All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

सिलाचःह्रेया दर्शन

सिलाचःह्रेया दर्शन किपा- रेखा शाक्य


चिकुगु पोहेला क्वचायेवं बिस्तारं वसन्तया फसं प्रकृतियात ख्याः यानाहःगु खने दयावइ । श्रीपंचमी वयेवं ससुपूजाया बाजं थाःगु ताये दयावइ । साक्क भिंक भ्वय् नये दइ, वसन्तं प्रकृति जक मखु झीगु संस्कार व संस्कृतियात नं थनाहइ । सिल्ला थ्व हे वसन्तयात ब्वनाः वइगु ला खः । सिल्लाया सिचुगु फसं थीबलय् चिकुला व तांन्वःगु ला नापलाःगु अनुभूति जुइ ।

सिल्लाया चुलिचुलि वःगु स्वांमा, सिमा खनेवं मन नं लसतां जायावइ । ख्वाः मुसुमुसु न्हिलाहइ । तिन्हिनय् धाःसा निभालं पुइ, सुथय् बान्थे धाःसा ख्वाउँया चिकुचिकु धाइ ।नेपालमण्डल नेवाः तजिलजिं चकनाच्वनसा नेपालमण्डलया नस्वाः धइगु हे थनया मूर्त अमूर्त सम्पदा, थनया म्वानाच्वंगु, सासः ल्हानाच्वंगु संस्कृति, बाःछिइ छगू वइगु नखःचखः, पुन्हिपतिकं मुसुमुसु कयाः भ्वय् नयाजुइगु आदि खः ।

सिल्लां नं थथे हे नखः ज्वनावइ, वसन्तया हसना ज्वनावइ, प्रकृतिया न्हूगु पहःया लसतायात ब्वया वइ । सिल्ला धालकि सिचुगु ला, सिल्ला धालकि महाद्यःया ला, सिल्लाया पुन्हि सिपुन्हि अले सिल्लाया तःधंगु चःह्रे सिल्लाचःह्रे धकाः सकसिनं सिउ । पालमण्डल छगू शैवतीर्थ कथं नांजाःगु थाय्, थनया पशुपति महाद्यः लोकंह्वाःम्ह, अतिकं माने यानातःम्ह खः । नेपाः देय्यात पाशुपत क्षेत्र धकाः धायेगु नं याः । न्हापां निसें थ्व थासय् शैवमतया लोकप्रियता दु, थन शैवदीक्षा कयाः महाद्यःया पूजा भक्ति यायेगु चलन नं दु ।

सिल्ला छगू कथं महाद्यःया पूजा यायेगु, महाद्यःया सेवा यायेगु व महाद्यःयात हनेगु ला धाःसां जिउ । सिल्लाचःह्रे थ्व लाया हे तःधंगु चखः खः । थ्व छगू धार्मिक चखः खः । थुकी म्ह्याय्मचा ब्वनाः भ्वय् नयेगु व नकीगु याइ मखु  । थुकुन्हु धाःसा मनूत महाद्यःथाय् वनाः दर्शन यायेगु, पूजा यायेगु याइ । पशुपति महाद्यःथाय् थुकुन्हु तःधंगु मेला हे जुइ । सिल्लाचःह्रे धकाः थाय्थासय् मि छ्वयेका तइ । थ्व ईयात ल्वयेक थुकुुन्हु सुपाँय् वयाः फुलुफुलु वा नं वइ ।

सुथसिया इलय् मस्त मुनाः जगाः कायेगु धकाः लँ पनाः दां फ्वना जुइ । थथे यानाः छगू धार्मिक वातावरण नापं मस्तय् ख्यालिन्हिलिं यानाः सुथंनिसें हे सिल्लाचःह्रे कुन्हु न्ह्यइपुसे च्वनाच्वनी ।सिल्लाचःह्रेया शास्त्रीय नां शिवरात्री खः । दँय्दँसं वइगु प्यंगू तःधंगु चा मध्ये थ्व नं छगू खः । तन्त्र परम्पराय् धाःसा झिंनिगू लाया झिंनिगु हे चा दु । थथे हे चा पूजा यायेगु, निसि पूजा यायेगु दिं कथं सिल्लाचःह्रेयात नं कयातःगु दु ।

