All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

हथाय् मचाइपिं नेवाःत

डेसिडेरियस इरासमस झिंन्यागूगु शताब्दीया छम्ह लोकंह्वाःम्ह दार्शनिक खः । वय्कः छम्ह क्याथोलिक चर्चया पुजारी नापं छम्ह मानवतावादी, सामाजिक आलोचक व छम्ह शिक्षक नं जुयादी । वय्कलं च्वयाथकूगु व शिक्षा बियाथकूगु यक्व खँत थौंकन्हय् तकं लागू जुयाच्वंगु दु । उकी मध्ये छगू तसकं चर्चित धापू दु, ‘छुं नं समस्या वये न्ह्यः उकिया रोकथाम यायेगु धइगु उपचार यायेगु स्वयां बांलाःगु उपाय खः ।’

सायद वय्कलं झिंन्यागूगु शताब्दी धयादीगु थुगु धापूया परिवेश व उबलय्या अवस्था तसकं भिन्न जुइफु । अथे खःसां वय्कःया थ्व धापूया सान्दर्भिकता आः नं उलि हे दनि गुलि झिंन्यागूगु शताब्दी दुगु खः । अझ थुकिया सान्दर्भिकता थौंया इलय् न्हापा स्वयां अप्वःगु जकं खःला धइगु आभास जुइ ।थ्वहे धापू नेपाःया सन्दर्भय् अले नेवाः समुदायया निंतिं म्हिगः स्वयां थौं व थौं स्वयां कन्हय् अझ अप्वः सान्दर्भिक जुइगु खनाच्वना ।

कारण, नेवाः समुदाय तसकं हथाय् मचाइपिं लात । छुं नं घटना जुइ न्ह्यः उकिया वासः यायेगु झीगु चलन हे मदुगु जुयाच्वन । गबले घाः जुइ वयां लिपा तिनि वासः याकेत ब्वाँय् जुइगु यानाच्वंगुलिं आः छक्वः नेवाःतय्सं इरासमसया धापूयात ध्यान बियाः थुइकेगु कुतः यायेमाःगु अवस्था वःगु दु ।नेवाः समुदाय राजनीतिक, सामाजिक, सांस्कृतिक दक्व ख्यलय् राज्यपाखें दमनया शिकार जुयाच्वंगु जुल ।

दमनया शिकार जुयाच्वंपिं नेवाःत हथाय् धाःसा चाये मसःपिं लानाच्वन । पृथ्वीनारायण शाहं नेवाःतय् आदिभूमिइ याःगु हमलांनिसें कयाः उकुन्हुया स्थानीय निकायया चुनाव तकया सन्दर्भ स्वयेगु खःसा नेवाःतय्सं घटना न्ह्यः वासः याकेगु व उकियात रोकथाम यायेगु उपाययात अझ नालाकाये मसःनिगु स्पष्ट क्यनाच्वंगु दु । दृष्टान्तया निंतिं छक्वः स्वये । दकलय् न्हापां राजनीतिक उदाहरण ।

नेवाःत न्ह्याबलें नं राजनीतिक रुपं विभाजित जुयाच्वंगु यथार्थ खः । तर थुगुसीया स्थानीय निकायया चुनावय् नेवाःत मिले जुयाः न्ह्याः वनेमाः, मंकाः नेवाः उम्मेदवार थनेमाः धकाः स्थानीय चुनावया उम्मेदवारी बीगु छुं दिं न्ह्यः तिनि सहलह जुल । नेवाः हथाय् मचाःगु बांलाःगु दसु थ्वहे खत । नेवाःत मंकाः कथं थःगु आज्जु पूवंकेगु निंतिं न्ह्यज्यायेमाः धकाः न्ह्याबलें धायेगु यानाच्वनी ।

जब यायेगु ई त्यइ उगु ई तक तसकं लिबायेधुंकी । धइगु मतलब न्हापा हे तयारी यानाच्वने जिउगु ज्या नं ‘लास्ट आवर’य् जक यायेगु चलन । उकिया लिच्वः कथं मंकाः उम्मेदवार थनेगु ज्या जुइ मफुत ।सांस्कृतिक रुपं स्वयेगु खःसां उलि भिन्न मजू । उदाहरणया निंतिं म्हपुजाया तिथि । विक्रम संवत्या न्हूगु दँ सुरु जुइवं सरकारं थःगु राजपत्रय् पिथनेगु याइ ।

