All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

नेवाः वस्तीयात अलग अलग नेवाः स्वायत्त ईकाइ दयेकेमाः

निक्वःगु जनआन्दोलन लिपा नं नेवाःतय्गु सत्ताय् म्हो सहभागिता धइगु स्थानीय निकायय् खः । थ्व इलय् पुनःसंरचना बारे ग्यसुग्यंक खँ तये मफुगु कारण धइगु स्थानीय निकायया पुनःसंरचना गुकथं जुइत स्वयाच्वंगु दु धइगु खँ मथुगुलिं हे खः । न्हापा प्यद्वः गाविस व न्यय्गुलिं मल्याक नगरपालिका दुगु थासय् आः सरकारं स्थानीय निकायया ईकाई ५६५ गू जक दयेकेगु तयारी यानाच्वंगु दु । व छु यानाः पिकाल नेपाली जनतां बांलाक मसिउ । छाय् पिकाल धइगु नं मसिउ । छाय् धाःसा ब्यापक छलफल यानाः जक सीमांकन निर्धारण यायेमाःगु विषयय् छुं नं सहलह मयासें निश्चित मनूत जक च्वनाः धमाधम तयार जुल धकाः लिच्वः जक पित हःगु खने दयावल । प्राविधिक टोलीया खँ नं आयोगया मनूतय्सं बांलाक न्यंगु खनेमदु । छखे थुगु पुनःसंरचना प्रक्रिया हे गलत खःसा मेखे उकियात गुपचुप यानाः हे लागू यायेत स्वयाच्वंगु नं झन जक आपत्तिजनक खँ जुयाच्वंगु दु ।


थ्व विषयय् चिउताः तइपिं मनूतय्सं स्थानीय निकायया पुनःसंरचना गुकथं जुल, छाय् जुल धइगु सीकेत वेभसाइट स्वयेगु नं यात । तर ताःईतक मतसे उकिया वेभसाइट हे बन्द यानाबिल । थ्व हाकनं मेगु अपसोचया विषय जूगु दु । खालि प्यंगू दल मिले जुल, सहमत यात । राज्य विभाजन वा स्थानीय निकायया विभाजन थेंज्याःगु अतिकं महत्वपूर्ण चीजय् न सुं प्राविधिज्ञया ग्वाहालि काल, न त आयोगयात हे उचित रुपं ज्या याकाः वं बिउगु सुझावयात दुथ्याकाः हे ज्या याःगु खनेदत । उकिं पुनःसंरचनाया थ्व प्रक्रिया हे गलत धायेमाःगु स्थिति वःगु दु । सरकारं आयोग ला दयेकल तर उकी च्वंपिं बछि मनूत ला पुनःसंरचनाबारे प्रशिक्षण बीमाःपिं, छुं हे मसिउपिं तयाबिल । व नं राजनीतिक नियुक्तिं पूर्ति यात । अथे खःसां उमिसं बिउगु सुझाव कथं हे जक ज्या याःगु खःसां बांलाः धाये फइगु खः । व तक नं जूगु खनेमंत । थथे तःगूमछि हे कारणं पुनःसंरचनाया धारणायात हे पुनःसंरचना यायेमाःगु स्थिति खने दयाच्वंगु दु ।


सरकारं आयोग दयेके धुंकाः थीथी विज्ञतय्के सहलह ब्याकाः राज्य पुनः संरचना वा खुगू प्रान्तपाखें प्राप्त मजुइगु समावेशीकरण वा स्वायत्तता थुकिं बी फयेकेत कुतः यायेमाःगु खः । तर हचुवाया भरय् ज्या जूगु कारणं थुकिं दीर्घकालीन लिच्वः लायेफुगु आपालं सम्भावना दु । आयोग दयेकूसां छुं नं सहलह मयासें संवाद हे बन्द यानाः प्रत्येक जिल्लाया स्थानीय विकास अधिकारीथाय् उकिया खाका वा खेस्रा नक्सा छ्वयाबिउगु दु । आः उकियात हे कयाः झी सकसिनं चिउता प्वंकेमाःगु अवस्था वःगु दु । थीथी जनजाति, मधेशी, थारु जनजाति ला थ्व छाय् पितहल, गथे यानाः पित हल धइगु खँय् तकं अनभिज्ञ जुयाच्वंगु दु । आयोगया खुम्ह दुजःत मध्ये स्वम्ह ला राजनीतिक पार्टीं नियुक्त याःपिं पार्टी कार्यकर्तात हे जक खः । उमिसं पुनःसंरचनाया बारे विचार तइगु ला छु उमित हे प्रशिक्षण बीमाःगु अवस्था वल ।