सिल्ला कुन्हु महाद्यःया पूजा यानाः, महाद्यःया भजनकीर्तन यानाः, शिवरात्री कुन्हु ब्याधा तरे जूगु बाखं न्यनाः बहनी मि छ्वयेकाः हलिमलि इना नयेगु याइ । शिवरात्री धकाः आपालं जोगीत थाय्थासं पशुपतिइ वयाः च्वनाच्वनी । मनूत जोगीत स्वयेया निंतिंसां पशुपति वनीपिं नं दु । सिल्लाया थथे यानाः थःगु हे पहः दु, थःगु हे लु दु । थुकुन्हु सकतां हे शिवमय जुयाच्वंगु दइ, न्यंकं शिवरात्रीया जक शोभा दयाच्वनी ।नेपालमण्डलया थाय्थासय् महाद्यःया देगः दु । थाय्थासय् शिवलिंग थापना यानातःगु दु । थुपिं पलिस्था यानातःगु महाद्यः मध्ये यल शंखमूलया चामुण्डा अजिमाया देगः लिकसं च्वंगु उमामहेश्वरया मूर्ति व लुभु क्वय्लाछिया उमामहेश्वरया मूर्ति दकसिबे पुलांगु धकाः धायेगु याः ।

थथे हे नेपालमण्डल चाःहुइक थीथी थाय्या च्याम्ह महाद्यःयात अष्टवैतराग धकाः बौद्ध धर्मावलम्बीतय्सं नं माने याना वयाच्वंगु दु । थ्व नापं हे ख्वीप्यंगु लिंग धकाः नेपालमण्डल न्यंकं हे महाद्यः पलिस्था यानातःगु दु । लिच्छवीकाल निसेंया इतिहास ज्वनाच्वंगु फंपिया गोपालेश्वर, सुनागुया भृङ्गारेश्वर, चंगुया किलेश्वर, पन्तिया इन्द्रेश्वर, येँया पशुपतियात नेपालमण्डलया अतिकं पुलांगु शिवालय कथं लुमंकेगु याः । थथे हे नेपालमण्डलय् शैव परम्पराया पुलांगु इतिहास दु, गुकियात अझ नं मालाः, कुलाः, उलाः स्वयेगु ज्या ल्यं दनि धाःसां जिउ ।

झीथाय् महाद्यःयात थीथी कथं माने यानातःगु दुसा गनं लिंग कथं, गनं उमामहेश्वर कथं, गनं क्षेत्रपाल व महांकाल कथं, गनं भैरव कथं, गनं नासःद्यः कथं, गनं अर्धनारेश्वरी कथं, गनं धाःसा लुकुमहाद्यः कथं अले गनं धाःसा बोधिसत्व कथं हनाच्वंगु दु । महाद्यःनाप हे स्वापू दुगु जात्रा व नखःचखः नं झीथाय् दयाच्वंगु जुल । फंपिया हरिशंकर जात्रा, पन्तिया जात्रा, चंगुया किलेश्वर महाद्यःया जात्रा, यलय् क्वन्ति महाद्यःया जात्रा, लुभुया महाःद्य जात्रानापं थीथी थासय्या भैलःद्यः व अजिमापिनि जात्रा नं कुलाचार कथं, तन्त्रोक्त विधि कथं यानातःगु शैवचर्या हे खः ।

महाद्यःनापं नेवाः तजिलजि ला व लुसि थें हे प्यपुनाच्वंगु जुल । नेवाःत संगीत व साहित्यया सेवा याइपिं, नेवाःत बाजं थानाः थीथी कथंया जात्रा यानाः नखःचखः हनाजुइपिं । थ्व हे वाद्यवादन, संगीत कलाया मूलम्ह द्यः कथं नासःद्यः धकाः महाद्यःयात हना वयाच्वंगु दु । झीथाय् नेवाः बस्ति पतिकं नासःद्यः दु । आतक नं बाजं स्यनेत, बाजं पिथनेत नासःद्यः पूजा यायेगु चलन दु । महाद्यःया गुण वर्णन यानाः, महाद्यःयात लुमंकाः च्वयातःगु महाद्यःया भक्तिं जाःगु आपालं दाफा म्येँ, भजन व तुतः नं झीथाय् दु । मल्लकालया थीथी जुजुपिंसं थःगु साहित्यय् शिवभक्तिया स्वां ह्वयेकाबिज्याःगु दु ।

थ्व नापं आपालं अज्ञात स्रष्टापिंसं नं महाद्यःया भक्तिरसं जाःगु साहित्यिक रचना च्वयातःगु खनेदु  । झीथाय् नेपालभाषां जक मखु मैथिली व संस्कृत भासं नं शिवभक्तिया भावयात साहित्यय् प्वंकेगु ज्या जूगु दु । नेपाल महात्म्य व हिमवत्खण्ड थज्याःगु पौराणिक वाङमयय् नं नेपालमण्डलया शैव भक्तिपरक साहित्यत संग्रहित जुयाच्वंगु दु । थथे यानाः शैव परम्परा नेपाल मण्डलय् जीवन्त जुयाः आतक नं म्वानाच्वंगु दु, ह्वयाच्वंगु दु । अझ नं कौलाचार कथं रुद्री यानाः नेवाःतय्सं सकसियां भिं जुइमा धकाः महाद्यःया नां लुमंकाः अपसं च्वनेगु याना वयाच्वंगु दु  ।

