All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

उप प्रधानलिसें गृहमन्त्री विमलेन्द्र निधिं थ्वहे वइगु कात्तिक ३० गते संविधान संशोधनया प्रस्ताव दर्ता यायेगु जुइ धयादीगु दु । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघया निक्वःगु महाधिवेशनया उलेज्या यासें वय्कलं थौं थ्व
कनादीगु खः ।

ज्याझ्वलय् न्ववासें वय्कलं छुं ई न्ह्यः संविधान संशोधनया मस्यौदा धकाः पिहां वःगु दस्तावेज बारे आश्चर्य प्रकट यानादिल । आः तक अज्याःगु मस्यौदा च्वयेगु ज्या हे मजूनिगु कारणं अज्याःगु भ्वं गय् यानाः पिहां वल धकाः नं वय्कलं न्ह्यसः तयादिल ।

आः दर्ता जुइगु संविधान संशोधनया मस्यौदाय् मू रुपं प्यता खँ दइगु जानकारी वय्कलं बियादिल । उकी भाषा आयोग, सीमांकन, राष्ट्रिय सभाया गठन व नागरिकता सम्बन्धी प्रावधान दुथ्याइगु खँ वय्कलं कनादिल ।
नागरिकता सम्बन्धी खँय् पिहां वःगु विवादयात कयाः वय्कलं धयादिल, ‘नागरिकताया सवालय् अन्तरिम संविधानय् छु व्यवस्था याना तःगु खः, आः नं वहे व्यवस्था यायेत्यनागु खः । अन्तरिम संविधानय् वहे बुँदा तःबलय् राष्ट्रियता विरोधी
मजू, आः जक गय् यानाः राष्ट्रियता विरोधी जुल ?’

संविधान संशोधनया बारे राजनीतिक सहमति कायम जुल धाःसा निघौया दुने मस्यौदा तयार याये फइ धकाः थुकी ज्या यानाच्वंपिं कानूनविद्–तय्सं धाःगु खँ नं वय्कलं कनादिल । सुनचाँदी व्यवसायी महासंघया नायः मणिरत्न शाक्यया सभापतित्वय् थ्व ज्याझ्वः जूगु खः । महाधिवेशनं न्हूगु नेतृत्व नं ल्यइगु ग्वसाः दु ।

येँ(नेपालभाषा टाइम्स)/ जगत सुन्दर ब्वनेकुथिपाखें म्हिगः नेपाल लिपि कासा यात । ब्वनेकुथिइ ब्वनीपिं ६, ७ व ८ तगिंया विद्यार्थीतय् दथुइ उगु कासा याःगु खः । अथे हे आः मेगु निवाः लिपा ब्वनेकुथिं पिनेयापिनि दथुइ नं लिपि कासा यायेत्यंगु दु । थ्व कासाय् निर्णायक कथं नेपाल लिपि गुथिया प्रशिक्षकपिं मदनमुनि वज्राचार्य व अनिल स्थापितपिं झाःगु खः । १८ गते त्याःपिंत सिरपाः लःल्हाइगु ग्वसाः दु ।

वंगु मोहनिपाखेया खँ खः । पचिंमह्रः कुन्हु जात्रा यायेमाःगु पचलिया न्हूगु त्यप पुलांम्ह जुजु ज्ञानेन्द्र शाहया ल्हातिं उलेज्या जुल । उगु त्यप दयेकेगु लागिं माःगु सम्पूर्ण खर्च नं वय्कलं हे व्यहोरे यानादीगु जुयाच्वन । त्यप आजुया उलेज्या कुन्हु भाजु शाहयात मरु त्वालंनिसें बासा लायाः गुकथं लसकुस याना हल, व खनाः गुलिखे मनूतय्सं धाल – नेवाःत ला जुजुवादी हे जुयाच्वन खनिं ।


जुजुलिसे नेवाः जातिया स्वापू तसकं पुलां । नेवाःतय्सं थौं हनेगु यानाच्वंगु आपालं जात्रापर्व व संस्कृतित न्हापा न्हापायापिं जुजुपिंसं हे पलिस्था याना थकूगु खः । उकिं नेवाःतय्सं हनीगु आपालं जात्रापर्वय् थौं नं जुजुया उपस्थिति अनिवार्य दु । जुजुपिंसं नेवाःतय् थज्याःगु संस्कृतिलिसे थःत नं एकाकार यानातःगु कारणं नेपालय् संस्कृति व राजनीतिया नं क्वातुगु स्वापू दयाच्वंगु खनेदु । उकिं देशय् राजतन्त्रयात चीकाः गणतन्त्र पलिस्था याये धुनेवं नेवाःतय् थज्याःगु संस्कृति नं कमजोर जुया वनीगु जकं मखुला धइगु ग्याःचिकु समेत नेवाः समाजय् ब्वमलंगु मखु ।


निश्चय नं पृथ्वीनारायण शाहं स्वनिगः त्याका कायेधुंकाः नेवाःत कमजोर जुया वंगु हे खः । पृथ्वीनारायण शाह धुंकाःया इतिहासयात छसिकथं स्वयेगु खःसा अन विभिन्न कालखण्डय् नेवाःतय्त कमजोर यायां यंकेगु थीथी कथंया कुतःत जूगु खनेदइ । गथे कि पृथ्वीनारायण शाह नेपाःया राजगद्दीइ फ्यतुइवं हे दरवारय् ज्या याइपिं सम्पूर्ण नेवाः भारदार व कर्मचारीतय्त पितिना हल । अनंलि राणाकाल शुरु जुइवं नेवाःतय् जग्गाजमिन हड्पे यानाः अन विदेशी शैलीया दरवारत दयेकेगु याना हल ।