बैठक जुइगु इलय् आयोगया खुम्ह दुजःत मध्ये स्वम्ह मौन च्वनीपिं दु । थ्व खँयात कयाः चिउताः प्वंकाः नागरिक लगायत थीथी पत्र पत्रिकाय् पुनःसंरचनाया असन्तुष्टि बारे खँ पिहां वयेवं सरकार छझाः न्ह्यलं चाःगु नं खः । तर उकिया उचित व्यवस्थापन यायेगु ज्या धाःसा आतकं स्वःगु मदुनि । आयोग छु मापदण्डय् दयेकूगु धइगु हे सीमंत । अझ आयोगं छुं नं कथं प्राविधिकत नापं सहलह मयाः । प्राविधिक सहयोग समिति दयेकूसां ज्या मजू । उमिसं छुं सुझावत बिउगु नं खः, तर उकियात दुथ्याकाः थ्व पुनःसंरचनाया खाका तयार यानातःगु खनेमदु । तयार यानातःगु पुनःसंरचनाया खाका स्वया वनेगु इलय् ब्वँब्वं हे तं पिहां वइगु स्थिति दु । निक्वःगु जनआन्दोलनं माग याःगु मू एजेण्डा धइगु हे पहिचान व सामथ्र्ययात कयाः संघीयता लागू यायेगु खः । तर उकी उकथंया छुं नं आभास जुयाच्वंगु मदु ।


पहिचान व सामथ्र्ययात स्थान बियाः राज्य पुनःसंरचनां त्वःफिकूगु चीज स्थानीय निकाय मार्फत् प्राप्त यायेगु धारणा तयेगु खःसा आःया थ्व पुनःसंरचनाया खाका हे हिलेमाः । जिल्ला जिल्ला फुक्कं अथें तयेगु धारणां गथे स्थानीय निकायया पुनःसंरचना जुइ ? ५६५ गू ईकाइलं मगात धाःसा मेमेगु नं ईकाइ थप यायेमाः । येँ, यल, ख्वप, भ्वँत, पन्ति थेंज्याःगु नेवाःतय् सघन वस्ती दुगु लागायात मेगु नापं अलग यायेगु इलय् गथे यानाः अनया सामथ्र्य व पहिचान कायम यायेफइ ? अथे जुयाः जाति, क्षेत्र, ऐतिहासिक पृष्ठभूमिं थ्व पुनःसंरचनाया खँ न्ह्यथनेगु अवस्थाय् आःया नक्सा ज्या वइमखु । स्वनिगः व स्वनिगःया जःखः दुगु सघन नेवाः वस्तीयात अलग तयाः विभाजन यायेगु इलय् झन भताभुंग जूवनेफु । उकिं थज्याःगु खँ राज्य वा सरकारयात न्यंकेत आः नं नेवाः आन्दोलनया निरन्तरताया आवश्यकता जुइफु ।


आः झीसं गुकथं स्थानीय निकाय दयेकल । प्रदेशया निर्धारण नं उकिया हे लिधंसाय् जुइगु खः । आः ठीक जूसा अले लिपा नं ठीक जुइ । आः हे गलत जुल वा मखु कथं लात धाःसा लिपा वनाः पहिचान व सामथ्र्ययात उलि उचित रुपं प्रतिनिधित्व याके फइगु स्थिति दइमखु । जातीय आधार कयाः, क्षेत्रीय अधार कयाः वा भौगोलिक सीमा कथं वा गथे सीमांकन यात उकिं प्रदेश व केन्द्रय् नं प्रभाव लाइ । संघीयताया जग हे स्थानीय निकायय् निर्भर जुइगु खः । खास यानाः सरकारं पित बिउगु नक्साय् निता खँ मदु । उकी न्हापांगु खँ ला पहिचानया डिजाइन हे मदु । हिमाली आदिवासी धाःपिं झिंच्यागू जाति दु । अन १५ हजार दुसा छगू अलग ईकाइ दयेके फइगु खँ दु । थ्व स्वयेगु इलय् मुस्ताङ छगू बाहेक मेगु स्वायत्त राज्य दयेके फइगु ला खँ हे मदु । सोलुखुम्बु छगू शेर्पा जातिया बहुमत खनेदुगु थाय् खः ।


