All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

प्रादेशिक चुनावय् नेवाः शक्ति क्यने

मुलुकय् वःगु राजनीतिक हिउपाः व उकिया कार्यान्वयनकथं प्रदेश नं. २ बाहेकया स्थानीय तहया निर्वाचन क्वचाःगु दु । आः मेगु तहया निर्वाचन प्रदेश व संसदया निर्वाचनया तयारी न्ह्यानाच्वंगु दु । नेपाःया संविधानयात कयाः राजनीतिक पार्टी दुने अनेक असहमति दयाच्वंगु खःसां स्वंगू राजनीतिक पार्टी नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले व माओवादी केन्द्रया निहित स्वार्थया सहमतिं जबर्जस्ति हे मुलुकया सत्ता न्ह्याकेगु कुतः जुयाच्वंगु वास्तविकता खः ।

राज्य सत्ता संचालनय् हे नं थुमिसं ‘आलोपालो’या सहमति दयेकाः एकछत्र राज न्ह्याकाच्वंगु दु । नेपाःया संविधानप्रति असन्तुष्टि दुपिं वा प्रतिपक्षी राजनीतिक पार्टीं न्ह्याक्व हे विरोध व असहमति क्यनेगु ज्या जुयाच्वंसां थुकियात नकारे यायेफुगु स्थिति धाःसा मदु । मेखे चिचीधंगु राजनीतिक पार्टीत नं सत्ताया लोभय् तक्यनाः ततःधंगु राजनीतिक पार्टीतय्सं गथे धाल अथे हे लः वंथाय् न्या वनाः थःपिनिगु अस्तित्व बचे यानाच्वंगु दु ।

मुलुकय् पञ्चायती शासनंनिसें २०४५÷०४६ या आन्दोलन, माओवादीया सशस्त्र आन्दोलन, २०६२÷०६३या उपलब्धि फुक्कं हे सत्ता परिवर्तनया निंतिं जूगु खः । अपलब्धि जूगु खः । उगु इलय् आन्दोलन जूगु हे राज्य सत्ताय् समावेशी व समानुपातिक पहुँचया निंतिं खः । थ्वहे कारणं थीथी जातीय राज्यतय्गु निर्माणया खँ नं चर्चाय् वःगु खः । संघीयताया खँ वःगु खः । पहिचान सहितया स्वायत्त राज्यया परिकल्पना जूगु खः ।

तर नेपाःया संविधिान जारी जूगु इलय् थुपिं फुक्कं हे ह्वतय् लाका छ्वत । छथ्वः निहित स्वार्थया परम्परावादी सोच दुपिं राजनीतिक पार्टीया नेतातय्सं राज्य सत्ताय् समावेशी व समानुपातिक राज्य व्यवस्थाया कल्पना तकं याये मफुत । थुमिसं मुलुकय् परिवर्तन चाहे मजुल । १२ दँ तक जनयुद्ध यानाः मुलुकय् ब्यापक परिवर्तन हयेगु हुँकार याःपिं माओवादीत नं सत्ताय् थ्यनेवं थवंथवय् विवाद जुयाः कुचा जुयाः प्रभावहीन प्रायः जुयाबिल ।

माओवादीतय्सं यथास्थितिवादी राजनीतिक पार्टीतय्गु न्ह्यःने हे छ्यं क्वछुकाः थःपिंसं जनताया मागकथं ल्ह्वनाच्वंगु फुक्क हे जातीय, समावेशी मागत सहमतिया नामय् त्वःताछ्वःगु खः । थुकथं सी दत कि आः थनया आदिवासी, जनजातितय्सं थःपिनिगु मागकथंया राज्य ब्यवस्था स्थापना यायेगु खःसा थुपिं राजनीतिक पार्टीतपाखें सम्भव मदु । उकिया निंतिं मुलुकय् वास्तविकरुपं हिउपाः हयेत न्ह्यानाच्वंपिं सकलें छधी छपाँय् मजुइक सम्भव मदु ।

छगू इलय् थनया आदिवासी व भूमिपुत्रतय्सं नेवाः स्वायत्त राज्यया परिकल्पना याःगु खःसा छथ्वः नेतातय्सं थ्व जनताया मुद्दा ल्ह्वनाः थनया बहुसंख्यक आदिवासीतय्त थःपिनिगु पक्षय् हयेत स्वःगु खः । तर थुपिं धुँया खोलय् सुलाच्वंपि ध्वंचा जूगु कारणं माःगु इलय् थुमिसं धोका बियाः थःथःगु आस्थाया राजनीतिक पार्टीइ लिहां वंगु खने दत । थ्व मुद्दा आम जनतायागु खःसां थःपिनिगु पार्टीं संकेत मयाःतले छुं मयाइपिं जुया बिल ।