राणाकालय् हे नेवाः भाय् व नेवाः लिपियात प्रतिबन्ध तया बिल । राणाकाल समाप्त जुयाः छुं ई प्रजातन्त्र बहाली जुल, तर वयां तुरुन्त लिपा तुरुन्त हे लादे याये हःगु पञ्चायती व्यवस्थां नं नेवाःतय्त प्रहार यायेगु मत्वःतू । नेवाःतय्सं गुथि दयेकाः ल्यंकातःगु छुं भचा जग्गा नं पञ्चायतं गुठी संस्थान दयेकाः हड्पे यात । थ्वहे इलय् नेवाः भाय्यात शिक्षण संस्था व सञ्चार माध्यमं नं ककु तिना हल ।

थुकथं नेवाःतय्त बहुआयामिक ढंगं निहत्था यायेगु क्रम जारी हे जुयाच्वन । तर थुलि जुइधुंकाः नं नेवाःत पूवंक नष्ट धाःसा जुया मवं । भूमि व भाषापाखें अलग्ग जुइधुंकाः नं नेवाःत थःगु संस्कृतिइ म्वानाच्वन । संस्कृतिं नेवाःतय् सीके मबिल । नेवाःतय् संस्कृति मेपिनि स्वयां तःजि व जीवन्त जुयाच्वंगुया छता मू कारण थ्वयालिसे राष्ट्राध्यक्ष जुजु हे स्वानाच्वंगुलिं नं खः । आः जुजु हे मदयेधुंसेंलि नेवाः संस्कृतिं थःपिनि संरक्षक हे गुमे जू थेंज्याःगु अनुभव याना हःगु दु । संस्कृति छगू नं मंत कि नेवाःत पूर्ण रुपं हे लोपोन्मुख लँपुइ प्रवेश जुइगु निश्चित खः । राजतन्त्रया अन्त्ययात नेवाःतय्सं थ्व दृष्टिकोणं नं विश्लेषण यायेमाःगु आवश्यकता दु । छाय्धाःसां नेपालं राजतन्त्र अन्त्य यायेगु अन्तिम निर्णय याःपिं राजनीतिक दलया फुक्क हे नेतात ब्राम्हण जातियापिं खः । अबले थुकियात ब्राम्हण विरुद्ध क्षेत्रीया द्वन्द्व धकाः नं विश्लेषण याना हःगु खः ।


नेवाः पहिचानया मू तत्व जुयाच्वंगु संस्कृति व राजतन्त्रया थुलि क्वातुगु स्वापू दुसां नं २०६२÷६३ सालया जनआन्दोलनय् नेवाःतय्सं गणतन्त्रया पक्षय् नारा थ्वयेकल । छाय् ? (फुक्क हे नेवाःत गणतन्त्रया पक्षय् वंगु मखु । नेवाः आन्दोलनं गणतन्त्रया लाइन ज्वंगु सन्दर्भय् जक ।) अबले नेवाः लगायत आदिवासी जनजाति आन्दोलनकारीतय्सं राजतन्त्र अन्त्य यासें गणतन्त्र पलिस्था जुइमाः धकाः नारा थ्वयेकूगु खः । उकिया लिउने जनजाति आन्दोलनया मू मागलिसे सरोकार दुगु छुं महत्वपूर्ण आधारत दुगु खः । गथे कि नेवाः लगायत जनजाति आन्दोलनया छगू मू माग खः, धर्म निरपेक्षता । जुजु हिन्दू धर्म माने याइम्ह जूगुलिं नेपाःयात ‘हिन्दू राष्ट्र’ घोषणा याःगु खः । उकिं जुजु हे चीका छ्वत कि तिनि नेपाःयात धर्म निरपेक्ष याये फइ धइगु मान्यतां अबले थाय् काःगु जुल ।


अथे हे जुजुया मांभाय् खस–नेपाली खः, उकिं खस–नेपालीयात सरकारी कामकाजया भाय् दयेकातःगु खः । जुजु हे मंत धाःसा राज्यं खस–नेपालीयात बियातःगु विशेषाधिकारया नं अन्त जुयाः भाषिक समानता दइ धइगु बिचाः अबले पलिस्था जूगु खः ।
उकथं हे जुजुं केन्द्रिकृत राज्य चले यानाः फुक्क जातियात दमन यानातःगु खः । जुजु मंत धाःसा केन्द्रीय राज्यया अन्त्य यानाः संघीय प्रणाली लागू याये फइ व अज्याःगु संघीय प्रणालीइ प्रत्येक उत्पीडित जातियात थःथःगु पहिचानय् आधारित राज्य प्राप्त जुइ धइगु मान्यता नं अबले दयेकातःगु खः ।


थुकथं जनजाति आन्दोलनं दशकौंनिसें ल्ह्वना वयाच्वंगु मागत अन्तिमय् वनाः राजतन्त्रया अन्त्यलिसे हे सम्बन्धित जूवंगु कारणं नेवाः लगायत सम्पूर्ण आदिवासी जनजाति आन्दोलनकारीतय्सं थःपिंत नं गणतन्त्रया कित्ताय् थने यंकूगु खः ।