थःपिनि पहिचान कायम यायेगु निंतिं आदिवासीतय्त अलग थाय् माः । राज्य माः । तर थ्व इलय् संविधान दयेकूपिंसं जानाजान हे संविधान उल्लंघन यानाच्वंगु दु । गाविस व नगरपालिकायात कायम हे यानाः गबलय् पुनःसंरचनाया खँ लागू याये फइ ? प्रशासनिक ईकाइयात मेकथं पुनःसंरचना याःसा जक स्थानीय निकायया वास्तविक पुनःसंरचना जुइफु । विशेष रुपं स्वयेमाःगु धइगु हे सांस्कृतिक चिज खः । आः ला विशेष क्षेत्र, स्वायत्त क्षेत्र व संरक्षित क्षेत्र धकाः जक अलग यानातःगु दु । थ्व प्रावधान हे मिले मजू । स्वायत्त क्षेत्र घोषणा यायेत नपाय् १५ हजार जनसंख्या व गामय् १३ हजार जनसंख्या माः धइगु प्रावधानं नं संविधान मिचे यानाच्वंगु दु । १७ गू हिमाली जनजातिया थाय् हे मदु । शेर्पा छगू जक जनजाति खः धकाः छगू जक थासय् कायम यानां उमित न्याय जुइ फइ हे मखु ।


१ प्रतिशत जक दुपिं जनजाति यक्व दु । पहाडी भाग लानाच्वंगु चितवनय् चेपाङ जाति छगू हे जक २५ हजार दु । मेपिंत गनं नं लिउने लाःपिं जातियात राज्य दइगु वा स्वायत्त निकाय दइगु स्थिति मदु । थथे न्ह्याःकथं देसय् बाहुन क्षेत्रीया हे जक राज्य वा स्थानीय निकाय कायम जुइगु सम्भावना खनेदु । तराई लागाय् स्वायत्त राज्य दयेकेत ५० हजार जनसंख्या माःगु प्रावधान दु । झापाय् छगू हे जक जाति राजवंशी जक ५० हजार जनसंख्या थ्यनाच्वंगु दु । उगु राज्य छगू जक जातिया स्वायत्त ईकाई जुइफु । देय्न्यंकं च्वंपिं थीथी मधेशी जातित थुकिं बञ्चित जुइमाःगु स्थिति दु । थथे स्वयेगु इलय् गनं नं जातीय राज्यया पक्षधरतय्सं थाय् चूलाकीगु खनेमदु । उकिं नं ५६५ ईकाइलय् पहिचान पक्षधरतय् ईकाई स्वंगू हे जक कायम जुइगु खनेदु । कूल जनसंख्याया १२ प्रतिशतं ३७ प्रतिशत थाय् त्यलाच्वंनी ।


थ्व ल्याखं वर्तमान सरकारं तयार यानातःगु खाका धइगु पृथ्वीनारायण शाहं तयार यानाहःगु ४ जात ३६ वर्णया धारणा थें जुयाच्वंगु दु । देय् बहुजाति, शासन एकल जाति । अथे जुयाः नं थःपिनि संविधान हे थःपिंत घात जुयाच्वंगु स्थिति दु । वैकल्पिक प्रस्ताव न्ह्यब्वयेगु निंतिं आः झीसं स्थानीय विकास मन्त्रालय, जिविसय् वनाः पहिचान व सामथ्र्यया आधारय् हे स्थानीय निकायया पुनःसंरचनाया खँ तये फयेकेमाः । नेपाल सरकारं याःसा यायेफु । छगू लाइनं पहिचान व सामथ्र्यया आधारय् स्थानीय निकाय पुनःसंरचना यायेगु धायेवं हे व समस्या ज्यंकेफु । थःपिंसं म्हितेगु थाय् अप्वयेकेत नं आः स्वनिगः दुने नं थीथी ईकाईत अप्वयेकेगु स्वयेमाः । थनया फुक्कं नेवाः वस्तीयात छगू हे मयासें अलग अलग नेवाः स्वायत्त ईकाइत दयेकेगु व झीगु थःगु हे स्वायत्त ईलाका कायम याये फयेकेमाः ।


(नेवाः स्वायत्त राज्य मंकाः संघर्ष समितिं यलया तमकःद्यःयाथाय् याःगु अन्तक्र्रिया ज्याझ्वलय् भाजु हाछेथुं बियादीगु न्वचुया लिधंसाय्)

Rate this item
(1 Vote)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.