All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

विस्थापित मखु पुनस्र्थापित जुइगु खः

“देरसे आया दुरुस्त आया”या नमूनाकथं कालिमाटी १३ वडाया यमितय्सं छुं ई न्ह्यवंनिसें लँ तब्या (सतक विस्तार) याःगुया विरुद्ध कथंहंक गुगु ज्याझ्वःत न्ह्याकाच्वन, व तसकं च्वछायेबहः जू । व हे ज्याझ्वःकथं स्वनिगः (स्वंगू नगर येँ, यल, ख्वप)या थीथी लागा सतुंगः, बलम्बु, थक्वाः आदि इत्यादि थासंनिसें वयाः क्वपुंद्वँ बांक्वेटय् मुन । वहे थासं पूच्वया मानव अधिकारवादी ज्याकुथि (कार्यालय)तक गुगु छगू तःजिगु (विशाल) शक्ति प्रदर्शन सफलतापूर्वक जुल, थ्व तसकं च्वछायेबहःगु कुतः खः । “देरसे आया दुरुस्त आया”यात पूर्णरुप बीगु कुतः खः । स्वनिगःमितय्गु छगू तःधंगु पक्ष धइगु मिडिया खः । उगु शक्ति प्रदर्शनय् गुकथं मिडियातय्त सुथां लाक्क ब्यवस्थापन यात, स्वनिगःमितय्सं लिपा लिपा तकं लुमंका तयेबहःगु खँ खः ।


“हिन्दू के पिछे ज्ञान” धइथें त्रिपुरेश्वरंनिसें टेकु तक लँ तब्या याःबलय् तक न्ह्यलं मचाःपिं व १३ वडाया यँमित छुं दँ न्ह्यः डा. बाबुराम भट्टराईया कालय् पलाः छिउगु खःसा सम्बन्धित फुक्क स्वनिगःमितय् हे कल्याण जुइगु खः । दकसिबय् न्हापां लँ विस्तार ५१ सालय् एमालेया ९ महीने शासनकालय् माइतीघरंनिसें ख्वप ट्रलिबस स्टपतक जूगु खः । वहे इलय् माइतीघरया मण्डला थापना जूगु खः । अबलय् हे कालिमाटीया सोल्टीमोडंनिसें कलंकी रिङ्गरोड चोकतक जुजु महेन्द्रया मथ्याःम्ह काय रविन्द्र शाहया लागातकं मत्वःतुसे लँ तब्या याःगु खः । व इलय् निर्दलीय ब्यवस्था विरुद्ध बहुदलीय ब्यवस्थाया सः तच्वयाच्वंगु हुनिं झी सकल झुमिं यंकूपिं स्वनिगःमितय्सं लापा थाःगु खः । थौं वहे ज्यायात देय्या स्वंगू मू पार्टीत एमाले, कांग्रेस, माओवादीं निरन्तरता बियाच्वंगु खः ।

थ्व स्वंगू देय्या हे तःधंगु तर छगू हे नश्लया पार्टीत मात्र सत्ता कब्जा यायेत थीथी खँय् थःथवय् उकथं ल्वापु विरोध याःसां सतक विस्तारया खँय् छप्पँ छधी छाय् जुल ? स्वनिगःवासीतय्सं बिचाः यायेमाः । बिचाः याये मफुगु “हिन्दू के पिछे ज्ञान”या ज्वलन्त दसु खः । लिपा हे जूसां “देर से आया दुरुस्त आया” जुइकथं झी स्वनिगःमि जक मखु, फुक्क सकल नेपाःमित छगू नश्ल विरुद्ध ल्यनाच्वंगु छगू नश्लया नां जकया लोकतन्त्र हांनिसें लिनाः सकल नश्लया पहिचान दुथ्याःगु लोकतन्त्र पलिस्था यायेत छप्पँ छधी जुइ सयेकी धयागु आशिका याये ।
आः मूखँपाखे वने । विस्थापित मखु पुनस्र्थापित जुइगु खँय् वने । लँ तब्या याःगु खँय् स्वनिगःमितसें सशक्तकथं ल्ह्वनाच्वंगु खँ जग्गाया मुआब्जा व छेँया क्षतिपूर्तिया खँ खः । मुआब्जा, क्षतिपूर्ति मबीक सरकारं अथें पेले याये दइ मखु । मुआब्जा, क्षतिपूर्ति मकायेकं गुगुं नं अवस्थाय् जिमिसं त्वःते मखु, मुआब्जा, क्षतिपूर्ति जिमिगु माग खः । जिपिं विकास विरोधी मखु । थ्व मथू मचाःपिं स्वनिगःमितय् नारा हे जुइधुंकल ।