तर, देशं राजतन्त्रया समूल नष्ट जुइधुंकाः जक नेवाः लगायत आदिवासी जनजातिया माग पूवनी धाःगु ला वास्तवय् मखु जुयाच्वन धइगु खँ थौं गणतन्त्र पलिस्था जुइधुंकाः धकाःसा स्पष्ट जुल । जुजु हिन्दू जूगुलिं नेपाःयात ‘हिन्दू राष्ट्र’ याःगु धाल । तर थौं नेपाःयात सही अर्थया धर्म निरपेक्ष राज्य दयेकेत गणतन्त्रवादीतलिसे हे कडा संघर्ष याये माःगु अवस्था वयाच्वन ।

मेपिनिगु ला छु खँ, हिन्दू राजायात चीकाः राष्ट्राध्यक्ष जूवःपिं स्वयम् राष्ट्रपतित हे जुजु स्वयां कडापिं हिन्दू जुयाः पिहां वःगु खने दत । वंगु मोहनि ताकाया हे खँ खः । राजधानीइ छन्हुं हे निगू थासय् निगू कट्टर हिन्दूवादीतय् ज्याझ्वः जुल । पशुपतिया वनकालीइ विश्व हिन्दू परिषद्या सम्मेलन, तिंख्यलय् आर्य समाजया गोष्ठी । हिन्दू परिषद्या ज्याझ्वलय् पुलांम्ह जुजु ज्ञानेन्द्र शाह मू पाहां, आर्य समाजया गोष्ठीइ आःयाम्ह राष्ट्रपति विद्या भण्डारी मू पाहां । हिन्दू राष्ट्रया लागिं जुजुं याना वयाच्वंगु सम्पूर्ण ज्या आः राष्ट्रपतिं हे याना बिसेंलि देशय् राजतन्त्र दुगु व मदुगुया अन्तर छु जुल ?


अथे हे भाषाया खँ । जुजुया मांभाय् खस–नेपाली जूगुलिं सम्पूर्ण जनतायात नं थ्वहे छगू भाय् लादे याना तःगु विश्लेषण अबले जुयाच्वंगु खः । आन्दोलनं राजतन्त्र ला हटे जुल, तर गणतान्त्रिक संविधानय् नं वहे ‘जुजुया मांभाय्’ यात हे विशेष अधिकार बिया तल । भाषिक अधिकार कायेगु लागिं म्हिगः जुजुलिसे गुगु संघर्ष याये माःगु खः थौं गणतन्त्रवादीतलिसे व स्वयां नं तच्वःगु युद्ध याये मालाच्वन । म्हिगः जुजु विरुद्ध संघर्ष जूबलय् बरु लिउने गणतन्त्रवादीतय्गु नं साथ दयाच्वंगु खः । तर थौं अबलेयापिं गणतन्त्रवादीत फुक्क हे भाषिक समान अधिकार विरुद्धया कित्ताय् दं वना बिउगुलिं आदिवासी जनजातित युद्धया मोर्चाय् याकःचा जूवंगु दु । संविधानय् अझ नं ‘जुजुया मांभाय्’ हे सर्वोच्च जुयाच्वनीगु खःसा देशय् जुजु दत वा मंत धकाः नेवाःतय्त पाइगु छु ?


जुजु खस आर्य जूगु कारणं वं सम्पूर्ण आदिवासी जनजातिया पहिचानयात दमन याना तल धइगु अबलेया राजनीतिक विश्लेषण खः । उकिं पहिचानय् आधारित राज्य दयेकेगु खःसा केन्द्रिकृत राज्य प्रणालीयात हटे यानाः संघीय प्रणालीइ वनेमाः धइगु निचोड उकिं पिकाःगु जुल । केन्द्रिकृत राज्यया मुख्य पृष्ठपोषक जुजु खः, उकिं जुजुयात हटे मयायेकं पहिचानय् आधारित राज्य वइ मखु धकाः नेवाः लगायत आदिवासी जनजाति आन्दोलनं गणतन्त्रया दिशा ज्वंगु जुल ।

तर राजतन्त्र हटे जुइधुंकाः देशय् गुगु संघीय प्रणाली लागू जुल, उकिं नेवाःतय्त न पहिचान बिल न अधिकार । थौं पहिचानया लागिं नेवाः लगायत जनजाति व मधेसीतय्सं वहे गणतन्त्रवादीतलिसे कठोर संघर्ष याये मालाच्वंगु दु ।गणतन्त्र पलिस्था जुइधुंकाः नं पहिचान मवइगु खःसा देशय् राजतन्त्र चिला वन वा हानं लिहां वल धकाः नेवाःतय्सं कपाः स्याकेगु छाय् ?

छुं ई न्ह्यःया घटना जक स्वये । पुस २७ गते हनीगु पृथ्वीनारायण शाहया बुन्हि आपालं गणतन्त्रवादीतय्सं नं लसतापूर्वक हे न्यायेकल । निदँ न्ह्यः तःभुखाय् ब्वयाः नेपाःया आपालं सांस्कृतिक सम्पदात ध्वस्त जुल । तर देय्या राज्यशक्ति सदियौं पुलांगु मरुसतः थेंज्याःगु सम्पदायात अथें वानाः भिमसेन थापाया धरहरा पुनर्निर्माण यायेगु महाअभियानय् ब्वाँय् जुया जुल ।

चन्द्रागिरीइ केवल कार शुरु जूगु लसता हं वंम्ह छम्ह गणतन्त्रवादी प्रधानमन्त्रीं चन्द्रागिरीया डाँडाय् पृथ्वीनारायण शाहं ग्वाय् पियाच्वंगु शालीक धस्वाकेमाः धकाः भाषण बिया थकल । थज्याःगु स्थितिइ नेवाःतय्सं जक गणतन्त्रया ध्वाँय् ब्वयेकाच्वनाया छुं अर्थ दनि ला ?
खतुं आः थथें नेपाःया राजनीतिक परिदृश्यय् राजतन्त्रया किचः पिलुइगु सम्भावना तापाक तापाक तकं खनेमदुनि धाःसां जिउ । अथे खःसां राजनीति धइगु सम्भावनाया खेल खः ।

