All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

इन्द्र जात्रा नखः, छगू चिन्तन

नेवाः म्हसीकाया तःजिगु नखः यँयाः न्ह्यानाच्वंगु दु । सांस्कृतिकरुपं तसकं महत्वपूर्ण जुयाच्वंगु थुगु नखः हनेगु खँय् निथी बिचाः चर्चाया विषय जुयाच्वंगु दु । थ्व नखःया इलय् पृथ्वीनारायण शाहं छलकपटपूर्ण हमला यानाः स्वनिगः त्याकूगु कारणं थ्व दिंयात उत्सवया रुपय् मखु, नेवाःत पराजय जूगु दिंकथं हनेमाः धयागु मान्यता दु ।

थुगु दिंनिसें हे नेवाःतय्गु पतन शुरु जूगु, पृथ्वीनारायण शाह व वया पुर्खा नेवाःतय्गु भाषा, कला, संस्कृति जक मखु जातियात तकं न्हंकेगु कुतः यानाच्वंगु व थ्व अभ्यास आः तक नं न्ह्यानाच्वंगुया विरोधय् थ्व नखः उल्लासपूर्ण मखु, विरोध व आक्रोसया दिंकथं हनेमाः धाइपिं दु । मेखे थ्व सांस्कृतिक पर्व खः, पृथ्वीनारायणं नेवाःतय्त हमला याये न्ह्यवंनिसें हे धार्मिक व सामाजिक मान्यताया लिधंसाय् नखः हनेगु यानाच्वंगु व पृथ्वी नारायण शाहं राज्य हमला याःगु इलय् तकं थःपिनिगु परम्परायात मत्वःतुसें परम्परा व मान्यतायात हे निरन्तरता बियाच्वंगु धकाः जिकिर याइपिं नं दु ।


यँयाः नखः येँया मौलिक नखः खः । थ्व नखः कालान्तरय् तःकथं विकसित जुयाः थौंया रुपय् थ्यनाच्वंगु खः । तर छता खँ थ्व नखःयात राज्य सत्तां न्ह्याबलें हे थनया मूलवासीतय्त ‘जिमिसं शासन यानाच्वनागु’ छुमां क्यनेकथं न्ह्यब्वयेगु ज्या यानाच्वंगु दु । मल्ल जुजुपिनिगु पालय् तक जुजुपिं थःपिं हे थ्व जात्राय् सहभागी जुयाः जनतानाप भ्यलेपुनाः जात्रा न्यायेका वयाच्वंगु खःसा लिपाया जुजुपिं थ्व जात्राय् ‘उपस्थित’ जुयाः जनताया न्ह्यःने शासककथं दं वइगु खः । अझ राणातय्गु पालय् ला थ्व जात्राया इलय् जनताया न्ह्यःने पाँय्म्वः ह्वलाः जात्रा स्वइपिं तकं जुयावंगु खः ।


मुलुकय् राजनीतिक परिवर्तन वयेधुंकाः नं थ्व जात्राय् सरकार प्रमुखतय्गु उपस्थिति अनिवार्य धइथें हे यानातःगु खनेदु । तर शासकतय्सं थुकियात गुलि महत्व बियाच्वंगु दु, थ्व न्ह्यसःया चिं हे तिनि । राज्यं थ्व नखःयात वास्तविकरुपं हे महत्व बियाच्वंगु खःसा थौंया दिनय् सरकार प्रमुख प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल जात्राय् सरिक जुइगु स्वयां भारत भ्रमणयात महत्व मबीगु खइ ।


येँया इलय् राज्य सत्ता बीगु थीथी अनुदानयात म्हो यायेगु घोषणां बाबुराम भट्टराई अर्थमन्त्री जुयाच्वंगु इलय् जुल । थुकिया विरोधय् तःधंगु आन्दोलन जुल । उगु इलंनिसें थ्व जात्रानाप स्वापू दुगु हरेक निकाययात माःकथं ‘आर्थिक अनुदान’ बीगु यानाहःगु दु । थुकिया कारणं जात्रानाप सरोकार दुगु थीथी पुचःयात आर्थिक रुपं छु भतिचा राहत जूगु खंके फइ, तर थ्व जात्रा हनेत तयातःगु हजारौं रोपनीया बुँ आयस्तायात सरकारं दुत काःगु सन्दर्भय् थ्व रकम छुं हे मखुनि ।

म्हीग हे तिनि पिदंगु छगू समाचारकथं थ्व जात्रानाप सरोकार दुगु पुचःयात सरकारं दँय् छकः बीगु अनुदान ध्यबा छगः जुयाच्वंगु, आः ध्यबा छगःया प्रचलन मदयेधुंकूगु कारणं उकियात अप्वयेकाः छतका याना बिउगु व छतका दां प्यम्ह गुथियारयात भाग बीमाःगु कारणं उकि हे दामासायी यानाः दां बुझे यात धयागु दु । स्वनिगः दुनेया हजारौं रोपनी बुँ आयस्ता दुत कयाः नं सरकारं थ्व जात्राया सरोकारवालातय्त यानाच्वंगु ब्यवहारयात थुकिं हे स्पष्ट याइ ।


