All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

सरकारं एएफसी सोलिडारिटी कम्प त्याकूगु नेपाली टिमया सकलें दुजःपिंत म्हतिं स्वंगू स्वंगू लाख दां बीगु जूगु दु । युवा तथा खेलकूद मन्त्री दलजीत श्रीपाइलीं विजेता टिमय् दुथ्याःपिंत दां सिरपाः बीगु खँ धयादीगु खः । नेपाल त्याःगु खबर वयेवं प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालं खेलकूद मन्त्री श्रीपाइलीयात दां सिरपाः व्यवस्था यायेत निर्देशन बिउगु खः । प्रधानमन्त्रीं दाहालं हे म्हतिं स्वंगू स्वंगू लाख बीत निर्देशन बिउगु खः ।


थौ सनिलय् जूगु कासाय् नेपालं मकाउयात १–० गोलया ग्वाहालि बुकाः एएफसी सोलिडारीटी कप त्याकूगु खः । सन् १९९३ य् साफ च्याम्पियन्सीप त्याकेधुंकाः नेपालं त्याकूगु थ्व हे न्हापांगु एशियन फुटबल महासंघ (एएफसीं) याःगु आधिकारिक धेंधेंबल्लाः खः । अथेहे न्हापांगु महादेशीय उपाधि नं खः ।


मलेसियाया कुचिंगय् जूगु कासाय् नेपाःया निंतिं सुजल श्रेष्ठं छगू जक विजयी गोल याःगु खः । कासाया २९ औं मिनेटय् भरत खवासया पासय् सुजलं हेडपाखें गोल याःगु खः ।

चःमति नेवाः खलःया ग्वसालय् आः नकतिनि नेपाल संवत् ११३७ न्हूदँ क्यंगु लसताय् स्वनिगलं पिने येँ—हेटौंडा—येँ भिंतुना मोटरसाइकल ¥याली जुल । खलःया ग्वसालय् जूगु भिंतुना मोटरसाइकल ¥याली वंगु शनिवाः हेटौंडा वंगु खःसा आइतवाः लिहां वःगु खः । हेटौंडाय् खलःपाखें न्ह्यइपुक नेवाः भ्वय्या ग्वसाः ग्वःगु खः । व मकवानपुरया नेवाः सांस्कृतिक पुचःया मंकाः ग्वसालय् हेटौंडाय् जूगु न्ह्यइपुक सांगीतिक व सांस्कृतिक ज्याझ्वः जूगु खः ।

ज्याझ्वलय् संगीता शाक्य, सानुबाबु महर्जन, सरस्वति मानन्धर लगायतं म्येँ न्यंकादीगु खःसा हेटौंडाया स्थानीय कलाकारपिंसं हुलाप्याखं न्ह्यब्वःगु खः । अथे हे ज्याझ्वलय् ¥यालीयात सुथां लाकेत ग्वाहालि यानादीपिं मोहनमान सांगामि व सुनकुमार मानन्धरयात सुभाय् पौ नं लःल्हाःगु खः ।


थ्व स्वयां न्ह्यः थनया चःमतिं न्ह्याःगु मोटरसाइकल ¥याली उद्योग मन्त्री नविन्द्रराज जोशी, पुलांम्ह राज्यमन्त्री तीर्थराम डंगोल, नेपाल ओलम्पिक कमिटीया नायः जीवनराम श्रेष्ठ, नेपालभाषा टाइम्स न्हिपौया सम्पादक सुरेश मानन्धर व क्यास्ट्रोल नेपालया अमरज्योति रंजितपिंसं मंकाः कथं रिबन चानाः उलेज्या यानादीगु खः ।

 

 

यदि सरकारं याकनं हे संविधान संशोधन यानाः थःपिनि माग पूरा मयात धाःसा देशय् ‘संयुक्त राष्ट्रिय आन्दोलन’ यायेगु ख्याच्वः संघीय गठबन्धनं बिउगु दु ।

मधेसी मोर्चा समेत दुथ्याःगु संघीय गठबन्धनपाखें थौं प्रधानमन्त्रीयात छगू ज्ञापनपौ लःल्हासें थ्व ख्याच्वः बिउगु खः । सरकारं संविधान संशोधनया लागिं छुं ज्या मयाःगु खँय् असन्तुष्टि प्वंकुसें संघीय गठबन्धनया नेतातय्सं थौं प्रधानमन्त्रीयात ख्याच्वः बिउगु खः ।
थौं प्रमयात बिउगु ज्ञापनपत्रय् सरकारयात संविधान संशोधनया प्रस्ताव दर्ता यायेत १५ न्हुया अल्टिमेट बिया तःगु दु । १५ न्हु थ्व ज्या मजुल धाःसा आन्दोलन शुरु यायेगु ख्याच्वः उकी बियातःगु खः ।