स्थापित ९क्भततभिम०, विस्थापित ९म्भ(कभततभिम ७ मष्कउबिअभम०, पुनस्र्थापित ९च्भ(कभततभिम० स्वंगः खँग्वःयात बांलाक ध्वाथुइकेमाः । स्वनिगःया थाय्थासय् परापूर्वकालंनिसें छेँबुँ आदि इत्यादिं यानाः लजगाः तकं स्थापित यानाच्वनेधुंपिं झीत विकासया नामय् विस्थापित यायेत स्वयाच्वंगु गुलित पाय्छि खः ? झीसं बिचाः यायेमाः । पुनस्र्थापित जुइगु धइगु थौं स्वयां फुक्क (सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक आदि इत्यादि) खँय् सम्पन्न व सम्बृद्ध जुइगु खः । विस्थापित जुइगु धयागु थःपिंत न्हंका छ्वयेगु खः ।


खुसिया लखं छुं (मत, सिँचाई, त्वनेगु लः आदि इत्यादि) ज्या कायेत खुसि पनाः माःथाय् छ्वया बीगु खः । खुसि पनेगु थीथी उपायत दु । यक्वसिनं सिउगु थूगु उपाय धयागु डाय्म दयेकेगु खः । डाय्म दयेके जिउ, डाय्मया क्वसं लाःगु खुसिइ छत्तिं हे लः मदयेक सुख्खा जुइक डाय्म धाःसा दयेके मजिउ । छथाय् निथाय् ह्वः तयाः जूसां सुख्खा इलय् याये त्यंगु विकासयात क्वपालाः जूसां क्वय्या खुसिइ लः त्वःतेमाः । थथे लः त्वःतेगु धइगु खुसिया दुने दुने लः दुहां वनाः वाउँसे च्वनाः स्वये हे न्ह्यइपुसे च्वनीगु गुँत फिसलय् हिलाः स्वयेबलय् हे गर्खेसे म्हाइपुसे मच्वंकेत खः । स्थापित जुइधुंकूगु घाँय् सिमानिसें कयाः जलप्राणीयात तकं पुनःस्थापित यानाः प्राकृतिक प्रकोप मजुइकेगु खः । वातावरणयात स्थीर यायेगु खः । प्राकृतिक सन्तुलनयात ल्यंका तयेगु खः ।


संसार वातावरणया खँय् गुलि चिन्तित— छुं नं भौतिक संरचना दयेकाः इमिसं घाँय् सिमानिसें जलप्राणी तकं विस्थापित यायेत गबलें स्वइ मखु । इमिसं विकासया नापनापं फुक्क खँय् (विश्व सम्पदा, प्राकृतिक आदि, इत्यादि सम्पदा) फुक्कसित पुनस्र्थापित यानां त्वःती । तर झीथाय् नेपालय् मनूत हे विस्थापित यायेत स्वयेगु गुलित पाय्छि खः ? थनया सत्ताधारी धाःपिंसं बिचाः यायेम्वाः ला ? स्थापित जुयाच्वंपिंत विस्थापित मखु पुनस्र्थापित यायेगु खः । पुनस्र्थापित छेँबुँ जक मखु, लजगाः (गथेकि बुँज्या, बनेज्या आदि इत्यादि) तकं पुनस्र्थापित यायेमाः ।