थनिं झिदँ न्ह्यः जुजुं उलि याकनं गद्दी त्वःती धइगु सम्भावना नं शुरुइ ला सुनां नं मखंगु हे खः । उकिसनं धाइ नापं दु, राजनीतिइ स्थायी शत्रु व स्थायी मित्र धइपिं दइ मखु । म्हिगः नेवाःतय्सं गुगु राजतन्त्र विरुद्ध विद्रोह याःगु खः, कन्हय् वहे राजतन्त्रलिसे जानाः थःगु पहिचान लित हयेगु खातिर ब्राम्हणवादलिसे संघर्ष यायेमाः धइगु बिचाःया प्रादुर्भाव जुल धाःसा अबले नेवाःतय्सं छु लिसः बीगु ? अथे हे, राजतन्त्रं हानं छ्यं ल्ह्वना हल, उकिं वयात दमन याना छ्वये माल धकाः कन्हय् सुं गणतन्त्रवादीं आह्वान यात धाःसा अज्याःगु आन्दोलनय् नेवाःतय्सं ब्वति काः वनेगु लाकि मवनेगु ? थज्याःगु अनेक यक्ष प्रश्नत थौं झीगु जःखः चाःहिलेगु शुरु जुइधुंकूगु दु ।


तर अवश्य खः, राजतन्त्र लित हयेवं थ्व संकटया समाधान जुइगु धाःसा मखु । थुकिया समाधान छपु हे जक लँपुं जुइ, व खः अझ क्वातुगु गणतन्त्र, अझ क्वातुगु लोकतन्त्र । लोकतन्त्र व गणतन्त्रयात सही अर्थ व सही तरिकां कार्यान्वयन यानाः हे जक थुकिया समाधान लुइकेमाः । मेतां मखु ।

 

नेवाःतय् राष्ट्रिय संगठन नेवाः देय् दबूया विशेष महाधिवेशन अन्ततः कात्तिक महिनाय् नं मजुइगु जूगु दु । कात्तिक महिनाय् दाङय् थ्व महाधिवेशन
यायेगु धयातःगु खःसां आः वयाः महाधिवेशन याये मफइगु खँ धाःगु दु ।

अथे खःसां महाधिवेशन यायेगु लागिं तयारी धाःसा शुरु जूगु दु । कन्हय् शुक्रवाः महाधिवेशन यायेगु निंतिं देय् दबूया बैठक च्वनेत्यंगु खँ सीदुगु दु । न्हूगु विधानयात अनुमोदन यायेगु व न्हूगु विधान कथं अधिवेशन यायेगु बारे तयारी यायेत हे थुगु बैठक च्वनेत्यंगु खः ।

नेवाः देय् दबूया खुक्वःगु महाधिवेशन तयारीया लागिं च्वनेत्यंगु थुगु बैठक म्होतिं नं स्वन्हु ताःहाकः जुइफुगु खँ नेवाः देय् दबूया नायः नरेश ताम्रकारं कनादिल । जिल्ला जिल्लाया प्रतिवेदन कायेगु, नियमावली पारित यायेगु नापं जिल्ला कमिटी निर्माणया लागिं थीथी प्रावधानत नं दयेकेमाःगु कारणं बैठक ताःहाकः जुइफुगु खँ वय्कलं कनादिल ।

तर कन्हय्या हे बैठकं महाधिवेशनया दिं व थाय् धाःसा क्वःमछीगु खँ नं धाःगु दु । बैठकं आः महाधिवेशनया न्हूगु तिथि व न्हूगु हे थाय् क्वःछी ।
वंगु २०६९ सालया कात्तिक ६, ७ व ८ गते स्वन्हुयंकं

येँया आनन्दकुटी विद्यापिठय् जूगु महाधिवेशन न्हूगु विधान कथं यायेगु वा पुलांगु विधान कथं यायेगु धइगु खँय् विवाद जुयाः दथुइ हे स्थगन जूवंगु खः ।

वयांलि थीथी दवाव समूह व मध्यस्थकर्तातय् कुतः लिपा २०७३ साल कात्तिकं दाङय् महाधिवेशन यायेगु घोषणा जूगु खः । देय् दबूया न्हूगु विधान वंगु वैशाखं चितवनय् जूगु विधान अधिवेशनं पारित याःगु दुसा आःया महाधिवेशन उगु हे न्हूगु विधान कथं जुइ ।

विश्वन्यंकंया नेवाःतय् अन्तर्राष्ट्रिय संगठन हलिं नेवाः दबू (वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशन)या निम्हम्ह नायःया रुपय् भाजु सिजन श्रेष्ठ निर्वाचित जुयादीगु खः । येँया सक्वय् मूल छेँ जुयादीम्ह वय्कः थौंकन्हय् अमेरिकाय् च्वनादी । अमेरिकाय् जुयाच्वंगु राष्ट्रपति चुनावया मौकाय् तुं हलिं नेवाः दबूया विषयय् वय्कःलिसे यानागु खँल्हाबल्हा थन न्ह्यब्वया ।

छिगु नेतृत्वय् हलिं नेवाः दबू (डब्लुएनओ) या न्हूगु ज्यासना पुचः वःगु नं खुला हे दइन जुइ । न्हूगु कार्यसमितिया ज्या गुकथं न्ह्यानाच्वंगु दु ?


