All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

इतिहासया लागिं क्षमा

दक्षिण पूर्वी एसियाया छगू टापू ताइवानया आदिवासीत वंगु ४०० दँ निसें राज्यपाखें विभेद, बहिष्करण व हिंसाया सिकार जुइत बाध्य जुयाच्वंगु दु । कुल जनसंख्या २ करोड ३० लाख मध्ये मुक्कं निगू प्रतिशत जनता जक आदिवासी दुगु थाय्, ताइवान । सन् १६०० या दशकय् डचतय्सं अन शासन यायेधुंकाः शुरु जूगु दमन व विभेदया श्रृंखला चीनया छिङ शासक, जापानी साम्राज्य लिसें कोमिन्टाङ सरकार तक निरन्तरता काल । अज्याःगु शासन व्यवस्था लिपा बुलहुँ आदिवासीतय् थाय्बाय्, परम्परागत व सांस्कृतिक जीवनपद्धति नापं भाय्या विनाश शुरु जुल ।


प्यंगू शताब्दीया दथुइ आदिवासीतय्सं थःगु अधिकारया निंतिं यक्व संघर्ष यातं नं अनया राज्यं आः तक ठोस पलाः ल्ह्वनेगु कुतः मयाः । राज्यया असमान नीतिया हुनिं अनया आदिवासीत मेगु ताइवानीज जनता स्वयां चरम गरिबी व तसकं म्हो जक पारिश्रमिक कयाः ज्या यायेत बाध्य । सन् १९८७ स कोमिन्टाङया शासन पतन जुयाः प्राजातान्त्रिक व्यवस्था वल । थीथी राजनीतिक दलतय्सं चुनावी सभाय् आदिवासीतय् अधिकारया निंतिं सः थ्वयेकेगु ज्या जूसां अज्याःगु यक्व धइथें नारा सभाय् जक सीमित । थुगुसी राष्ट्रपतिया निंतिं जूगु चुनावय् नं अज्याःगु हे नारा थ्वल । राष्ट्रपति पदया छम्ह प्रत्यासीं यदि थः राष्ट्रपति पदय् त्याःसा आदिवासीतय्त क्षमा फ्वनाः उमिगु अधिकारया निंतिं पलाः ल्ह्वनेगु बचं तकं बियादिल । बचं बियादीम्ह उम्ह नेतृ साई यीङ वनं चुनावय् अत्यधिक मतं राष्ट्रपति पद त्याकल । अले वय्कलं इतिहासय् आदिवासीतय्त जूगु विभेदयात कयाः थः तसकं दुःखी जूगु धासें क्षमा नं फ्वनादिल ।


अगस्त १ तारिख कुन्हु ताइवानी सरकारं आदिवासी दिवस हनेगु निंतिं याःगु ज्याझ्वलय् राष्ट्रपति यीङ वनं वंगु ४०० दँ निसेंं आदिवासी जनजातितय्त जुयाच्वंगु असमान व्यवहार, राज्यं याःगु दमन व हिंसायात कयाः क्षमा फ्वनादीगु खः । हलिंन्यंकं अगस्त ९ तारिख कुन्हु आदिवासी जनजाति दिवस तःजिक हने स्वयां न्ह्यः ताइवानय् धाःसा अगस्त १ तारिख कुन्हु हे राष्ट्रिय आदिवासी दिवस हनाः राष्ट्रपति यीङ वनं क्षमा फ्वनादीगु खः । आदिवासी समुदायया म्ह्याय्मचा तकं जुयादीम्ह ताइवानया प्रजातान्त्रिक प्रगतिशील पार्टीया नेतृ यीङ वनं थुगु दँय् राष्ट्रपतिया चुनाव त्यायेधुंकाः अगस्त १ तारिखया न्हियात राष्ट्रिय आदिवासी दिवस हनेगु निर्णय याकादीगु खः ।


झिंखुगू आदिवासी समुदायया प्रतिनिधित दुथ्याःगु सभायात सम्बोधन यासें वय्कलं प्यंगू शताब्दी तक आदिवासीतय्त जूगु चरम दमन व शोषणयात केवल म्हुतुं क्षमा फ्वनां छुं मजुइगुलिं थम्हं आदिवासीतय् निंतिं थप स्वायत्तता, थाय् बाय्या अधिकार व भाय् संरक्षणया निंतिं ज्या यायेगु प्रतिबद्धता प्वंकादिल । नापं वय्कलं देय् छधी जुयाः न्ह्याः वनेगु निंतिं पुलांगु गल्तीतय्त ल्वःमंके फइ मखु धासें ऐतिहासिक न्यायिक आयोग गठन यानाः न्ह्याः वनेगु धयादिल । सभाय् ब्वति काःपिं आदिवासीतय् प्रतिनिधितय्सं थुगु पलाःयात सकारात्मक रुपं काःसां व्यवहारिक रुपं क्यनेत इनाप यात ।