थौंकन्हय् थ्व जात्रायात ब्यवस्थित, व्यवस्थापन यायेगु नामय् अनेक संगठनत नं खने दया वयाच्वंगु दु । स्वस्फुर्तरुपं जनतां हना वयाच्वंगु जात्रा गुकथं ब्यवस्थित जुइगु खः? शान्ति सुरक्षाया नामं राज्यया उपस्थितियात गुकथं कायेमाःगु खः, ब्यवस्थापन छु खः आः चिन्तनया विषय जुइमाःगु दु । थ्व जात्रा तःन्हुतक न्ह्याइगु खःसा थःने व क्वःनेया जात्राय् कुमारी खः लगायतया द्यःखः साला हइगु खः । द्यःखः सालीगु लँपु व्यवस्थित यायेगु नामय् आः वंघः व असनय् निपा स्वपा ल्वहं पुइकाः मर्मत यायेवं थ्व ब्यवस्थापन जुल ला ?

येँया भित्री सतकया हालत थुलि खराब जुइधुंकूगु दु कि थुकिया मर्मतया निंतिं येँ निवासीतय्सं गबलें सः थ्वयेके म्वाःला ? सरकारी कर्मचारीतय्सं जात्राया इलय् छु भतीचा थःपिनिगु उपस्थिति क्यनाः थ्व जात्रा हे राज्यया जिम्मेवारी न्ह्याकाच्वंगु आभास बियाच्वंगु दु । तर माःकथंया ब्यवस्था यानामच्वंगु नं वास्तविकता खः । छुं दिं न्ह्यः मिसातय्गु नखः ‘तीज’ व्यवस्थापन यायेगु धकाः टेकु थेंज्याःगु अपाय्धंगु सतक हे बन्द याना बिल । तर नेवाःतय्सं हना वयाच्वंगु थपाय्धंगु नखःया इलय् अज्याःगु ब्यवस्थापन ग्व ?

गन मछिं मछिं द्यः खः सालाच्वंगु दइ, अन हे मदिक्क मोटर, मोटरसाइकल न्ह्यानाच्वंसां उकियात ब्यवस्थापन याइगु निकाय छाय् उपस्थित मजुल ? थ्व दायित्व ट्राफिक व्यवस्थापनं स्वये म्वाःगु खः कि ?


थुगु दँय् यःसिं थनेगु झ्वलय् यःसिं क्वःदल, मनूत घाःपा जुल, जिम्मेवारी सुनां काइगु ? वंगु दँय् यःसिं क्वःथःगु इलय् छम्ह मनू घाःपाः जुल, उम्ह मनू थौं तक सामान्य अवस्थाय् वयेमफुनि, चिन्ता सुनां काइगु ? इन्द्रजात्राया न्ह्याकेत राष्ट्रपतिया उपस्थिति याकाः दायित्व क्वबियाच्वंपिं राज्यसत्तां थुकिया विषय जिम्मेवारी कायेमाःगु मखुला ? यःसिं थंगु इलय् क्वःदल, मनूत घाःपाः जुल, तर अन घाइतेयात उपचार यायेगु छुं सामाग्री अन मदु । जात्राया इलय् हुलं हे दुर्घटना जुइ फइगु आपालं सम्भावना दयाच्वनी, अन एम्बुलेन्सया ब्यवस्था गबलें यानातःगु खंके फइ मखु ।


इन्द्रजात्राया ब्यवस्थापनया नामय् संघ संस्थातय्त अनुदान इना बियाः जक थःपिनिगु दायित्व पूवन धयागु मानसिकता क्वबियाच्वंपिं सरकारी कर्मचारीतय्त आः जिम्मेवारी नं महसुस याके बीमाःगु दु । यःसिं क्वःदःगु कारण यःसिं थनेत जूगु व्यवस्थापन वा माःगु ज्वलंत गुथि संस्थानं कमसल व गुणहीन, कमजोर सामग्री अन उपलब्ध याकूगु खःसा उकिया छानविन जुयाः दोषीयात कारवाही यायेगु सोच ब्वलंके माल ।

यँयाः नखःयात प्रभाविक याइगु छुं नं कथंया कमी कमजोरीपाखें आम जनता सचेत जुइफत धाःसा हे जक थ्व नखतय् सरकारी उपस्थितिया उपादेयता दयाच्वनी, मखुसा जनताया जात्रा पर्व जनतां हे हनी धयागु सोच ब्वलंकेगु ईया माग खः, सकसिनं चिन्तन यायेमाल ।

Rate this item
(1 Vote)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.