बांलाक हे न्ह्यानाच्वंगु दु । बुलुहुँ बुलुहुँ थाय्थासय् न्हूपिं दुजःत ल्ययेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । थुकी नेपालं प्यम्ह दुकायेगु निर्णय जूगु दु । निम्ह डब्लु एन ओ नेपालपाखें व निम्ह पिनें । अथे हे भारतं निम्ह, इंगल्याण्डं निम्ह, क्यानाडां निम्ह, जापानं छम्ह, युक्रेनं छम्ह, इजरायलं छम्ह व कतारं छम्ह कायेगु निर्णय जूगु दु । मेमेगु देय्या बारे निश्चित मजूनि । अय्नं यक्व देशय् नेटवर्किङ जुयाच्वंगु दु । शायद दक्षिण कोरिया, कुवेत, डेनमार्क, बेल्जियम, स्पेन, अष्ट्रेलिया व हंगकंगपाखें नं छम्ह छम्ह याकनं हे मनोनित यायेगु जुइ ।
अथे हे थीथी देशय् च्याप्टर दयेकेगु ज्या नं न्ह्यानाच्वंगु दु । निक्वःगु सम्मेलन लिपा जापान च्याप्टर शुरु जुयाः अन सक्रियतापूर्वक ज्या नं यानाच्वंगु दु । आः तक डब्लुएनओया नेपाः, भारत, जापान, जर्मनी, द नेदरल्याण्ड, इंगल्याण्ड व युएसए च्याप्टरत दत । डब्लुएनओयात युएस फेडरल ट्याक्स एक्जेम्प्ट स्टेटस कायेत नं प्रक्रिया न्ह्यानाच्वंगु दु । अथे हे नेपालभाषा केन्द्रीय विभागनाप जानाः विदेशय् नेवाः अध्ययन यायेगु छगू ज्या नं सुरु जुयाच्वंगु दु । डब्लुएनओया मेमेगु कमिटी व उपकमिटीत दयेकेगु ज्या नं जुयाच्वंगु दु । तर थ्व कार्यान्वयन यायेगु ज्या न्हूपिं दुजःत मनोनित यायेधुंकल कि तिनि जुइ । खास आः जुयाच्वंगु ज्यात ला थुलि हे जक खः, याये मानिगु ज्या धाःसा यक्व हे दनि ।


हलिं नेवाः दबूया नायः जुइधुंकाः छिगु न्हापांगु प्राथमिकताया विषय चाहिं छु छु खः ले ?


हलिं नेवाः दबूया नायःया रुपय् जिगु न्हापांगु प्राथमिकता धइगु सही संरचनायात छथाय् तयेगु खः ताकि आः वइगु स्वदँया दुने झीसं चूलाकेमाःगु लक्ष्य चूलाकेगु लागिं बांलाक व सफलतापूर्वक ज्या याये फयेमा । (क) थुकी दकलय् न्हापांगु ज्या धइगु ज्यासना पुचःया खाली जुयाच्वंगु पदय् तयेमाःपिं सकलें दुजःत ल्यये क्वचायेकेगु । डब्लु एन ओ या विधान कथं झीसं २७ म्ह दुजः दइगु ज्यासना पुचः दयेकेगु बिचाः यानाच्वनागु दु । थौंकन्हय् झीके न्हय्म्ह जक दु । (ख) वयां लिपा झीसं मदयेकं मगाःगु थीथी उपकमिटीत गठन याना वनेगु जुइ । थुकिं यानाः झीसं नेवाःतय् गम्भीर विषयय् सहलह यानाः ज्या यायेत आपालं मनूतय्त बोर्डय् तये हये फइ । (ग) उकथं हे झीसं युएस फेडरल ट्याक्स एक्जेम्प्ट स्टेटस काये फत धाःसा डब्लु एन ओ यात व्यवस्थापन यायेत सही ढंगया संगठनात्मक ढाँचा विकास याना यंके फइ । लिसें झीगु ज्यायात ग्वाहालि जुइ कथं चन्दा म्हयेगु ज्या नं याये फइ । ‘नन–प्रोफिट’ हैसियत दत धाःसा झीसं थीथी योजनात न्ह्याकेतगु लागिं आर्थिक व्यवस्थापन व बजेट नं दयेके फइ ।


डब्लु एन ओयात गुकथं न्ह्याकेगु छिगु ग्वसाः दु ?


विश्वन्यंकंया नेवाःतय्गु उर्जा, भावना व क्षमतायात उपयोग यानाः डब्लु एन ओ न्ह्याकेगु जिगु ग्वसाः खः । जिगु आःया मूख्य ज्या धइगु सकलें नेवाःतय्त छथाय् तये हयेगु खः ताकि झीसं थवंथवय् नियमित स्वापू कायम यानाच्वने फयेमा व बहुआयामिक बिचाःत सिर्जना याये फयेमा । अले झीगु फुक्क कथंया सम्पदाया संरक्षण यायेत विश्वन्यंकंया नेवाः समुदाययात सशक्त याना तयेगु रणनीति दयेकेगु ज्याय् ध्यान केन्द्रित यायेगु नं आःया मू ज्या खः । जिं आः थीथी थाय् व लागाय् च्वंगु थीथी नेवाः संघ संस्था व नेवाःतय् बारे सःसिउपिं विज्ञतय्थाय् वनाः स्वापू तयेगु व नेवाःतय् भिं जुइगु मती तइपिं हरेकलिसे सम्पर्क यानाः नेवाः समुदाययात सशक्त याना यंकेगु ज्याय् डब्लु एन ओ लिसे नापं न्ह्याका यंकेगु कुतः याये ।


नेपालय् च्वंपिं नेवाःतय्त ग्वाहालि यायेगु छु योजना दु ?