उकी मध्ये म्हपुजाया तिथि व बिदा सम्बन्धी जानकारी नं उकी हे दुथ्याइ । तर थुकिया बारे नेवाः समुदाय दुने चर्चा धाःसा मोहनि सिधयेकाः स्वन्ति वइगु इलय् जक जुइ । उगु ई धाइगु तसकं लिबायेधुंकूगु ई खः । गुकिं यानाः नेवाः समुदाय दथुइ हे लक्ष्मी पुजा, म्हपुजा व किजापुजा यायेगु ई बिस्कं बिस्कं जुइगु यानाच्वंगु दु ।

यदि राजपत्रय् प्रकाशित जुइवं तुं म्हपुजाया तिथि मितिया बारे सहलह यानाः यंकेगु ज्या जुयाच्वंगु खःसा सायद थः हे थःथिति दथुइ छगू हे नखः बिस्कं बिस्कं दिनय् याये मालीगु अवस्था मवइगु खः । विकासया सन्दर्भ खास हे चर्चा याना च्वनेमाःगु अवस्था मदु थें च्वं । नेवाःतय् आदिभूमि छगू चरणया विनाशया अवस्थां वनां तुं च्वंगु जुल । थनया मौलिकता व ऐतिहासिकता छगू लिपा मेगु यानाः स्यंकेगु ज्या जुयाच्वंगु जुल ।

विकासया सवालय् तःधंगु घाः लाये धुंकूगु दु, आः झी उकिया वासः यायेगु उपाय जक मालाच्वनागु जुल । गन ह्वः गनाच्वंगु खः अन पर्केगु ज्याय् झी न्ह्याः वनाच्वनागु दु । स्वनिगः छगुलिं चकंगु थाय् मदयेधुकल । ल्यं दुगु छुं भचा चकंगु थासय् नं कंक्रिटया भवन निर्माण जुयाच्वंगु दु । तिंख्यलय् तकं नेपाली सेनां कब्जा यानाः छगू लिपा मेगु भवन निर्माण यायेगु व थःपिनिगु निंतिं फुटबल स्टेडियम देयेकेगु ज्या जुयाच्वंगु दु ।

थुगु इलय् थनया झी नेवाःत छाय् सुम्क ? कि दक्वं भवन निर्माण व स्टेडियम दयेके सिधयेकाः जक भवन निर्माण याये दइ मखु धकाः हालेगु ? झीत घाः लाकेगु कुतः जुयाच्वंगु तर झी अझ घाः हे मजूनि धकाः वासः मयासे घाः जुइकेत पियाच्वनागु दु ।
थ्व ल्याखं छगू निश्चित विषयय् जक मखु दक्व थें सन्दर्भय् नेवाःत हथाय् मचाइपिं समुदाय धकाः विश्लेषण यायेगु ज्या नं जुइफु ।

खय्त नं झीसं वहे कथं ज्या यायेगु यानाच्वना । छगू इलय् नेवाःत तसकं ‘लङ्ग टर्म’या बिचाः याइपिं दुरदर्शी धकाः म्हसिउपिं खः । बुलुहुँ राज्यया उत्पीडनय् लाना वनेवं झीके दयाच्वंगु दुरदर्शिता नं गनं तना वनाच्वंगु जकं मखुला ? कि झी दुने दयाच्वंगु दुरदर्शी क्षमतायात झीसं पित ब्वये मफुगु खः ?नेवाः समुदायया हक अधिकार नापं भाय्, कला, साहित्य, संस्कृति व लजगाय् गाक्क हिउपाः वयेधुंकूगु दु ।

गुलिखे थासय् सकारात्मक रुपं धाःसा गुलिखे थासय् नेवाः पहिचान हे तनीगु कथं तसकं नकारात्मक रुपं । नकारात्मक लिच्वःया फल स्वरुप नेवाः समुदायया आपालं मौलिकता न्हनावनेगु अवस्था नं वयाच्वंगु दु । थ्व इलय् झीसं बिचाः यायेमाःगु धइगु वहे झिंन्यागूगु शताब्दीया डच दार्शनिक इरासमसया धापू खः । बुलुहुं झीत घाः लाकेगु ज्या जुयाच्वंगु दु, झीसं वाः नं चाः । तर घाः तकू मजूनि, वासः तये मत्यःनि धकाः पियाच्वनेगु वा घाःयात आः हे लंका छ्वयेत पलाः ल्ह्वनेगु खः, थ्व झीगु ल्हातिइ हे दु ।

Rate this item
(0 votes)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.