व्यावहारिक भिक्षु

नेपाःया थेरवादी बुद्ध धर्मया ख्यलय् सम्भवतः भिक्षु अश्वघोष महास्थविर छम्ह हे जक अज्याःम्ह बौद्ध भिक्षु जुइमाः गुम्ह छम्ह गृहत्याग यानाः वयेधुंकूम्ह सन्यासी खयां नं सार्वजनिक चर्चां गबलें नं पिने मलाः । थेरवादी भिक्षुपिनि दथुइ नं थःगु हे मौलिक खुबी व क्षमतां यानाः बिस्कं छाप तयेत सफल जूपिं छुं छुं जक भिक्षुपिनि धलखय् अश्वघोष भन्ते छम्ह गबलें ल्वःमंके मफइम्ह हस्ती खः ।

बुद्ध धर्मया ख्यलय् जक मखु नेपालभाषा वाङ्मयया ख्यलय् नं वसपोल गबलें तना मवनीम्ह नगुया रूपय् धस्वानाबिज्याःगु दु । नेपाःया बुद्ध धर्मया ख्यलय् न्हापा याये मजिउ, याये मछिं धयातःगु आपालं अलिखित बन्देजतय्त वसपोलं तोडे यानाः क्यनाबिज्यात । समाजं निर्माण यानातःगु जिउ–मजिउया अज्याःगु घेरा तोडे याये अःपुगु खँ मखु ।

तर वसपोल छम्ह साहसी व्यक्ति नं जुयाबिज्याःगुलिं अज्याःगु सम्पूर्ण ‘टाबू’ तोडे यायेत वसपोलयात छुं हे थाकु मजुल । भगवान बुद्धया जन्मस्थल लुम्बिनी विकासया लागिं राज्यं गठन यानातःगु लुम्बिनी विकास कोष भ्रष्टाचार यानाः नयेगु अड्डा स्वयां अप्वः मेगु छुं जुइ मफु ।

उकिं तत्कालीन एमाले सरकारं छम्ह बौद्ध व्यक्तित्व हे कोषया उपाध्यक्ष थेंज्याःगु कार्यकारी पदय् तये फत धाःसा कोषय् जुयाच्वंगु भ्रष्टाचार नियन्त्रण याये फइ ला धकाः विश्वास याःगु जुयाच्वन । वहे विश्वासं कोषया उपाध्यक्ष पदय् भिक्षु अश्वघोष महास्थविर नियुक्त जुयाबिज्यात । धार्मिक ज्याय् लगे जुइमाःम्ह मनू कोष थेंज्याःगु प्रशासनिक निकायय् वन धकाः अबले यक्वं चर्चा जुल ।

तर वसपोल थःगु कार्यकाल पूवंकाः लिहांबिज्यात । अबले भिक्षुपिं अज्याःगु पदय् वने जिउ लाकि मजिउ धइगु खँय् यक्व चर्चा जूगु खःसां वसपोलयां लिपा मेमेपिं भन्तेपिं नं अज्याःगु पदय् वनेगु लुखा धाःसा चाल । २०४६ सालया प्रजातन्त्र लिपा गठन जूगु राष्ट्रिय सभाय् वसपोल नं छम्ह सांसदया रुपय् मनोनित जुयाबिज्यात ।

बुद्ध धर्मया उपदेश व बाखं न्यंका जुइमाःम्ह मनू गन संसदय् भाषण याः वनेत्यंगु धकाः अबले नं आलोचनाया सः थ्वल । तर वसपोलं उकियात वास्ता बिमज्याः । वसपोलं चायेकाबिज्याःगु संसदया लुखां लिपा मेपिं भिक्षुपिं नं दुहां बिज्यात । मिसापिं गुरुमांपिंत भिक्षुणी धाये जिउ लाकि मजिउ धइगु खँय् नेपाः दुने अक्सर विवाद जुइगु याः ।

भिक्षु महासंघया परम्पराय् मिसापिंत भिक्षुणी धाये मजिउ धइगु हे मान्यता दुगुलिं नेपालय् स्वयम् गुरुमांपिंसं नं थुकिया बारे अप्वः न्ववायेगु मयाः । तर भिक्षु अश्वघोष धाःसा सुम्क च्वनाबिज्याइम्ह मखु । वसपोलं थ्व लैंगिक विभेद विरुद्ध थाय्थासय् न्ववानाबिज्याःगु दु । न्ववायेगु जक मखु, वसपोल थ्व ख्यलय् सक्रिय जुयाः ज्या समेत यानाबिज्यात ।

खास यानाः धर्मकीर्ति विहारया श्रद्धेय धम्मावती गुरुमांपिनि पुचलं ‘भिक्षुणी’ सम्बोधनया लागिं न्ह्याकूगु अभियानय् वसपोलया सक्रिय समर्थन दइगु खः । थ्व मुद्दाया समर्थन याइपिं भिक्षुपिं मेपिं नं दु जुइमाः । तर वसपोल दुनें जक मखु पिने खुल्ला रुपं हे समर्थन यानाबिज्याइम्ह समेत खः ।

प्रस्ट व खुलस्तताया सवालय् वसपोल मेपिं स्वयां यक्व हे न्ह्यःने धायेफु । थःत ताःगु छुं नं खँ मसुचुकुसे धायेगु वसपोलया बानी बारे सकलें परिचित जू । मानवीय गुण व कमजोरी सकसिकें दइ धइगु वसपोलया मान्यता खः । भिक्षु हे जूसां मनूतय्के मानवीय कमजोरीत दयेफु तर धर्मया अभ्यासं उकियात म्हो याये माःगु खँ वसपोलं कनेगु यानाबिज्याइ ।