छुं नं भौतिक संरचना दयेके बलय् योजना लागत ९एचयवभअत ऋयकत० य् निर्माण लागतया नापनापं थीथी लागतनिसें पुनस्र्थापित लागत ९च्भकभततझिभलत ऋयकत० नं दुथ्यायेमाः । पुनस्र्थापित लागत दुमथ्याःगु योजनां स्थापित जुयाच्वंपिंत विस्थापित जक याइ, पुनस्र्थापित याइ मखु । न्हूगु लँ व लँ तब्याया योजनां स्वनिगःमितय्त विस्थापित जक याःगु दु, पुनस्र्थापित मखु । विश्व सम्पदाया नापं मेमेगु थीथी सम्पदात नं ध्वस्त याःगु दु । स्वनिगःया म्हसीका धइगु विश्व सम्पदा खःसा म्वाः मदुगु भौतिक संरचना (लँ तब्या यायेगु आदि इत्यादि) दयेकाः स्वनिगःया गथे यानाः विकास जुइ ? पोखराया विकास धइगु प्राकृतिक सम्पदायात संरक्षण यायेगु खःसा स्वनिगःया विकास धइगु थनया देगः, चुक, ननि, बहाःबही संरक्षण यानाः पर्यटकीय आम्दानी यायेगु खः ।


मनूया तक म्हसीकाया खँ ल्ह्वनाच्वंगु इलय् शहरया पहिचानयात न्हंका छ्वये जिउ, मजिउ झी सकसियां थुइकेमाः । दमकल मवंथाय् दमकल वनेमाः । भुखाय् ब्वइबलय् काचाक्क पिहां वयेवं चकं थासय् थ्यनेमाः । एम्बुलेन्स नापनापं मदयेक मगाःगु सुरक्षाया साधनत जामय् लाये मजिउ । थज्याःगु खँत सकसिनं थू । अथे धकाः मनूतय् छेँ हे थुनाः विस्थापित यायेगु गुलित पाय्छि खः ? जाम सार्वजनिक विदाबलय् गबलें जूगुु झीसं मसिउ । मोहनिया इलय् स्वनिगः सून्य हे थें जू ।

जाम अथें जूगु मखु । स्वनिगलय् परापूर्वकालंनिसें स्थापित जुयाच्वंगु पुलांगु लागाय् सरकारी अफिसया क्रियाकलाप, अनियन्त्रित बसाइँसराई, अनियन्त्रित सवारी साधन आयात, सुथां मलाःगु ट्राफिक ब्यवस्थापनत खः । अफिसत चक्रपथ पिने चीकेगु, ट्राफिक, सवारी साधन आयात, बसाइँ सराई लिसें ँथि इखभच, ग्लमभचनचयगलम ःभतचय आदि इत्यादि सुथां लाक्क ब्यवस्थापन यात धाःसा स्वनिगःया म्हसीका नं तनी मखु, लँजुवाःत, साइकलजुवाःत चिन्तित जुइ माली मखु । सरकारं जबर्जस्ती याये म्वायेक जनतां थःयस्सें राजस्व पुलेत न्ह्यचिली । पर्यटकीय आम्दानी नं क्वपाला वनी मखु, स्वनिगःमित नं विस्थापित जुइ माली मखु । २० कि.मी.स १७ कि.मीं मयाक लँ तब्या जुइधुंकल, जामया अवस्था गथे खः ? सकसिनं सिउ, थू । दमकल मवंथासय्, भुखाय् ब्वइबलय् काचाक्क बिसिउँ वने मजिउगु गल्लिया लागाय् ‘हाउस पोलिङ्ग’या माध्यमं पुनस्र्थापित यायेगु खः, विस्थापित मखु ।
पुनस्र्थापितया खँ अःपुक थुइकेगु खःसा २३ सालय् १३ वडा कालिमाटीइ उगु ईया पञ्चायत सरकारं याःगु लँ विस्तार ज्याझ्वःयात लुमंकेमाः । बिष्णुमति ताँ पुलेवं उगु थासंनिसें सोल्टीमोड तकया उगु ज्याझ्वः छखें जवपाखेया जक छेँबुँ कयाः लँ तब्या याःगु खः । उगु झ्वलय् लाःपिं व लागाया फुक्कसित विस्थापित यानाः पिनेयापिं मनूतय्त स्थापित यायेत स्वःगु खः । थज्याःगु ज्या पंचायत थेंज्याःगु जनविरोधी सरकारं याइगु अस्वाभाविक मखु । तर व लागाया निखेरं जवंखवय् च्वंपिं सकलें छप्पँ छधी जुयाः थः हे पुनस्र्थापित जुयां त्वःतूगु खः ।