थुमिसं थ्व आन्दोलनय् समाहित जूपिं सकसितं दथुइ हे त्वःताः, थः ‘नेवाः नेता’ या पदवी कयाः तःधंगु राजनीतिक पार्टीया गु्लामी याःवंगु खः । लिच्वः कथं संघीयता, समावेशीया विषय थुमिगु पार्टीतय्सं न्ह्याथेंजाःगु नकारात्मक लिच्वः वइगु सहमति याःसां सुम्क च्वनीपिं जुया बिल । जनताया आन्दोलनं हःगु न्हापांगु संविधानसभा विघटन जुलं नं तिरिक्क छसः तक नं पिमकाल ।

न्हापांगु संविधानसभाय् प्रमुख मुद्दा जुयाच्वंगु ‘पहिचानया मुद्दा’ पराजित यायेगु निंतिं थुपिं हे सक्रिय जुयाः यथास्थितिवादी व परिवर्तन चाहे मजूपिनिगु पक्षय् दं वंगु खनेदत । मुलुकय् परिवर्तत हयेमाः धकाः झिंन्हयद्वः मनूतय्गु बलिदान यानाः राज्यसत्ताय् थ्यंपिं तकं आःया स्थानीय तहया निर्वाचनय् उगु हे यथास्थितिवादी व परिवर्तन चाहे मजूपिं परम्परागत शक्तिनाप तालमेल यानाः आम जनताया न्ह्यःने निर्वाचनया मैदानय् खनेदयेकः वल ।

थुकथं शक्तिया दुरुपयोग, जालझेलया लिधंसाय् सत्ताय् थ्यनाच्वंपिं आः प्रदेश व संसदया निर्वाचन यायेगु तयारीपाखे न्ह्यानाच्वंगु दु । थ्व इलय् थःपिनिगु पहिचान सहितया संघीयताया परिकल्पना यानाच्वंपिनिगु स्थिति छु खः ? वास्तविक रुपं हे नेवाः लगायत देसय् परिवर्तन हयेगु खःसा आःया प्रदेशया निर्वाचनय् परिवर्तनकामीतय्गु शक्ति हाकनं छथाय् च्वनेमाःगु आवश्यकता दु ।

छगू इलय् नेपाल मण्डलया पुनस्र्थापनाया मुद्दा ज्वनाः आम नेवाःतय्गु न्ह्यःने नेवाः स्वायत्त राज्यया परिकल्पना याःपिंसं आःया इलय् ३ नं. प्रदेश दुने नेवाः शक्ति गथे यानाः सशक्तीकरण यायेगु धइगु विषयय् चिन्तन यायेमाः । थौं नेपाःया संविधान जातीय राज्यया निर्माणपाखें तापानाच्वंगु वर्तमान इलय् कम से कम प्रदेश नम्बर ३, गन कि नेपालमण्डलया झिंनिगू नेवाः जिल्ला स्वयां अप्वः ल्याखय् नेवाः जिल्लात दुथ्यानाच्वंगु दु, उकियात नेवाः प्रदेश दयेकेगु अभियानय् सकलें छधी जुइमाःगु आवश्कता दु ।

थ्व मुद्दायात तःधंगु राजनीतिक पार्टी दुने च्वनाच्वंपिं नेवाः लगायतया आदिवासी जनजातितय्सं नं आन्दोलनया रुपय् न्ह्याके फइगु सम्भावना दु । छाय्धाःसा आःया न्हय्गू प्रदेशया अवधारणायात आःया सत्तारुढ राजनीतिक पार्टीतय्सं स्वीकार यानाः हे स्थानीय तह, प्रदेश व संसदया निर्वाचन न्ह्याकेगु ताःतुनाच्वंगु खः । अले छु थासय् छु भाषी वा जातिया जनसंख्या अप्वः दु अन उगु हे जाति व भाषायात शीर्ष स्थानय् तयाः उमित अधिकार सम्पन्न यायेगु धइगु नीति थुपिं राजनीतिक पार्टीतय्गु नं दु ।

नेवाः स्वायत्त राज्य निर्माणया निंतिं गथे सकल नेवाःत छथासं च्वनाः थःपिनिगु अधिकार सम्पन्न सत्ता न्ह्याकेगु सोच उगु इलय् ब्वलंगु खः, आःया इलय् शक्तिया नां मिले मजूसां आपालं अधिकार उथें उथें हे खने दयाच्वंगु दु, खय्फु थ्व न्हापा परिकल्पना यानागु स्वयां म्हो जुइफु । तर आः छुं मदयाच्वंगु इलय् थःपिनिगु तुतिइ दनेगु निंतिं थुलि अधिकार नं गाक्क जुइफु । मुख्य खँ थज्याःगु अधिकार स्थापनाया निंतिं बिना स्वार्थ सकलें नेवाःत छधी छपाँय् जुइमाःगु दु । सवल व स्वच्छ नेतृत्वया आवश्यकता दु ।

Rate this item
(0 votes)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.