आः जुइगु आन्दोलन देय्या फुक्कं आदिवासी जनजाति, दलित मधेसी आदि राष्ट्रियता दुपिं समुदायं याइगु जूगुलिं थुकियात ‘जनआन्दोलन’ मधासे ‘राष्ट्रिय आन्दोलन’ धइगु नां बियागु खँ संघीय गठबन्धनं धाःगु दु ।

गठबन्धनं बिउगु मागपत्रय् संविधान संशोधन यायेबलय् उकी राज्य पुनर्संरचना आयोगं तयार याःगु प्रतिवेदन कथं पहिचानय् आधारित १० प्रदेश दयेमाःगु खँ न्ह्यथनातःगु दु । संघीय गठबन्धनं आन्दोलन याःगु इलय् सरकारयात पेश याःगु २६ बुँदाया मागपत्रया न्हापांगु बुँदाय् हे राज्य पुनर्संरचना आयोगं तयार याःगु प्रतिवेदन कथं १० प्रदेशया राज्य जुइमाः धयातःगु दु ।

प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालं थः १० प्रदेशया अवधारणा प्रति सहमत दुसां थौंया परिस्थितिइ उकियात लागू याकेगु सम्भव मदुगु जूगुलिं भविष्यय् थ्व ज्या नं याये फइ कथं संघीय आयोगया अधिकार क्षेत्र विस्तार याये माली धइगु प्रस्ताव तयादीगु खः । कन्हय्
प्रदेशया संख्या थपे याये माल धकाः थ्व ज्या संघीय आयोगपाखें याये दइ कथं उकिया अधिकार थपे यायेगु कथं जक संविधान संशोधन यायेगु खँ प्रम दाहालं कनादीगु खः । तर संघीय गठबन्धनं धाःसा उकथं जुइगु संविधान संशोधनयात स्वीकार याये फइ मखु धासें प्रदेश थपे यायेगु ज्या लिपा मखु आः हे जुइमाः धकाः नं अडान काःगु खः ।

थौं सकिमना पुन्हि । थौं बहनी स्वनिगःया थीथी थासय् थीथी देगःया पिने थीथी बूबः तयाः दयेकीगु हलिमलि ब्वयेगु ज्या जुइ । कलात्मक हलिमलि दयेकाः द्यःया न्ह्यःने ब्वयेगु व लिपा वहे घाराघुरु यानाः नयेगु नेवाःतय् छगू बिस्कं संस्कृति खः ।

थौंया हे दिनय् स्वनिगःया प्यम्ह नारायणद्यः सीकः वनेगु नं परम्परा दु । थौं छन्हुं हे चाँगु नारायण, इचंगु नारायण, शेष नारायण व विशंखु नारायण द्यःयाथाय् वनः पुजा याइगु चलन दु ।

उखे च्वबाहालय् जुयाच्वंगु मेला नं थौं हे क्वचाइ । अन वंगु एकादशिकुन्हुंनिसें माय् अप्सं च्वंपिंत थनेगु ज्या नं थौं हे जुइगु खः ।

 

यलया प्रमुख जिल्ला अधिकारी ऋषिराम शर्मां नेपाःया मौलिक संवत् नेपाल संवतयात सरकारं मान्यता बीधुंकूगुलिं चलनचल्तीइ हयेत तःधंगु समस्या मजुइगु खँ धयादीगु दु । छुं प्राविधिक समस्यायात समाधान यानाः नेपाल संवत्यात सहज रुपं प्रचलनय् हयेफइगु खँ वय्कलं धयादीगु दु । अथेहे वय्कलं स्थानीय निकायय् स्थानीय बासिन्दातय् बाहुल्यता दत धाःसा भाषागत समस्या ज्यनाः स्थानीयत लाभान्वित जुइगु ज्या यायेत नं अःपुगु खँ धयादीगु दु ।

नेपाल संवत् ११३७ न्हूदँया लसताय् ताम्रकार समाजपाखें याःगु चियापान समारोहय् भिंतुना देछायेगु झ्वलय् वय्कलं थ्व खँ धयादीगु दु । ज्याझ्वलय् न्ववानादिसें समाजया अध्यक्ष रविन्द्रराज ताम्रकारं नेपाल संवत्या प्रवर्तक शंखधर साख्वाःयात राष्ट्रिय विभूति व नेपाल संवत्यात राष्ट्रिय संवत् घोषणा यानाः सरकारी स्तरपाखें मान्यता दयेधुंकूगुलिं थुकियात प्रचलनय् हयेत दबाब बीमाःगु खँ धयादीगु खः । नेपाःया मौलिक संवत् व सकलें नेपाःमितय् संवत् जूगुलिं थुकियात प्रवद्र्धनया निंतिं राष्ट्रिय व अन्तर्राष्ट्रिय कुतः जुइमाः बिचाः वय्कलं तयादीगु खः ।

ज्याझ्वलय् नेवाः देय् दबूया नायः नरेश ताम्रकार, समाजया उपाध्यक्ष विनोद ताम्रकार, ज्यापु समाजया अध्यक्ष प्रेम महर्जन, न्हूँद समारोह समिति यलया अध्यक्ष मोतिलाल शिल्पकार, तवः समाजया अध्यक्ष तेजरत्न ताम्रकार, नेपालभाषा मंकाः खलःया अध्यक्ष ऋषि प्रसाद श्रेष्ठ, शम्भु गोविन्द ताम्रकारपिंसं नेपाल सम्वत, राष्ट्रिय विभुति शंखधर साख्वा बारे न्ववानादीगु खः ।

ज्याझ्वलय् महानगरीय प्रहरी परिसरया प्रमुख प्रहरी वरिष्ठ उपरिक्षक पिताम्वर अधिकारी, सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्ण प्रसाद आचार्य, ललितपुर उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष सविन श्रेष्ठ लिसें थीथी जातिय समाजया अध्यक्ष व प्रतिनिधित लिसें थीथी संघसंस्थाया प्रतिनिधि, ताम्रकार समाजया दुजःपिनि उपस्थिति दुगु खः ।

ख्वपय् थौं छम्ह वेँचाः खिचां मनूतय्त न्यानाः आतंक न्यंकूगु दु । ख्वपया भाने धाःथासं वःम्ह उम्ह खिचां सुथबःछिया दुने नीम्हं मल्याक मनूतय्त न्याःगु खः । खिचां न्याःपिं मध्ये ४८ दँया कमला कुसी व ४८ दँया हे रामकृष्ण प्रजापतियात टेकु अस्पतालय् भर्ना याःगु दु । थुलिमछि मनूतय्त घाःपाः याःम्ह उम्ह खिचायात आतकं नियन्त्रण यायेमफुनिगु खँ धाःगु दु ।


खिचां न्याःपिं मध्ये कमला कुसी बांमलाक घाःपाः जूगु खः । तुमचो धाःथाय् खिचां न्याःम्ह वयागु जवगु तुतिया लापाता हे लिहांवःगु खः । वयात अनं च्याम्हसिंहय् च्वंगु जनस्वास्थ्य केन्द्रय् हःगु खःसा अन वासः याये मफयाः वया लिसें रामकृष्ण प्रजापतियात टेकु अस्पताल छ्वःगु खः । खिचां न्यापिं सकलें जनस्वास्थ्य केन्द्रय् वासः याकाच्वंगु दु ।


थांै सुथय् ६ बजे पाखे दकलय् न्हापां कलेज वनेत्यंम्ह २१ दँया सपना गोसाइयात भाने धाःथासय् न्याःगु खः । अन न्ह्याःवंम्ह खिचां ब्रह्माणी, तुमचो, च्याम्हसिंह लागाय् लक्ष्मी प्रजापति, आशाराम दुवाल, चन्द्र लक्ष्मी तुलसी, लक्ष्मीप्रसाद कुसी, कान्छि ज्याक्वपिंत न्याःगु खः । थुपिं सकसितं जनस्वास्थ्य केन्द्रय् इन्जेक्सन बियाः तयातःगु दुसा मेपिं सामान्य घाःपाः जूपिं झिम्हं मल्याक मनूतय्त वासः यानाः छेँय् लितछ्वयेधुंकूगु दु ।
भाने धाःथासं मनूतय्त न्यानाः च्याम्हसिंहय् थ्यंम्ह खिचा हाकनं अनं लिहां वयाः हाकनं भाने धाःथासं हे बिसिउँ वंगु खँ धाःगु दु ।


खिचां आतंक न्यंकेवं स्थानीय मनूतय्सं खिचायात ज्वनेत स्वःगु खः । तर असफल जुइवं थौं बन्द जूगुलिं सुरक्षाया निंतिं च्वनाच्वंपिं सशस्त्र प्रहरीयात सःतूगु खः । तर उमिसं नं खिचायात नियन्त्रण कायेमफुत । उमिसं थःपिंके गोली कयेकेगु अधिकार मदु धासें सेनाया ग्वाहालि फ्वंगु खः । तर खिचा धाःसा अनं गांपाखे बिसिउँ वंगु खः । गामय् बिसिउँ वंगुलिं खिचायात नियन्त्रणय् कायेमफुनि ।


मेखे ख्वपवासीत धाःसा उम्ह खिचा हाकनं लिहां वयाः आतंक न्यंकीगु खँय् चिन्तित जुयाच्वंगु दु ।

 

 

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघया अध्यक्ष पशुपति मुरारकां लुँवहः व्यवसायय् अनुगमन यायेमाः जक धाइ, तर अनुगमन यायेत निर्देशिका तकं तयार मजुइक गुकथं अनुगमन याइ धकाः न्ह्यसः तयादीगु दु ।

लुँवहः व्यवसायीतय्सं ताःई न्ह्यवनिसें माग यानाच्वंगु लुँवह सम्बन्धी ऐन आःतक पिहां मवःगु खँ न्ह्यथँसें वय्कलं महासंघय् खुदँया दुने वरिष्ठ उपाध्यक्ष व आः अध्यक्ष जुयागु इलं निसें दयाच्वंगु समस्या गन खः अन हे थानाच्वंगु टिप्पणी यानादीगु खः ।

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघया निक्वःगु महाधिवेशन व झिंप्यक्वःगु साधारण सभाय् न्ववानादिसें वय्कलं स्वंगू लाख स्वयां अप्वः मनूतय्त रोजगार बियाच्वंगु, दँय् च्यागू अर्बं मयाक राजश्व बीगु थ्व व्यवसाययात सरकारं वास्ता मयानाच्वंगु द्वपं नं बियादीगु खः ।

अथेहे वय्कलं प्रहरीं नं लुँवहः व्यवसायीतय्त ख्यानाच्वंगु खँ नं धयादीगु दु । तस्करी जुयावःगु लुँ धकाः ज्वनीगु अले बिल ज्वनाः वन धाःसां बिल हे खुनाः थ्व तस्करया हे लुँ खः धायेगु यानाच्वंगु द्वपं नं बियादीगु खः ।

थ्व झ्वलय् वय्कलं बैंकं जक मखु सम्बन्धी व्यवसायीतय्त नं लुँ आयात यायेत स्वीकृति बीमाःगु खँ नं धयादीगु खः ।

ज्याझ्वलय् सभापतिया थासं न्ववानादिसें नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघया अध्यक्ष मणिरत्न शाक्यं महासंघपाखें वंगु स्वदँया दुने जूगु थीथी ज्या न्ह्यथनादिसें लुँवहः व्यवसायय् वयाच्वंगु थीथी समस्यायात नं कुलादीगु खः । थ्व झ्वलय् वय्कलं लुँवहः व्यवसाय सम्बन्धी निर्देशिका दयेके बीगु निंतिं महासंघपाखें मदिक्क कुतः जुयाच्वंसां आःतक सरकारं वास्ता मयानाच्वंगु खँ धयादिल ।
अथेहे बैंकतय्सं लुँ आयात यायेगुली मनोमानी यानाच्वंगु, बैंकं लुँ न्यायेत व्यवसायीतय्त समस्या जुयाच्वंगु , कालिगढीतय् समस्या जुयाच्वंगु खँ न्ह्यथनादिल । थ्व झ्वलय् वय्कलं नेपाली कालिगढतय् अभावं यानाः विदेशी कालिगढतय्सं जक दँय् १८ अर्ब दां ज्याला कथं नेपालं ध्यबा पिने यंकाच्वंगु खँ धयादीगु खः ।

उपप्रधान व गृहमन्त्री विमलेन्द्र निधि मूपाहाँ कथं झायादीगु ज्याझ्वलय् नेपाल राष्ट्र बैंकया डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि शिवाकोटीं व्यापारीतय् माग कथं बैंकतय्त चिचिकूगु लुँ आयात यायेत नं स्वीकृति बी धुंकूगु खँ धयादीगु खः ।

ज्याझ्वलय् वरिष्ठ उपाध्यक्ष मोहन विश्वकर्मां सुभाय् देछायादीगु खः ।

 

उप प्रधानलिसें गृहमन्त्री विमलेन्द्र निधिं थ्वहे वइगु कात्तिक ३० गते संविधान संशोधनया प्रस्ताव दर्ता यायेगु जुइ धयादीगु दु । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघया निक्वःगु महाधिवेशनया उलेज्या यासें वय्कलं थौं थ्व
कनादीगु खः ।

ज्याझ्वलय् न्ववासें वय्कलं छुं ई न्ह्यः संविधान संशोधनया मस्यौदा धकाः पिहां वःगु दस्तावेज बारे आश्चर्य प्रकट यानादिल । आः तक अज्याःगु मस्यौदा च्वयेगु ज्या हे मजूनिगु कारणं अज्याःगु भ्वं गय् यानाः पिहां वल धकाः नं वय्कलं न्ह्यसः तयादिल ।

आः दर्ता जुइगु संविधान संशोधनया मस्यौदाय् मू रुपं प्यता खँ दइगु जानकारी वय्कलं बियादिल । उकी भाषा आयोग, सीमांकन, राष्ट्रिय सभाया गठन व नागरिकता सम्बन्धी प्रावधान दुथ्याइगु खँ वय्कलं कनादिल ।
नागरिकता सम्बन्धी खँय् पिहां वःगु विवादयात कयाः वय्कलं धयादिल, ‘नागरिकताया सवालय् अन्तरिम संविधानय् छु व्यवस्था याना तःगु खः, आः नं वहे व्यवस्था यायेत्यनागु खः । अन्तरिम संविधानय् वहे बुँदा तःबलय् राष्ट्रियता विरोधी
मजू, आः जक गय् यानाः राष्ट्रियता विरोधी जुल ?’

संविधान संशोधनया बारे राजनीतिक सहमति कायम जुल धाःसा निघौया दुने मस्यौदा तयार याये फइ धकाः थुकी ज्या यानाच्वंपिं कानूनविद्–तय्सं धाःगु खँ नं वय्कलं कनादिल । सुनचाँदी व्यवसायी महासंघया नायः मणिरत्न शाक्यया सभापतित्वय् थ्व ज्याझ्वः जूगु खः । महाधिवेशनं न्हूगु नेतृत्व नं ल्यइगु ग्वसाः दु ।

येँ(नेपालभाषा टाइम्स)/ जगत सुन्दर ब्वनेकुथिपाखें म्हिगः नेपाल लिपि कासा यात । ब्वनेकुथिइ ब्वनीपिं ६, ७ व ८ तगिंया विद्यार्थीतय् दथुइ उगु कासा याःगु खः । अथे हे आः मेगु निवाः लिपा ब्वनेकुथिं पिनेयापिनि दथुइ नं लिपि कासा यायेत्यंगु दु । थ्व कासाय् निर्णायक कथं नेपाल लिपि गुथिया प्रशिक्षकपिं मदनमुनि वज्राचार्य व अनिल स्थापितपिं झाःगु खः । १८ गते त्याःपिंत सिरपाः लःल्हाइगु ग्वसाः दु ।

वंगु मोहनिपाखेया खँ खः । पचिंमह्रः कुन्हु जात्रा यायेमाःगु पचलिया न्हूगु त्यप पुलांम्ह जुजु ज्ञानेन्द्र शाहया ल्हातिं उलेज्या जुल । उगु त्यप दयेकेगु लागिं माःगु सम्पूर्ण खर्च नं वय्कलं हे व्यहोरे यानादीगु जुयाच्वन । त्यप आजुया उलेज्या कुन्हु भाजु शाहयात मरु त्वालंनिसें बासा लायाः गुकथं लसकुस याना हल, व खनाः गुलिखे मनूतय्सं धाल – नेवाःत ला जुजुवादी हे जुयाच्वन खनिं ।


जुजुलिसे नेवाः जातिया स्वापू तसकं पुलां । नेवाःतय्सं थौं हनेगु यानाच्वंगु आपालं जात्रापर्व व संस्कृतित न्हापा न्हापायापिं जुजुपिंसं हे पलिस्था याना थकूगु खः । उकिं नेवाःतय्सं हनीगु आपालं जात्रापर्वय् थौं नं जुजुया उपस्थिति अनिवार्य दु । जुजुपिंसं नेवाःतय् थज्याःगु संस्कृतिलिसे थःत नं एकाकार यानातःगु कारणं नेपालय् संस्कृति व राजनीतिया नं क्वातुगु स्वापू दयाच्वंगु खनेदु । उकिं देशय् राजतन्त्रयात चीकाः गणतन्त्र पलिस्था याये धुनेवं नेवाःतय् थज्याःगु संस्कृति नं कमजोर जुया वनीगु जकं मखुला धइगु ग्याःचिकु समेत नेवाः समाजय् ब्वमलंगु मखु ।


निश्चय नं पृथ्वीनारायण शाहं स्वनिगः त्याका कायेधुंकाः नेवाःत कमजोर जुया वंगु हे खः । पृथ्वीनारायण शाह धुंकाःया इतिहासयात छसिकथं स्वयेगु खःसा अन विभिन्न कालखण्डय् नेवाःतय्त कमजोर यायां यंकेगु थीथी कथंया कुतःत जूगु खनेदइ । गथे कि पृथ्वीनारायण शाह नेपाःया राजगद्दीइ फ्यतुइवं हे दरवारय् ज्या याइपिं सम्पूर्ण नेवाः भारदार व कर्मचारीतय्त पितिना हल । अनंलि राणाकाल शुरु जुइवं नेवाःतय् जग्गाजमिन हड्पे यानाः अन विदेशी शैलीया दरवारत दयेकेगु याना हल ।

राणाकालय् हे नेवाः भाय् व नेवाः लिपियात प्रतिबन्ध तया बिल । राणाकाल समाप्त जुयाः छुं ई प्रजातन्त्र बहाली जुल, तर वयां तुरुन्त लिपा तुरुन्त हे लादे याये हःगु पञ्चायती व्यवस्थां नं नेवाःतय्त प्रहार यायेगु मत्वःतू । नेवाःतय्सं गुथि दयेकाः ल्यंकातःगु छुं भचा जग्गा नं पञ्चायतं गुठी संस्थान दयेकाः हड्पे यात । थ्वहे इलय् नेवाः भाय्यात शिक्षण संस्था व सञ्चार माध्यमं नं ककु तिना हल ।

थुकथं नेवाःतय्त बहुआयामिक ढंगं निहत्था यायेगु क्रम जारी हे जुयाच्वन । तर थुलि जुइधुंकाः नं नेवाःत पूवंक नष्ट धाःसा जुया मवं । भूमि व भाषापाखें अलग्ग जुइधुंकाः नं नेवाःत थःगु संस्कृतिइ म्वानाच्वन । संस्कृतिं नेवाःतय् सीके मबिल । नेवाःतय् संस्कृति मेपिनि स्वयां तःजि व जीवन्त जुयाच्वंगुया छता मू कारण थ्वयालिसे राष्ट्राध्यक्ष जुजु हे स्वानाच्वंगुलिं नं खः । आः जुजु हे मदयेधुंसेंलि नेवाः संस्कृतिं थःपिनि संरक्षक हे गुमे जू थेंज्याःगु अनुभव याना हःगु दु । संस्कृति छगू नं मंत कि नेवाःत पूर्ण रुपं हे लोपोन्मुख लँपुइ प्रवेश जुइगु निश्चित खः । राजतन्त्रया अन्त्ययात नेवाःतय्सं थ्व दृष्टिकोणं नं विश्लेषण यायेमाःगु आवश्यकता दु । छाय्धाःसां नेपालं राजतन्त्र अन्त्य यायेगु अन्तिम निर्णय याःपिं राजनीतिक दलया फुक्क हे नेतात ब्राम्हण जातियापिं खः । अबले थुकियात ब्राम्हण विरुद्ध क्षेत्रीया द्वन्द्व धकाः नं विश्लेषण याना हःगु खः ।


नेवाः पहिचानया मू तत्व जुयाच्वंगु संस्कृति व राजतन्त्रया थुलि क्वातुगु स्वापू दुसां नं २०६२÷६३ सालया जनआन्दोलनय् नेवाःतय्सं गणतन्त्रया पक्षय् नारा थ्वयेकल । छाय् ? (फुक्क हे नेवाःत गणतन्त्रया पक्षय् वंगु मखु । नेवाः आन्दोलनं गणतन्त्रया लाइन ज्वंगु सन्दर्भय् जक ।) अबले नेवाः लगायत आदिवासी जनजाति आन्दोलनकारीतय्सं राजतन्त्र अन्त्य यासें गणतन्त्र पलिस्था जुइमाः धकाः नारा थ्वयेकूगु खः । उकिया लिउने जनजाति आन्दोलनया मू मागलिसे सरोकार दुगु छुं महत्वपूर्ण आधारत दुगु खः । गथे कि नेवाः लगायत जनजाति आन्दोलनया छगू मू माग खः, धर्म निरपेक्षता । जुजु हिन्दू धर्म माने याइम्ह जूगुलिं नेपाःयात ‘हिन्दू राष्ट्र’ घोषणा याःगु खः । उकिं जुजु हे चीका छ्वत कि तिनि नेपाःयात धर्म निरपेक्ष याये फइ धइगु मान्यतां अबले थाय् काःगु जुल ।


अथे हे जुजुया मांभाय् खस–नेपाली खः, उकिं खस–नेपालीयात सरकारी कामकाजया भाय् दयेकातःगु खः । जुजु हे मंत धाःसा राज्यं खस–नेपालीयात बियातःगु विशेषाधिकारया नं अन्त जुयाः भाषिक समानता दइ धइगु बिचाः अबले पलिस्था जूगु खः ।
उकथं हे जुजुं केन्द्रिकृत राज्य चले यानाः फुक्क जातियात दमन यानातःगु खः । जुजु मंत धाःसा केन्द्रीय राज्यया अन्त्य यानाः संघीय प्रणाली लागू याये फइ व अज्याःगु संघीय प्रणालीइ प्रत्येक उत्पीडित जातियात थःथःगु पहिचानय् आधारित राज्य प्राप्त जुइ धइगु मान्यता नं अबले दयेकातःगु खः ।


थुकथं जनजाति आन्दोलनं दशकौंनिसें ल्ह्वना वयाच्वंगु मागत अन्तिमय् वनाः राजतन्त्रया अन्त्यलिसे हे सम्बन्धित जूवंगु कारणं नेवाः लगायत सम्पूर्ण आदिवासी जनजाति आन्दोलनकारीतय्सं थःपिंत नं गणतन्त्रया कित्ताय् थने यंकूगु खः ।


तर, देशं राजतन्त्रया समूल नष्ट जुइधुंकाः जक नेवाः लगायत आदिवासी जनजातिया माग पूवनी धाःगु ला वास्तवय् मखु जुयाच्वन धइगु खँ थौं गणतन्त्र पलिस्था जुइधुंकाः धकाःसा स्पष्ट जुल । जुजु हिन्दू जूगुलिं नेपाःयात ‘हिन्दू राष्ट्र’ याःगु धाल । तर थौं नेपाःयात सही अर्थया धर्म निरपेक्ष राज्य दयेकेत गणतन्त्रवादीतलिसे हे कडा संघर्ष याये माःगु अवस्था वयाच्वन ।

मेपिनिगु ला छु खँ, हिन्दू राजायात चीकाः राष्ट्राध्यक्ष जूवःपिं स्वयम् राष्ट्रपतित हे जुजु स्वयां कडापिं हिन्दू जुयाः पिहां वःगु खने दत । वंगु मोहनि ताकाया हे खँ खः । राजधानीइ छन्हुं हे निगू थासय् निगू कट्टर हिन्दूवादीतय् ज्याझ्वः जुल । पशुपतिया वनकालीइ विश्व हिन्दू परिषद्या सम्मेलन, तिंख्यलय् आर्य समाजया गोष्ठी । हिन्दू परिषद्या ज्याझ्वलय् पुलांम्ह जुजु ज्ञानेन्द्र शाह मू पाहां, आर्य समाजया गोष्ठीइ आःयाम्ह राष्ट्रपति विद्या भण्डारी मू पाहां । हिन्दू राष्ट्रया लागिं जुजुं याना वयाच्वंगु सम्पूर्ण ज्या आः राष्ट्रपतिं हे याना बिसेंलि देशय् राजतन्त्र दुगु व मदुगुया अन्तर छु जुल ?


अथे हे भाषाया खँ । जुजुया मांभाय् खस–नेपाली जूगुलिं सम्पूर्ण जनतायात नं थ्वहे छगू भाय् लादे याना तःगु विश्लेषण अबले जुयाच्वंगु खः । आन्दोलनं राजतन्त्र ला हटे जुल, तर गणतान्त्रिक संविधानय् नं वहे ‘जुजुया मांभाय्’ यात हे विशेष अधिकार बिया तल । भाषिक अधिकार कायेगु लागिं म्हिगः जुजुलिसे गुगु संघर्ष याये माःगु खः थौं गणतन्त्रवादीतलिसे व स्वयां नं तच्वःगु युद्ध याये मालाच्वन । म्हिगः जुजु विरुद्ध संघर्ष जूबलय् बरु लिउने गणतन्त्रवादीतय्गु नं साथ दयाच्वंगु खः । तर थौं अबलेयापिं गणतन्त्रवादीत फुक्क हे भाषिक समान अधिकार विरुद्धया कित्ताय् दं वना बिउगुलिं आदिवासी जनजातित युद्धया मोर्चाय् याकःचा जूवंगु दु । संविधानय् अझ नं ‘जुजुया मांभाय्’ हे सर्वोच्च जुयाच्वनीगु खःसा देशय् जुजु दत वा मंत धकाः नेवाःतय्त पाइगु छु ?