छक्वः वसपोललिसे थज्याःगु हे विषयय् अन्तर्वार्ता यानागु खः । उगु इलय् वसपोलं धयाबिज्यात कि भिक्षुपिं नं मनू खः, उकिं उमिसं नं इलय् ब्यलय् अनेक अधार्मिक ज्याखँत यानाच्वंगु जुइफु । आः जक मखु सलंसःदँ न्ह्यः नं भिक्षुपिंसं अज्याःगु व्यभिचार याना जूगु खः । उकिं भिक्षुपिनिगु अज्याःगु व्यभिचार पनेगु लागिं भिक्षुपिंसं छु छु ज्या याये मजिउ धकाः नियम अर्थात विनय दयेकूगु खः ।

बिचारधाराया ल्याखं ला वसपोल तप्यंक हे माक्र्सवादयात अंगीकार यानाबिज्याइम्ह जुयाच्वन । आनन्दकुटी विहारय् थः च्वनेगु क्वथाय् हे वसपोलं कार्ल माक्र्स, लेनिन, माओ त्से तुङ आदि थेंज्याःपिं कम्युनिष्ट नेतातय्गु किपा तया बिज्याइगु खँ सिउपिं यक्व दु ।

अज्याःगु हे विनय जक संकलन यानाः तयार जूगु ग्रन्थयात विनयपिटक धाइ गुगु लिपा वनाः त्रिपिटकया छगू अंग नं जू वन । वसपोलं विनयपिटक जक ब्वन धाःसां नं भिक्षुपिनि दथुइ अबले छु गज्याःगु व्यभिचार जू धइगु खँ सीके फइ धासें जितः विनयपिटकया छगू सफू नं उपहार बियाबिज्याःगु खः ।

बिचारधाराया ल्याखं ला वसपोल तप्यंक हे माक्र्सवादयात अंगीकार यानाबिज्याइम्ह जुयाच्वन । आनन्दकुटी विहारय् थः च्वनेगु क्वथाय् हे वसपोलं कार्ल माक्र्स, लेनिन, माओ त्से तुङ आदि थेंज्याःपिं कम्युनिष्ट नेतातय्गु किपा तया बिज्याइगु खँ सिउपिं यक्व दु । वास्तवय् वसपोलया थज्याःगु वामपन्थी पृष्ठभूमि सीकाः हे तत्कालीन एमालें राष्ट्रिय सभाय् वसपोलया नां चयन याःगु खः ।

विहारया क्वथाय् माक्र्स, माओया किपा तये दइ मखु धइगु खँ पिहां वःबलय् वसपोलं बरु विहार हे त्वःताः वने, तर थ्व किपा त्वःते मखु धकाः कयाबिज्याःगु अडानं नं वसपोल विचारया ल्याखं गुलि अडिग धइगु क्यनी । नेपाःया थेरवादी समाजय् वसपोलयात दकलय् तंकुलु भिक्षु धकाः नं धायेगु याः । भिक्षु खःसां वसपोल इलय् ब्यलय् क्रोधित जुयाबिज्याइ ।

तर थःके अथे क्रोध पिहां वयेयः धइगु खँय् धाःसा वसपोल पूर्ण रुपं सचेत जुयाबिज्याः । थःके तं वयाच्वंगु खँ वसपोलं चायेकाबिज्याः । शायद उकिं नं जुइमाः, अज्याःम्ह तंकुलु भिक्षु खःसां वसपोल सकल उपासक उपासिकापिनि प्रिय नं जुयाबिज्याः । अथे जूगुया मेगु कारण धइगु वसपोलया सरलता नं खः ।

बाखं कंसां, उपदेश बिउसां व सफू–च्वसु च्वयाबिज्याःसां वसपोलया बिचार व भाषा अतिकं सरल जुयाच्वनी । बुद्ध धर्मयात दिमागय् तयाः चिन्तन जक याना तयेगु मखु, थुकियात न्हियान्हिथंया व्यवहारिक जीवनय् लागू नं यायेमाः धइगु वसपोलया बिचाः खः । उकिं वसपोलं बुद्ध धर्मय् दुगु व्यवहारिक पक्षयात अप्वः उजागर यानाबिज्याइ । व्यवहारिक मजूगु व पत्याः याये थाकुइगु खँयात खण्डन हे यानाबिज्याइ ।

स्वयम् बुद्धं नं थम्हं धाःगु फुक्क खँ पत्याः याये मते, उकियात परीक्षण या, अले खः थें च्वंसा जक विश्वास या धयाबिज्याःगु दु । भिक्षु अश्वघोष बौद्ध ग्रन्थय् च्वयातःगु खँयात नं तप्यंक पत्याः मयासे परीक्षण यानाबिज्याइम्ह खः । वसपोल बौद्ध ग्रन्थया अध्ययन मखु परीक्षण याइम्ह चिन्तक खः ।

भिक्षु अश्वघोष महास्थविरया अवसानं बुद्ध धर्मयात जनताया भासं जनतां थुइ कथं जनतायात ज्या वयेक कनाबिज्याइम्ह छम्ह गुरु तंकेमाःगु दु । वास्तवय् बुद्ध धर्म धइगु नं केवल सफूया पँ पँ ब्वनेगु धर्म मखु । थ्व ला अध्ययन यानाः जीवनय् लागू यायेमाःगु धर्म खः । यदि बुद्ध धर्म झीगु जीवनयात ज्या मवःसा उकिया अध्ययन नं व्यर्थ खः । बुद्ध धर्मयात थःगु जीवनय् अनुशरण याना यंकेगु धइगु हे श्रद्धेय भिक्षु अश्वघोषयात थः दुने सुरक्षित याना तयेगु खः ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS