्या जुयाच्वंगु दु । थ्व ल्वय् नियन्त्रणया यायेत भेक्टर कन्ट्रोल निरीक्षक पदया कर्मचारीत फाजिलय् दुगु चिकित्सक डा. विवेक लालं कनादिल ।

मलेरिया, डेंगु थेंज्याःगु ल्वय् नियन्त्रणया निंतिं प्रभावित क्षेत्रय् ९०० स्वणं अप्वः डेंगु किट व जनशक्ति परिचालन यानातःगु दु । थ्व हे झ्वलय् स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयं डेंगु ल्वय्या परीक्षणया निंतिं प्रयोग जुइगु किटया मू प्यसः तका जक तुइगु स्पष्ट याःगु दु ।

मन्त्रालयया प्रवक्ता महेन्द्र श्रेष्ठं हालय् जारी यानादीगु छगू विज्ञप्तीइ उगु मू स्वयां अप्वः १८०० निसें २४०० तक नं कया वयाच्वंगु धासें अज्याःगु ज्या मयायेत निजी मेडिकल कलेजयात इनाप यानादीगु दु ।

सिकलसेल एनिमिया छु खः ?
पत्तिं न्यानाः जुइगु आपालं ल्वय्मध्ये छगू खः मलेरिया । अले थ्व मलेरिया नं थीथी प्रजातिया दु । उकीमध्ये ‘ प्लाज्मोडियम फ्याल्सिपेरम’ नं छगू प्रजापतिया मलेरिया खः । थ्व मेमेगु मलेरिया स्वयां तसकं कडा किसिमया जुइ । यदि थ्व ल्वचं कःम्ह ल्वगियात इलय् वासः याये मफुत धाःसा वयागु मृत्यु तकं जुइफु ।

अथे हे थ्व ल्वय्या बांलाक उपचार मजुल धाःसा छम्हं मेम्हेसित मखु सलंसःयात याउँक व अःपुक हे पुनेयः । थ्व हे ‘ प्लाज्मोडियम फ्याल्सिपेरम’ मलेरिया अप्वः प्रभावित जूगु थासय् हे ‘सिकलसेल एनमिया’ खने दया वयाच्वंगु दु । ‘सिकल’ धइगु इंचा आकार खःसा ‘सेल’या अर्थ हिया कोषिका खः ।

उकिं थ्व ल्वचं कःम्ह मनूया म्हय् च्वंगु रक्त कोषिका इंचा आकारय् हिला वनाः सिकलसेलया आकार काइ । अले रक्त कोषिकाया आकार हिला वनाः इंचा थेंज्याःगु आकारय् हिला वनी ।इंचा थेंज्याःगु आकार दुगु रक्त कोषिकायात प्लाज्मोडियम फ्याल्सिपेरम नांया मलेरिया आक्रमण याये फइमखु । थ्व मलेरियाया प्रतिरोधया निंतिं कोषिकाया आकारय् हिउपाः वइ ।

आकार हिला वनीगुलिं हे सिकलसेल एनिमिया मलेरिया निश्चित जनसंख्या दुगु थासय् जक खने दयाच्वंगु दु । थ्व ल्वय् गुगुं नसात्वँसाया कारणं जुइगु धाःसा मखु, थ्व ल्वय् पूर्णता वंशाणुगत गुण खः । यदि छेँ मांअबु सुयात थ्व ल्वय् जूगु मदु धइगु खःसा वया मस्तय्त थ्व ल्वचं गुगुं हालतय् नं कइमखु । यदि मांअबु निम्हेसिकें थ्व ल्वय् जूगु दत धाःसा इमिगुपाखें जन्म जूम्ह मचायात नं थुकिया संक्रमण जुइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS