All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

पृथ्वीनारायणया बुन्हि व झीगु सरोकार

गोर्खाया जुजु पृथ्वीनारायणया जन्म दिं वल कि पृथ्वीनारायणया कृत्य व कुकृत्ययात कयाः न्ह्याबलें हे ध्रुवीकृत बिचाःत पिदनेगु याः । थुकी राज्य सत्तानाप सनीपिं, सत्ताया सवाः कयाः शासक वा सत्ताया भत्ता कयाजूपिंसं पृथ्वीनारायणया गुण गान याइगु खःसा मेखे राज्यं उत्पीडनय् लाकातःपिं आदिवासी जनजाति, गुम्हेसिगु भूमि युद्ध वा छलकपट यानाः लाका कयाः सत्ता शासक जुल, उज्वःपिंसं पृथ्वीनारायणया नामय् ई फानाः घृणा तकं क्यनेगु यानाच्वंगु दु । थुकिया निरन्तरता थुगु दँय् नं जुल । सत्ताया जःखः च्वंपिं न्ह्याम्हं, अले सत्ता लिक्क च्वनाः सत्ताया भत्ता नयाच्वंपिं, नयेधुंकूपिं चाहे व आदिवासी जनजाति हे छाय् मजुइमा, उमिसं पृथ्वीनारायणया मदुगु गुण तकं दयेकाः वयागु जयजयकार यानाच्वंगु दु ।

अले राज्यपाखें भाषा, जाति, संस्कृति व धर्मय् दमन फयेमाःपिंसं पृथ्वीनारायणयात रक्तपिपासु जुजु तकं धया वयाच्वंगु दु । पृथ्वीनारायणं युद्ध व छलकपट यानाः थःगु ल्हातय् लाकूगु भूभाग व राज्यशक्ति छथासं तयाः शासक जुयाः छगू नां ‘नेपाल’ बीवं वयात हे एकीकरण धयागु ब्याख्या जुयाच्वंगु दु । उकिं पृथ्वीनारायणया जन्मदिनयात एकता दिवस धकाः पंचायती शासनकालय् हनेगु याना वयाच्वंगु खः । पृथ्वीनारायणया सन्तती नेपाःया राज्य शासन निसःत्यादँ लगभग थःपिनिगु नियन्त्रणय् तल । उगु हे इलय् थः पुस्ताया पृथ्वीनारायणयात अनेककथं प्रशस्ती यायेगु ज्या जूगु खः ।

राज्य शक्ति व सत्ता छ्यलाः थुकियात स्थापित यायेगु कुतः जूगु खः । पृथ्वीनारायणया सन्ततीतय्गु राज्य शासन न्ह्यानाच्वंगु ई तक पृथ्वीनारायणया नृसंश हत्यायात कयाः न्ववायेगु राज्य अपराध सरह थें हे कयातःगु कारणं पृथ्वीनारायण व वया सन्ततीतय्सं यानातःगु आपालं कर्तुत पित हये मफयाच्वंगु खःसा मुलुक गणतन्त्र जुयाः शाह शासनया हे अन्त जुइवं राज्यं थ्व दिवस महने धुंकूगु खःसा पृथ्वीनारायणयात थःगु दिगुद्यःकथं हनाच्वंपिं मनूत हाकनं राज्यसत्ताय् थ्यनेवं थ्व दिंयात जबर्जस्ती हे सार्वजनिक विदाया घोषणा याकेत ताःलाःगु खः ।

पृथ्वीनारायणया नामय् राज्यपाखें सार्वजनिक विदा घोषणा याकेगु ज्या पृथ्वीनारायणया अनुयायीतय्गु निंतिं छगूकथं उमिगु अस्तित्वया ल्वापू थें हे जुया बिउगु दु । वंगु दँय् नं थुगु दिंकुन्ह सार्वजनिक विदाया निंतिं तःधंगु वाकयुद्ध जूगु खः । सरकारं थुगु दिं सरकारी ज्याझ्वः व सार्वजनिक विदाया औचित्य मदुगु धासें विदा मबिउगु खः । तर लिपा राजतन्त्रया हिमायती कमल थापा थेंजाःम्ह मनू उपप्रधानमन्त्री जुइवं साम, दाम, दण्ड, भेदया नीति लागू यानाः थुगु दिंयात सार्वजनिक विदा घोषणा याकेत ताःलाःगु खः । तर आः नं सरकारीस्तरं छुं औपचारिक ज्याझ्वःत जुइ फयाच्वंगु मदु ।