नेपालय् यक्व कथंया ग्वाहालि मालाच्वंपिं मनूत दु । अझ विशेष यानाः धायेगु खःसा थगुने गुगु तःभुखाय् ब्वल उकी छेँ दुना वंपिं मनूतय्त यक्व कथंया ग्वाहालि आवश्यक जुयाच्वंगु दु । उगु तःभुखाचं नेपाःगाःया नेवाः वस्ती लिसें देय्या थीथी लागाया वस्तीयात गाक्कं क्षति याना बिउगु खः । डब्लुएनओपाखें थगुने अमेरिका व युरोपय् छुं भचा राहत मुनाः येँदेशय् जिगु जन्मूभमि सक्व लगायत यल, ख्वप, तोखा, खोना, लुभु आदि थेंज्याःगु आपालं नेवाः गां व नगरय् इनेगु ज्या याःगु खः । जिमिसं अबले मुक्कं नेवाः भासं जक प्रशारण जुइगु नेवाः एफएम तयातःगु नेपालभाषा एकेदमिया किपुली च्वंगु छेँ ल्ह्वनेत नं ग्वाहालि यानागु खः । थुकथं नेपालय् च्वंपिं नेवाःतय्त जिमिगु क्षमता कथं हरेक कथंया ग्वाहालि याना वनेगु जिगु लक्ष्य खः । लिसें अनया आवश्यकता बारे विश्वय् जागरण ब्वलंका यंकेगु नं जिमिगु उद्देश्य दु । वल्र्ड नेवाः अर्गनाइगेशन छगू अझ नं न्हूगु व नकतिनिया संस्था खः ।

थौंया इलय् जिमिके तसकं सीमित मात्राय् हे जक स्रोत साधन दु । उकिं जिमिसं विशेष यानाः नेवाः इतिहास व संस्कृतिया सम्वद्र्धन यायेगु सवालय् न्ह्यःने वयाच्वंगु मुद्दाय् हे जक प्राथमिकता बियाः निर्णय याना वनेगु ताः तयागु दु । थुकिया लागिं जिमिसं नेपाःया स्थानीय संघ संस्था व व्यक्तितलिसे नं नापं जानाः ज्या याना वनेगु आवश्यकता दु । युनेस्कोया विश्व सम्पदाय् दुथ्यानाच्वंगु लगायत मेमेगु नं नेवाः सम्पदाया पुनर्निर्माण यायेगु ज्याय् ग्वाहालि यायेत छगू फन्ड राइजिङ अभियान न्ह्याकेगु नं योजना दयेकागु दु । नेवाःतय्गु उलिमछि ऐतिहासिक सम्पदात भुखाचं ध्वस्त जुयाच्वंगु स्वयाच्वनेगु तसकं दुःखया खँ खः । थुकिं हे नेवाःतय्गु मौलिक संस्कृति, वास्तु, कला व इतिहासया म्हसीका बियाच्वंगु दु । थुकिं हे विश्वया न्ह्यःने नेवाः व नेपाःया परिचय बियाच्वंगु दइ । थुकिया संरक्षणय् न्ह्याथे यानाः नं झीसं ज्या यायेमाः ।


नेपालय् जारी जूगु न्हूगु संविधानयात कयाः आपालं आलोचनात जुयाच्वंगु दु । थुकिया बारे छिगु छु बिचाः दु ?

निश्चय नं नेपाःया थ्व संविधानयात नेवाःतय्सं स्वीकार याये फइ मखु । नेपाः छगू बहुजातीय, बहुभाषी, बहुसांस्कृतिक देय् खः । संविधानय् थुकिया प्रतिबिम्ब खने मदु । मेगु भासं धायेगु खःसा नेपाः छगू तसकं हे विविधतां जाःगु देय् खः तर नेपाःया न्हूगु संविधानं छगू विशेष समुदायया जक पक्षपोषण यानाच्वंगु दु । उकिं जिं आशा याना कि नेपाल सरकारं देय्या सकलें विविधतां जाःपिं जनतायात समावेश याये कथं वर्तमान संविधानया पुनर्लेखन वा संशोधन याइ । खतुं वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनं नं वर्तमान संविधानय् संशोधन यायेमाःगु आपालं बुँदातय् बारे सुझाव बियागु खः, तर दुःखया खँ, उपिं फुक्क हे सुझावतय्त वेवास्ता यात । थुकिया बारे डब्लुएनओ बाल्टिमोर घोषणाय् नं यक्वं खँ स्पष्ट यानागु दु । नेवाः जक मखु नेपाःया तामाङ,राई, लिम्बु, गुरुङ, थारु, शेर्पा लगायतया जनजाति व मधेसी समुदायं नं वर्तमान संविधानयात अस्वीकार याःगु दु ।


थःगु स्वदँया कार्यकालय् छु छु ज्या यायेगु छिगु एजेण्डा दु ?

आः जिपिं उकी हे ज्या यानाच्वनागु दु । जिं आशा यानाच्वनागु दु कि आः वइगु स्वदँया दुने विश्वन्यंकंया नेवाःतय्त छगू हे नेटवर्किङय् तयेत व फयांफछि यक्व डब्लुएनओ च्याप्टर चायेका वनेत झीपिं ताःलाइ । जिं आःया लागिं नेपालभाषा स्यनीगु इन्ष्टिच्युट शुरु यायेगु बिचाः नं यानाच्वनागु दु । खास यानाः कक्षा हे कयाः स्यनीगु व अनलाइन मार्फत स्यनीगु इन्ष्टिच्युट माःगु दु । जिमिसं प्रमुख योजनातय्त आर्थिक तिबः बीगु लागिं डब्लु एन ओ फण्ड दयेकेगु बिचाः नं यानाच्वनागु दु । अले मेगु छता खँ छु नं दु धाःसां झीगु सम्पदाया बारे विश्वन्यंकं हे जागरण हयेगु लागिं ‘विश्व नेवाः दिवस’ न्यायेकेगुपाखे नं बिचाः यानाच्वनागु दु ।


अन्त्यय्, विश्वन्यंकंया नेवाःतय् लागिं छुं सन्देश दु ला ?

झी नेवाःत विश्वया न्ह्यागु थासय् च्वंपिं खःसां नं अन्ततः नेवाः हे खः । झीगु थःगु पहिचानयात यथावत कायम यानाः नं न्हून्हूगु संस्कारयात ग्रहण याये सःगु जाति खः झीपिं । झी गन गन वनी अन अन झीसं थःगु परम्परा व संस्कृति नं ज्वना वनेगु याइ । थौं झीगु मांभाय् लोप जुइगु खः लाकि धइगु खतराय् लानाच्वंगु दु । झीगु गुलिखे सांस्कृतिक सम्पदात तने नं धुंकूगु दु । तर झीसं थुकियात हीकेफु । झी थवंथवय् स्वापू तयाः च्वनेमाः अले झीके नेवाः जुयाया गौरव व भावना दयेमाः । गुमिसं नेवाः भाय् मसः उमिसं सयेकेगु लागिं छाय् कुतः मयाये ? गुमिसं थुकिया बारे सिउ, उकियात इनादिसँ । यक्व भाय् सल धाःसा मनूयात गतिशील याना बी । झीगु संस्कृतिइ आधारित भाषा सल धाःसा संस्कृति संरक्षणय् नं तिबः जू वनी । झीगु तःजिगु नेवाः सभ्यतायात संरक्षण, संवद्र्धन व विस्तार यायेगु लागिं झी नेवाःत उमेर, लिंग, जात, राजनीति, अर्थतन्त्र, भौगोलिक सीमा फुक्क त्वःताः छप्पँ छधी जुइत इनाप यानाच्वना ।


न्ह्यब्वःम्ह ः सुरेश

 

भारतया केन्द्रीय रिजर्भ बैंकं द्वःछि व न्यासः तका वंगु भारुयात प्रतिबन्ध तया बीवं नेपाःया राष्ट्र बैंकं नं हथासं थ्व नोट हिले मते धकाः निर्देशन जारी याःगु दु ।
राष्ट्र बैंकया थौं सुथय् च्वंगु बोर्डं बैठकं आःया लागिं न्यासः व द्वःछि तका वंगु भारुया कारोवार बन्द या धकाः फुक्कं बैंकतय्त निर्देशन जारी याःगु खः ।

राष्ट्र बैंकं फुक्कं वाणिज्य बैंक व सर्वसाधारणया नामय् थ्व निर्देशन जारी यासें आःया लागिं भारुया कारोवार याये मतेनि धकाः इनाप याःगु खः ।

भारतय् थौं वंगु चान्हंनिसें न्यासः व द्वःछि तका वंगु भारु नोटय् प्रतिबन्ध तया बिउगु खः । थुकिं यानाः नेपाःयाके लानाच्वंगु भारु छु यायेगु धइगु न्ह्यसः पिहां वःगु दु । नेपाःयाके दुगु भारु भारतीय बैंकं हिला बीगु खः लाकि मखु धइगु स्पष्ट मजूगु कारणं नेपाल राष्ट्र बैंकं नेपालय् थुकिया कारोवार बन्द याकूगु खः ।

भारतय् न्यासः व द्वःछि तका वंगु भारु दुपिं मनूतय्सं थ्वहे वइगु डिसेम्बर महिना तकया दुने बैंकय् वनाः हिलेत नं सरकारं इनाप याःगु दु । आः थ्व भारु प्रयोगय् महयेगु व बैंक मार्पmत दुकायेगु जक ज्या यायेगु खँ धाःगु दु ।
नकली भारु पिकयाः दुःख बीगु ज्या तसकं अप्वया वःगु कारणं भारतं थ्व नोटय् प्रतिबन्ध तया बिउगु खः । थुकिया पलेसा आः भारतं निद्वः तका वंगु नोट पित बीगु खँ नं पिहां वःगु दु ।
भारतय् न्यासः व द्वःछि तका वंगु भारु नोटय् प्रतिबन्ध तया बीवं मनूतय्सं थःके दुगु ध्यबां धमाधम लुँ न्यायेगु शुरु याःगु दु । थुकिं यानाः भारतय् थौं लुँया भाः हे तोलां प्यद्वः तका थहां वंगु दु ।

 

लौह–पुरुष गणेशमान सिंहया १०२ दँ बुन्हि थौं थीथी ज्याझ्वः यासें हन । थ्व लसताय् थौं थनया शान्तिबाटिकाय् जूगु ज्याझ्वलय् मूपाहां राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीं कांग्रेस नेता कृष्ण सिटौलायात जनआन्दोलन स्वर्ण पदक लःल्हानादिल ।

२०६२/०६३ सालया जनआन्दोलनयात निर्णायक मोडय् थ्यंकेगु ज्याय् विशेष भूमिका म्हितादीगुलिं वय्कःयात उगु पदकं सम्मानित याःगु खः ।


थौं हे येँया शोभा भगवतिइ च्वंगु सिंहया झ्वाताय् वय्कःया काय् लिसें कांग्रेस नेता प्रकाशमान सिंहं स्वांमाः क्वखायेकाः भाजु सिंहया योगदानयात लुमंकादिल ।

नेपाल संवत्या प्रवर्तक शंखधर साख्वाःयात लुमंकाः थौं सुथय् शंखधर दिवस हन । नेपाल संवत् राष्ट्रिय न्हूदँ समारोह समिति–११३७ या ग्वसालय् थौं सुथय् थनया वडा नं १७ स्थित लखतिर्थय् छगू ज्याझ्वः यासें थ्व दिवस हंगु खः ।

शंखधरलिसे स्वापू दुगु लखतिर्थय् यचुपिचु यासें समारोह समितिया नायः सांसद भिमसेनदास प्रधानया सभापतित्वय् छगू सभा जूगु खः । अथे हे कन्हय् नं काष्ठमण्डप सामुदायिक अध्ययन केन्द्रया ग्वसालय् परोपकार शंखधर पार्कय् शंखधरया झ्वाताय् स्वां देछाय् शंखधर दिवस हनीगु जूगु दु ।

एजेन्स/ अर्बपति ब्यापारी डोनोल्ड ट्रम्प अमेरिकाया ४५ औं राष्ट्रपति जूगु दु । अमेरिकी राष्ट्रपति पदया निंतिं म्हिगः बहनी जूगु मतदान लिपा रिपब्लिकन पार्टीया ट्रम्प विजयी जूगु दु । ट्रम्पं आःतक गणना जूगु मध्ये २७८ इलेक्ट्रोल मत कायेधुंकूगु दु । वया प्रतिद्वन्द्वी डेमोक्रेटिक पार्टीया हिलेरी क्लिन्टन २१८ जक इलेक्ट्रोल मत थ्यंगु दु । अमेरिकाय् राष्ट्रपति जुइगु निंतिं ५३८ इलेक्ट्रोल मध्ये २७० इलेक्ट्रोल मत कायेमाः ।


थुकिया लिसें ट्रम्प अमेरिकाया दकलय् ज्याथम्ह राष्ट्रपति जुइगु जूगु दु । ट्रम्पं वंगु जून १४ य् ७० दँ बुन्हि हंगु खः ।
पराजय लिपा हिलारीं छुं प्रतिक्रिया बिउगु मदुनिसां स्थानीय ई कथं कन्हय् सुथय् थःगु पराजययात कयाः प्रतिक्रिया बीगु खँ धाःगु दु ।


मतदान स्वयां न्ह्यः जूगु थीथी सर्वेक्षणय् हिलारी व क्लिन्टन दथुइ तक्करया प्रतिस्पर्धा जुइगु क्यनाच्वंगु खःसां हिलारी हे न्ह्यने लानाच्वंगु क्यंगु खः । तर सकसियां अनुमानयात गलत सावित यासें ट्रम्पं राष्ट्रपतीय चुनाव त्याकूगु खः ।
ट्रम्पं वइगु २०१७ जनवरी १ तारिखय् ह्वाइट हाउसय् राष्ट्रपतिया पद ग्रहण याइ ।

भारतं वइगु मंगलवाः चान्हय् निसें द्वःछि व न्यासः वंगु भारतीय नोट चले मयाइगु जूगु दु । प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीं थौं राष्ट्रया नामय् संवोधन यासें वइगु नोवेम्भर ११ निसें ५०० व १००० वंगु नोट चले मयायेगु घोषणा याःगु खः ।
भारतय् हाकुगु धन (ब्लाय्क मनि) अप्वः मुनाच्वंगुलिं उकियात पनेत थ्व तःधंगु पलाः ल्ह्वनेमाःगु खँ प्रधानमन्त्री मोदीं संवोधनय् धाःगु दु ।

सरकारं भारतीय जनतायात १००० व ५०० वंगु नोट पुलांगु नोट फुक्क बैंक वा पोस्ट अफिसय् जम्मा यायेत धाःगु दु । नोवेम्भर ११ निसें पूर्ण रुपं नोट चले मजुइगु व डिसेम्बर ३१ तक नोट हिलेफइगु खँ धाःगु दु ।
न्यासः व द्वःछि वंगु नोट चले मजुइगु जूगुलिं सरकारं ९ नोवेम्भरय् फुक्क बैंक बन्द याःगु दु, अथेहे ९ व १० नोवेम्भरय् एटिएमत नं चले मजुइगु खँ धाःगु दु ।


न्यासः व द्वःछि वंगु नोट भारतय् हे चले मजुइगु जुइवं नेपालय् नं व्यापारीलिसें भारतीय नोट ज्वनाच्वंपिं आः छु यायेगु धयागु अन्योलय् लाःगु दु । नेपाः सरकारं धाःसा थुकिया बारे छुं धाःगु मदुनि । भारतया थ्व घोषणां नेपाल राष्ट्र बैंक नं आः छु यायेगु धयागु अन्योलय् लानाच्वंगु दु । राष्ट्र बैंकं बुधवाः भारतीय पक्षलिसे खँ ल्हानाः छु यायेगु धयागु निर्णय यायेफुगु खँ धाःगु दु । भारत सरकारं नोट चले मयाइगु जुइवं राष्ट्र बैंकं नं भारतीय नोट हिलेगु व्यवस्था यायेफुगु खँ धाःगु दु ।

Page 8 of 23
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.