सिल्लाथ्व चतुर्दशीयात महाद्यःया यःगु चा धकाः हनातल । थुकुन्हु आदिकालय् ज्योतिर्लिंग प्रकट जूगु धइगु शास्त्रीय मान्यता दु । अले थ्व हे दिनस मसीक मसीक छुं नं मनसे महाद्यःया पूजा याःगुलिं छम्ह ब्याधा तरे जूगु धइगु जनश्रुति नं न्यने दु  । गुलिसिनं धाःसा थ्व दिनयात महाद्यःया हे बुन्हि धकाः नं धाः । गुलिसिनं थुकुन्हु हे लिंगरुप पशुपति लुयावःगु धकाः नं धाः । न्ह्यागु हे विश्वास दःसां, न्ह्यागु हे मान्यता दःसां शिवरात्री धकाः शिव शिव नां कयाः महाद्यःया पूजा भक्ति धाःसा सकसिनं हे याना वयाच्वंगु खनेदु । महाद्यःया पूजा यायेगु विधि आपालं दु, थुकी वैदिक आचारनिसें कौलाचार तकया थःथःगु हे विधि व थ्वनाप स्वानाच्वंगु तजिलजि दु ।

थ्व चःह्रेकुन्हु चान्हय् महाद्यःया पूजा यायेगु याइ । प्यंगू प्रहरय् महाद्यःयात प्यंगू हे विधि कथं पूजा याइ । थथे विधि कथं पूजा मयासे गुलिसिनं धाःसा शिव शिव जक नां कयाः कीर्तन यानाः चछिं जाग्राम च्वनेगु याइ । पशुपतिइ थथे याइपिं आपालं मनूत दु । थ्वकुन्हु शैव दर्शन कथं स्वःसा थ्व सकतां संसार मायामय खः, थ्व मायामय संसारय् लानाच्वपिं जीव धाःसा च्यागू पासं क्यंकातःपिं पशुत खः । थथे पशुया पाश मोचुकाः मुक्ति बिइम्ह जुयाः महाद्यःयात पशुपति धका धयातःगु खः । शिवरात्री धइगु थथे भवया जालय् लाकातःगु पाश फ्यनेगुया निंतिं महाद्यःया भक्तिभाव तयाः पूजा यायेगु न्हि खः ।

महाद्यःयात सकल आगमया वक्ता व श्रोता कथं नालातःगु जुल  । सकल तन्त्र, सकल आगम, वाङमयया स्वामीया रुपय् महाद्यःयात कायेगु याइ । अथे हे योगया मूल प्रवर्तक धकाः महाद्यःयात धायेगु याइ । शिवरात्री धइगु थ्व मायामय संसारयात प्रज्ञानं थुइकाः ज्ञान प्राप्त यायेगु चा खः । योगया अनुरागीपिंसं नं थःगु हे कथं शिवरात्रीयात हनेगु याइ । योग दर्शनय् व आगम परम्पराय् धाःसा मूलाधार चक्रया दथुइ त्रिकोणयाके च्वंगु स्वयम्भू लिंगयात हे महाद्यः भाःपियाः मानसोपचारं पूजा यायेगु याइ । थ्व नाप हे ह्वनेगु चक्रय् नं महाद्यःया हे थीथी रुपया ध्यान यानाः पूजा यायेगु याइ । थथे हे अभ्यन्तर पूजाया नं तःधंगु महत्व शास्त्रय् कनातःगु खनेदु ।

शिवरात्री कुन्हु अपसं च्वनाः महाद्यःया पूजा यानाः धलं दनीपिं नं दु । थथे अपसं च्वनीपिंसं सुथन्हापां दनाः म्वः ल्हुयाः महाद्यःया पूजा यानाः छछाः जक पालं याइ । अपसं मच्वंसे नं सुथय् व न्हिनय् हे महाद्यःया दर्शन यानाः भजन कीर्तन यानाच्वनीपिं नं दु । थुकुन्हु सिँ छ्वयेकाः चिकुलायात बिदा बियाछ्वेगु नं याइ । मस्तय्सं न्हिछियंक “महाद्यःयात चिकुल सिँ छका हिँ’ धकाः हालाः हालाः सिँ फ्वनेगु नं याइ । बहनी सकले मुनाः व हे सिँ च्याकाः मि कुइगु, हलिमलि इनाः नयेगु याइ । थथे यानाः आः सीदयेक हे तांन्वया वल, अले चिकुला मेगु दँया निंतिं लिहां वन धइगुया अमूर्त सांस्कृतिक अभिव्यक्ति थ्वकुन्हु खनेदइ ।