व इलय् (२३ साल) स्वनिगलय् आः थें पिनेया मनूत मदु । त्वाःया छम्ह छम्ह मनूतसें छम्हेसिनं मेम्हेसित म्हमसिउ धयागु हे मदु । छम्हं मेम्हसिया आगं सिउ । धाइ ल्हाइ धकाः सकलें ग्याः । छप्पँछधी जुइ अःपु । व इलय् स्वनिगलय् बुँ दक्वं खाली । लँ सिथय् लानाच्वंपिंत वया लिउनेसं च्वंगु बुँ उपलब्ध याकेत ताःलात । अन लिउने च्वंंपिंसं वया लिउने च्वंगु बुँ कयाः थवंथवय् सहलह ब्याकाः सरकारं याना बी माःगु ज्या थःपिंसं याकां त्वःतल ।

उगु पलाखं अनया जनता लँ तब्या जुइधुंकाः न्हापाया स्वयां आर्थिक सम्पन्न लिसें सम्बृद्ध नं जुलः । लँ तब्या जुयाः अनया जनता विपन्न जुइ म्वाःल । जनता विकास विरोधी नं जुइ म्वाःल । स्वनिगःमितय् आर्थिक सम्पन्नतायात क्वपालाः स्वनिगलं पिनेयापिं नेपाःमितय्त सम्पन्न यायेमाः धाइपिं नेतात नं थन मदुगु मखु । थुइकादिसँ— २३ सालय् कालिमाटीया मनूत छप्पँछधी जूगुया लिच्वः— ‘कालिमाटी गाउँ पंचायत’ ‘कालिमाटी आदर्श गाउँ पंचायत’य् हिल । आर्थिक सम्पन्नताया नापनापं लँ तब्या जुयाः देय्पाखें दइगु मेमेगु फुक्क सुविधात कयां त्वःतल । थ्व खः जनतायात विस्थापित मयासे पुनस्र्थाति याःगुया बांलाःगु दसु खः ।

लँ तब्या जुइ न्ह्यःया आर्थिक अवस्थायात लँ तब्या जुइ धुंकाः आर्थिक रुपं सम्पन्न समृद्ध यायेगु धयागु सम्पत्तिया अधिकार सुरक्षित यायेगु खः, मखुसा हनन याकेगु खः आर्थिक रुपं विपन्न याकेगु खः । थौंकन्हय्या जग्गा खालि मदुगु स्थितिइ स्थापित जुयाच्वंपिंत पुनस्र्थापित यायेत गज्याःगु पलाः लँपु ल्ह्वने माली बांलाक बिचाः यायेमाः । सवाल विस्थापितया मखु, पुनस्र्थापितया खँ खः ।