थुखे झीथाय् च्यान्हु लिपा अगस्त ९ तारिख कुन्हु आदिवासी दिवस हन । नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघं याःगु मू ज्याझ्वलय् न्हूम्ह प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्डं’ मूपाहां कथं ब्वति कयादिल । थीथी ५९ गू आदिवासी समुदायया प्रतिनिधि दुगु सभायात सम्बोधन यासें वय्कलं मेगु दँ निसें आदिवासी दिवस सरकारं हे हनीगु घोषणा यानादिसें आदिवासीतय् माग सम्बोधन यायेत थः प्रधानमन्त्री जुयागु दावी तकं यानादिल । वय्कलं संविधान संशोधन यानाः संविधानयात फयांफक्व यक्व जनतायात सर्वस्वीकार्य दयेकाः देय्यात छधी यायेगु धयादिल ।
तर, वय्कलं ल्वःमंगु छगू यथार्थ वय्कःया हे अग्रसरताय् दच्छि न्ह्यः जक आदिवासीतय् अधिकार मदुगु संविधान जारी याःगु खः ।

इतिहासय् जुया वयाच्वंगु गल्तीयात हे वय्कलं नं अनुमोदन यानाः न्हूगु संविधान जारी जूगु खः । यदि देय्यात छधी यायेगु खःसा दकलय् न्हापां ऐतिहासिक गल्तीतय्त मनन यानाः अज्याःगु पक्षयात सुधार यायेमाःगु खः । प्रचण्डं उकियात स्वीकार मयासें अनुमोदन धकाः यानादिल । उखे आदिवासी दिवसया लसताय् जूगु सभाय् वय्कलं न आदिवासीतय् अधिकार न्हूगु संविधानय् दुथ्याके मफुगुली क्षमा फ्वनादिल न वय्कलं इतिहासय् आदिवासीतय्त जूगु दमनयात कयाः दुःख प्वंकादिल । केवल संविधान संशोधन यानाः आदिवासीतय् माग पूवंकेगु दावी ला यानादिल तर संविधान संशोधनया खाका धाःसा वय्कःयाके दुगु खने मंत । लुमंकेबहः जू, वय्कःया पार्टीं जाति पहिचान सहितया संघीयता, समावेशिता, समानुपातिक प्रतिनिधित्व नापं भाषिक, सामाजिक व सांस्कृतिक समानताया खँ थःगु घोषणापत्रय् दुथ्याकाः चुनावी मैदानय् वःगु खः । अथे खयां नं वय्कःया हे अग्रसरताय् आदिवासीतय्त असमान जूगु न्हूगु संविधान जारी जुइमाल ।


आदिवासी दिवस हनाः कन्हय् कुन्हु प्रधानमन्त्री प्रचण्ड जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठया मिं नःगु छेँया अवलोकन यायेत थ्यंकादिल । छवाः न्ह्यः मिं नःगु श्रेष्ठया छेँय् अवलोकन यायेगु नापं अन जूगु धनजनया क्षति बारे वय्कलं जानकारी कयादिल । अन श्रेष्ठया छेँजःपिंसं ब्रिफिङ यायेधुंकाः प्रधानमन्त्री प्रचण्डं थःगु कोषं फक्व आर्थिक ग्वाहालि यायेगु बचं बियादिल । तर, न्हय्गू दशक निसें भाषा, जाति व आदिवासी समुदायया निंतिं संघर्षरत जनकवि श्रेष्ठं थः भाषिक सिपाहीं जूगुलिं थःत भाषिक समानता माःगु व अज्याःगु समानता छिगु कार्यकालय् पूवंगु स्वये दयेमा धकाः माग यानादिल । खँ न्यनाः प्रधानमन्त्री महोदय नाजवाफ !

म्हिगः जनयुद्धया, जनआन्दोलन व चुनावया झ्वलय् भाषिक समानताया मुद्दा ज्वनाः वःम्ह प्रधानमन्त्री प्रचण्ड थौं जनकविया छगू माग खनाः नाजवाफ जुइमाल । अथे खःसां आदिवासी जनजातितय्त जुयाच्वंगु बहिष्करणयात कयाः ताइवानया राष्ट्रपति यीङ वनं थें आदिवासी जनजातितय् न्ह्यःने वयाः क्षमा फ्वनेगु अवस्था स्वयेत व अधिकार स्थापित यायेत जनकवि दुर्गालाल नापं भाषिक व आदिवासी अधिकारया कार्यकर्तातय्सं अझ नं थःगु संघर्षयात निरन्तरता बियाच्वनेमाःगु हे खनेदत ।

Rate this item
(0 votes)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.