सिल्लाचःह्रे छगू आध्यात्मिक पर्व नं खः । थुकी जीवनयात बांलाक हनेगु, बांलाक स्वयेगु हसना सुलाच्वंगु दु । जीवनया अनेतने सवाः दु, गुगुं बांलाःगु नं दइ, बांमलाःगु नं दइ । थुकी सुख नं दु, दुःख नं दइ । सुख जुलकि मनूतय् ख्वाः चकनी, दुःख जुलकि ख्वाः खिउँसे च्वनी । थ्व हे दुःखया अनुभूतियात रात्रीया प्रतीक कथं माने यानातःगु जुल । थथे रात्रीयात नं कल्याणमय याकीगु, बहनियात नं मंगलमय याकीगु उपाय खः– शिवरात्री । शिवया अर्थ हे खः– कल्याण । शिवया अर्थ धइगु हे भिंगु, दुःखयात नं मंगलमय याकीगु, जीवनया झ्यातुगु लुयात नं भिंगु याकीगु कला खः ।

जीवनया थथे खिउँगु, झ्यातुगु पहःयात भोगे यानाः, जीवनया गहन पक्षयात स्वयाः, म्हसिइकाः थुकियात नं कल्याणमय यायेजिउ धकाः सिल्लाचःह्रे नं हसना बियाच्वंगु दु । शिवरात्री जीवनयात पुवंक, जीवनयात बांलाक, जीवनयात उलाः–कुलाः स्वयेमा धका स्यनीगु पर्व खः । दुःखयात, दुःखया भारयात जागृत जुयाः, मिखा कनाः स्वया थुकियात नं बांलाके जिउ धकाः शिवरात्रीं शिक्षा बियाच्वंगु जुल । सिल्लाचःह्रेयात हनीगु, थ्व चखः माने यायेगु धइगु हे जीवनया थज्याःगु लुयात न बांलाकेगु खः । शैवपर्वया थ्व हे हसनाया धार्मिक व सांस्कृतिक मूर्तता खः– सिल्लाचःह्रे ।

नेवाः लहनायाके नं थ्व मूर्तताया सौरभ न्ह्यानाच्वंगु जुल, थ्व नस्वाः दयाच्वंगु जुल । शिवत्व धैगु सत्य, शिवत्व धैगु कल्याण भावना अले शिवत्व धैगु सौन्दर्य, जीवनया हिसिला, जीवनया खिमिला अले जीवनया चकंगु तिमिलायात छगू यानाः ब्वयातःगु दु–सिल्लाचःह्रेनं । शिवत्वया साधना यायेगु, शिवत्वयात म्हसीकेगु अले शिवत्वयात हे हनेगु न्हि खः सिल्लाःचःहे्र । थ्व हे खिमिलायात स्वयाः, खिमिलायात नं मिखा कनाः खंकाः जीवनयात शिवमय यायेगु कुतः खः– सिल्लाचःहे्र । महाद्यः पूजा यायेगु धइगु देगलय् वनाः पूजा यायेगु जक मखु, पूजा धैगु ला जीवनयात हे जगन्मय यायेगु कला खः ।

पूजा ला जीवनया भावया प्रवाहया हिसि दुगु अभिव्यंजना खः । बांलाक हिसि दयेक, सकसियां भिं जुइमाः धका याइगु सकतां ज्या महाद्यःया सेवा खः । शिवया हे आराधना खः । पाशुपत दर्शन धइगु जीवनया थथे अनेतने रंगयात, जीवनया थथे नाना किसिमया पहःयात ह्वयेकाः सत्य, शिव व सौन्दर्यया नस्वाः ह्वलीगु दर्शन खः । महाद्यःया पूजा यायेगु धइगु हे जीवनया सकतां पहःयात बांलाक सकसिया भिं जुइक ह्वयेकेगु खः । नेवाः लहना थथे यानाः साहित्यया, कलाया व सौन्दर्यया स्वां ह्वयाच्वंगु बांलाःगु क्यब खः । दकसिबे तःधंगु महाद्यःया पूजा धइगु हे थ्व, अले सिल्लाचःह्रे थ्व हे विराट पूजाया मूर्तता खः । थज्याःगु विस्तृत दर्शनया सूक्ष्म ब्वज्या खः ।

 

Rate this item
(5 votes)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.