२२ मीटरं ५० मीटरया लँ तब्याया योजनाया खँ हयेत सरकारं उगु लागाया जग्गाया किनबेच बन्द यायेमाःगु खः । थौंतक नं सम्बन्धित सतकया केन्द्रं ११ मीटरनिसें २५ मीटरतक छेँ÷बुँ न्ह्याम्हेस्यां न्याये, मीगु ज्या याना हे च्वंगु दु । न्याये, मी दतले छेँबुँ सम्बन्धित मनूतय्गु खः, सरकारयागु मखु । न्याये, मीबलय् अनया छेँबुँया भाः धयागु व ईया चलनचल्ती मू खः । मुआब्जा व उचित क्षतिपूर्ति धयागु सरकारं थः यत्थे क्वःछीगु मू खः । थः यत्थे क्वःछीगु धयागु हे सरकारयाके मुआब्जाया खँय् व उचित खँग्वःया स्पष्ट नीति, धारणा मदुगु खः । गबलें गबलें जक बजाःभाः वा व स्वयां अप्वः बिउगु दुसा यक्व धयाथें इलय् बजाः भाः स्वयां तसकं म्हो जक मुआब्जा क्षतिपूर्ति बियाः छेँबुँ थः याना काःगु दु । थथे सरकारपाखें यत्थे लाक्वपाक्व मुआब्जा क्षतिपूर्ति कयाः छेँबुँ त्वःतेगु धयागु झी विस्थापित जुइगु खः । थीथी कथं विपन्न जुइगु खः । विकास विरोधी मखु धायेकेत थःपिंत आर्थिक रुपं विपन्न याकाः गथे यानाः झी पुनस्र्थापित जुइ ? गथे यानाः झीगु सम्पत्तिया अधिकार सुरक्षित जुइ ? थुइकादिसँ— सम्पत्तिया अधिकार धयागु सम्पन्नता खः, विपन्नता मखु ।


उकिं थीथी पार्टीत लिसे सहकार्यनिसें अदालत तकया अभियानयात दुरुस्त कथं सफल यायेत छप्पँ छधी जुइमाः । सतकया आन्दोलन जक सफल जुयाः झी त्याइगु मखु, कानुनी रुपं झीगु ल्हाः द्यःने लायेवं तिनि झीगु आज्जु पूवनीगु खः । पंचायत कालं (अझ धायेगु खःसा पृथ्वीनारायण शाहया कालं) निसें थौं तकया सरकार जनताप्रति वफादार÷जिम्मेवार सरकार मखु । खःसा थौंया नेपाःया अवस्था थथे मजुइ माःगु खः ।

लखंलख ९कपष्ििभम–गलकपष्ििभम० नेपाःमित पिने मथ्यने माःगु खः । नये–त्वनेनिसें कयाः फुुक्क फाक्क खँय् झी थन ल्यं दुपिं नेपाःमित शान्तिपूर्वक म्वाये दयेमाःगु खः । अथे जूगुलिं सतक आन्दोलन नापनापं कानुनी लँपु नं अनिवार्य खः । जनताप्रति जिम्मेवार सरकारं गुब्सं थः जनतातय्त विस्थापित याइ मखु, पुनस्र्थापित याइ । सम्पत्तिया हक हनन यायेत स्वइ मखु, सुनिश्चित यायेत स्वइ ।

मेमेगु थीथी पलाःत छीम्वाः धयागु मखु, जनताप्रति वफादार जिम्मेवार मजूपिं सत्ताधारीतय् न्ह्यःने कानुनी पलाः मछिसें मगाःगु पलाः खः । कानुनी पलाःया लिसें साम दाम दण्ड भेद फुक्क ज्याभः छ्यलाः स्थापित जुयाच्वंपिं झी विस्थापित मखु, पुनस्र्थापित जुइगु खः । झीगु देय्या निंतिं, झीगु हे निंतिं अले झी मस्तय् निंतिं झीसं दुःख सीमानि । दुःख मसीकं सुख नं चूलाइ मखु । अथें वःगु सुख उलि न्ह्यइपुइ नं मखु ।

Rate this item
(0 votes)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.