जुजु खस आर्य जूगु कारणं वं सम्पूर्ण आदिवासी जनजातिया पहिचानयात दमन याना तल धइगु अबलेया राजनीतिक विश्लेषण खः । उकिं पहिचानय् आधारित राज्य दयेकेगु खःसा केन्द्रिकृत राज्य प्रणालीयात हटे यानाः संघीय प्रणालीइ वनेमाः धइगु निचोड उकिं पिकाःगु जुल । केन्द्रिकृत राज्यया मुख्य पृष्ठपोषक जुजु खः, उकिं जुजुयात हटे मयायेकं पहिचानय् आधारित राज्य वइ मखु धकाः नेवाः लगायत आदिवासी जनजाति आन्दोलनं गणतन्त्रया दिशा ज्वंगु जुल ।

तर राजतन्त्र हटे जुइधुंकाः देशय् गुगु संघीय प्रणाली लागू जुल, उकिं नेवाःतय्त न पहिचान बिल न अधिकार । थौं पहिचानया लागिं नेवाः लगायत जनजाति व मधेसीतय्सं वहे गणतन्त्रवादीतलिसे कठोर संघर्ष याये मालाच्वंगु दु ।गणतन्त्र पलिस्था जुइधुंकाः नं पहिचान मवइगु खःसा देशय् राजतन्त्र चिला वन वा हानं लिहां वल धकाः नेवाःतय्सं कपाः स्याकेगु छाय् ?

छुं ई न्ह्यःया घटना जक स्वये । पुस २७ गते हनीगु पृथ्वीनारायण शाहया बुन्हि आपालं गणतन्त्रवादीतय्सं नं लसतापूर्वक हे न्यायेकल । निदँ न्ह्यः तःभुखाय् ब्वयाः नेपाःया आपालं सांस्कृतिक सम्पदात ध्वस्त जुल । तर देय्या राज्यशक्ति सदियौं पुलांगु मरुसतः थेंज्याःगु सम्पदायात अथें वानाः भिमसेन थापाया धरहरा पुनर्निर्माण यायेगु महाअभियानय् ब्वाँय् जुया जुल ।

चन्द्रागिरीइ केवल कार शुरु जूगु लसता हं वंम्ह छम्ह गणतन्त्रवादी प्रधानमन्त्रीं चन्द्रागिरीया डाँडाय् पृथ्वीनारायण शाहं ग्वाय् पियाच्वंगु शालीक धस्वाकेमाः धकाः भाषण बिया थकल । थज्याःगु स्थितिइ नेवाःतय्सं जक गणतन्त्रया ध्वाँय् ब्वयेकाच्वनाया छुं अर्थ दनि ला ?
खतुं आः थथें नेपाःया राजनीतिक परिदृश्यय् राजतन्त्रया किचः पिलुइगु सम्भावना तापाक तापाक तकं खनेमदुनि धाःसां जिउ । अथे खःसां राजनीति धइगु सम्भावनाया खेल खः ।

थनिं झिदँ न्ह्यः जुजुं उलि याकनं गद्दी त्वःती धइगु सम्भावना नं शुरुइ ला सुनां नं मखंगु हे खः । उकिसनं धाइ नापं दु, राजनीतिइ स्थायी शत्रु व स्थायी मित्र धइपिं दइ मखु । म्हिगः नेवाःतय्सं गुगु राजतन्त्र विरुद्ध विद्रोह याःगु खः, कन्हय् वहे राजतन्त्रलिसे जानाः थःगु पहिचान लित हयेगु खातिर ब्राम्हणवादलिसे संघर्ष यायेमाः धइगु बिचाःया प्रादुर्भाव जुल धाःसा अबले नेवाःतय्सं छु लिसः बीगु ? अथे हे, राजतन्त्रं हानं छ्यं ल्ह्वना हल, उकिं वयात दमन याना छ्वये माल धकाः कन्हय् सुं गणतन्त्रवादीं आह्वान यात धाःसा अज्याःगु आन्दोलनय् नेवाःतय्सं ब्वति काः वनेगु लाकि मवनेगु ? थज्याःगु अनेक यक्ष प्रश्नत थौं झीगु जःखः चाःहिलेगु शुरु जुइधुंकूगु दु ।


तर अवश्य खः, राजतन्त्र लित हयेवं थ्व संकटया समाधान जुइगु धाःसा मखु । थुकिया समाधान छपु हे जक लँपुं जुइ, व खः अझ क्वातुगु गणतन्त्र, अझ क्वातुगु लोकतन्त्र । लोकतन्त्र व गणतन्त्रयात सही अर्थ व सही तरिकां कार्यान्वयन यानाः हे जक थुकिया समाधान लुइकेमाः । मेतां मखु ।

 

Page 7 of 23
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.