थुगु दँय् पृथ्वीनारायणया जन्मदिंयात एकता दिवस धकाः घोषणा यानातःगुयात न्हापा स्वयां अप्वः विरोध यायेगु ज्या जूगु दु । थुकिया विरोधय् बहुसंख्यक आदिवासी जनजातितय्गु सः थ्वयाच्वंगु दु । थथे विरोध अप्वया वंगुया मेता छता कारण आः नकतिनि क्वचाःगु प्रतिनिधि सभा व प्रादेशिक सभाया लिच्वः नं खः । नेपाःया न्हू संविधान आदिवासी जनजाति पहिचान रहितया संविधान यानाः प्यंगू राजनीतिक दलतय्सं सहमतिया लिधंसाय् पितहःगु खः । थुगु हे संविधानया लिधंसाय् आः क्वचाःगु प्रतिनिधि व प्रादेशिक निवार्चनय् पहिचानसहितया संघीयता चुनावी मुद्दा जुइ मफुगु जक मखुसें राजनीतिक पार्टीतय्सं अप्रजातान्त्रिक गठबन्धन यानाः पहिचानवादी राजनीतिक पार्टीतय्गु अस्तित्व हे न्हंकेगु कुतः यात ।

क्वचाःगु निर्वाचनय् विजयी जूपिं पहिचानवादीतय्गु उपस्थिति सून्यप्राय जुइवं पहिचानवादी शक्ति हाकनं थःपिनिगु आन्दोलन सशक्त यायेगु निंतिं थुगु मुद्दा ल्ह्वनाहःगु निश्चितरुपं हे खः । पृथ्वीनारायणयात एकताया प्रतिक धयाच्वंपिं, नेपाःयात एकीकरण यात धकाः धयाच्वंपिंसं गुलि नं खँ न्ह्यःने हयाच्वंगु दु थःपिनिगु दण्डभेदया लिधंसाय् पृथ्वीनारायणयात ‘हिरो’ यायेगु कुतः बाहेक मेता छुं मखु । पृथ्वीनारायणं गोरखा राज्य विस्तारयात गनं हे नं नेपाःया ‘एकिकरण’ यानागु धकाः धाःगु मदु । उकथं हे उगु इलय् नेपालमण्डलयात वृटिश राज्यपाखे ‘खतरा’ जूगु घटना व संकेत नं गनं न्ह्यथनातःगु मदु ।

पृथ्वी नारायणया लोभ व लालच व अनेक प्रपंच व छलकपटं थनया भूभाग लाका काःगुया अनेक दस्तावेज, दसि, प्रमाणत आः नं उपलब्ध जुयाच्वंगु दनि । तर पृथ्वीनारायण (शाह जुजु) तय् अन्धभक्ततय्सं अनेक काल्पनिक खँत न्ह्यःने हयाः मखुगु इतिहास स्थापित यायेगु कुतः यानाच्वंगु खनेदु ।नेपाः (नेपालमण्डल)या आर्थिक, भौतिक व सामाजिक स्थितियात स्वयेबलय् पृथ्वीनारायणं सत्ता ल्हातय् कायेधुंकाः अधोगतिपाखे न्ह्याःगु खँय् विवाद मदु । छगू इलय् अति विकसित जुइधुंकूगु शिल्पकला, वास्तुकला ब्यापार व्यवसाय पृथ्वीनारायण सत्ता संचालक जुइधुनेवं थुकी विकास जूगु खने मंत ।

नेपालमण्डलया बुद्धिजीवी व विज्ञतय्गु हत्या यायेगु, देश निकाला यायेगु बाहेक मेता ज्या जूगु खने मदु । अमेरिका लुइके न्ह्यः हे विकसित जुइधुंकूगु नेपाल मण्डल पृथ्वीनारायण सत्तारुढ जुइधुंकाः थुकिया गति बन्द जूवंगु वास्तविकता खः । खँ न्ह्यागु हे खःसां विविध भाषाभाषी व जातजातिया थ्व मुलुकय् छगू जातिया मनूतय्सं थःपिनिगु हैकम ल्यंकेगु निंतिं अनेक षडयन्त्र याना वयाच्वंगु दु । स्वसः दँ मयाक राज्यपाखें जूगु उत्पीडनपाखें मुक्तिया निंतिं सकल पहिचानवादीत छप्पँ छधी जुइमाःगु यथार्थ खः । तर मुलुकया राजनीतिक नेतातय्सं आःया इलय् पहिचानवादी सःयात न्हंकेत स्वयाच्वंगु इलय् छुं नं पलाः ‘बुम¥यांग’ मजुइमा धयागु खँय् नं ध्यान बीमाः ।

 

Rate this item
(0 votes)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.