All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

सार्वजनिक पर्व विदाय् नेवाः चिउताः

नेपाःया आदिवासी नेवाःतय्गु म्हसीका धयागु हे उमिगु भाषा, संस्कृति, जात्रा पर्व व रितिथिति खः । थुज्वःगु पहिचानया आधारय् कमी वल कि हे नेवाःतय्गु अस्तित्व मदया वनीन धयागु न्ह्यसः ब्वलनेगु याः । थ्व हे कारणं नेवाःतय्सं राज्यं क्वबीमाःगु दायित्व पूमवंकूसां थःपिनिगु हे गच्छे व सामथ्र्यया लिधंसाय् थःपिनिगु मौलिक नखःचखः हनेगु याना वयाच्वंगु दु । थःपिं नेवाः खः धयागु म्हसीका ल्यंकेगु ज्या जुयाच्वंगु दु ।


नेवाःतय्गु संस्कृति ल्यंकेगु निंतिं राष्ट्रया दायित्व म्हो तायेके फइ मखु । अझ नेवाःतय्गु संस्कृति, जात्रा पर्वया मूल आधार जुयाच्वंगु आयस्ताया बुँ, आम्दानीया स्रोत फुक्कं नेपाः सरकारं गुथि संस्थानया माध्यमं थःपिनि अधिकारय् कायेधुंकाः अज्याःगु संस्कृति सम्पदाया संरक्षणय् अझं गम्भीररुपं जिम्मेवारी बोध यायेमाःगु खः । तर गुथि संस्थानं अज्याःगु गुथि, जात्रा, पर्व व पुजाया आयस्ता दुत जक कायेगु अले न्यूनरुपं खर्च विनियोजन यायेगु यानाच्वंगु दु ।

पुलांगु गुगुं छगू इलय् यानातःगु अज्याःगु खर्च विनियोजन इलय् ब्यलय् परिमार्जन मयाःगु कारणं आः थिके जुयावंगु बेसाः भाःलिसे गनं ज्वः मलायेधुंकूगु दु । अय्नं थुगु संस्थां न्हापाया हे नियमकथं जक खर्च ब्यवस्था यानाच्वंगु कारणं नेवाःतय्गु म्हसीका ल्यनाच्वंगु जात्रा पर्वया संरक्षण कठिन जुया वनाच्वंगु वास्तविकता खः ।


मेखे सरकारं थीथी पर्वया अवसरय् सरकारी विदा नं बीगु यानाच्वंगु दु । गुलिखे जात्रा पर्वया इलय् सरकारी विदा मदइगु कारणं अज्याःगु जात्रा पर्व हनेगु निंतिं समयाभावया कारणं जात्रा पर्व संरक्षित जुइ मफयाच्वंगु नं वास्तविकता खः ।
नेपाः सरकारं थीथी निकायया सिफारिसय् व प्रतिवेदनया लिधंसाय् जात्रा पर्वय् सार्वजनिक विदा बीगु यानाच्वंगु दु । विशेषकथं पर्व जात्रा स्थानीय आवश्यकतायात स्वयाः क्वःछीगु यानाच्वंगु दु ।

गथे होलीया इलय् देय्न्यंकं बीगु होली पुन्हिया विदा अले कन्हय् कुन्हु तराई लागाय् जक हाकनं छन्हु थप विदा बीगु याना वयाच्वंगु दु । उकथं हे भोटो जात्रा, घोडे जात्रा व गाई जात्रायात स्वनिगलय् जक लिकुंकाः ‘उपत्यका विदा’ धका बीगु याना वयाच्वंगु दु । तर थुकी भोटो जात्रा व घोडे जात्रा स्थान विषयया जात्रा जुयाच्वंगु खःसा सापारु (गाई जात्रा)देशय् च्वंपिं सकल नेवाःतय्सं उलि हे सम्मानं हना वयाच्वंगु जात्रा खः । 

आःया सन्दर्भय् नेवाःत स्वनिगः दुने जक लिकुनाच्वंगु मखुसें देय्न्यंकं हे न्यनाच्वंगु अवस्था दु । थुपिं नेवाःतय्सं नं थःपिनिगु जात्रा, पर्व संस्कृतिकथं हरेक नखःचखः हना वयाच्वंगु दु । तर स्वनिगः दुनेया नेवाःतय्त दुगु सरकारी पर्व विदा स्वनिगलं पिने च्वनाः नेवाः संस्कृतिकथं हना वयाच्वंगु पर्वया विदा मदइगु छाय् ? थ्व नेवाःतय् दुने नं जुयाच्वंगु विभेद, स्वनिगः दुनेया नेवाः व पिनेया नेवाः धकाः भेद यानाच्वंगु खनेदत ।


देय्न्यंकंया नेवाःत दुने थःपिनिगु जातीय गौरव ब्वलंकेगु निंतिं अनेक संघ संस्थात सक्रिय जुयाच्वंगु खनेदइ । तर थुज्वःगु भेदयात न्हंकाः सकल नेवाःतय्सं समानरुपं पर्व दिवस हने दयेमाः धयागु सः थ्वयेकाच्वंगु खने मंत । विशेषकथं स्वनिगः दुने च्वनाच्वंपिं नेवाःतय्सं थुज्वःगु विभेद चीकेगु निंतिं पहल यायेगु आवश्यक जुइ ।


छुं दिं न्ह्यः पृथ्वीनारायण शाहया बुन्हि कुन्हु पंचायतकालय् हना वयाच्वंगु ‘पृथ्वी दिवस’ धकाः हनेत सार्वजनिक पर्व विदा दयेमाल धयागु ब्यापककथं प्रचार प्रसार जूगु खनेदत । थुकियात फुक्क हे धइथें मूलधारया दैनिक पत्रिकातय्सं विशेष थाय् बियाः समाचार सम्प्रेषण यायेवं सरकारं बाध्य जुयाः सार्वजनिक पर्व विदा पुनर्मूल्यांकन थेंज्याःगु समिति गृह मन्त्रालय अन्तर्गत दयेकूगु समाचार पिदंगु दु ।

थुगु समिति आः निश्चितरुपं हे मेगु वर्षय् पृथ्वी दिवस हनेत सार्वजनिक विदा सिफारिस याइगु अनुमान जुयाच्वंगु दु । देय्या छगू वर्ग व जातिया मनूतय्सं सरकारं निलम्बन यायेधुंकूगु सार्वजनिक विदायात हाकनं कायम यायेत अनेक तिगडम यानाच्वंगु खनेदु । मेखे झी नेवाःत थःपिनिगु मौलिक जात्रा पर्व देय्न्यंकंया नेवाःतय्सं समानरुपं हनेगु अधिकार दयेमाः धयागु सः तयेत लिकुनाच्वंगु खनेदु ।


आः दयेकातःगु सार्वजनिक विदा मूल्यांकन समिति नेवाःतय्गु थ्व समस्यायात कयाः उपत्यका दुने जक बियातःगु सार्वजनिक विदा आः देय्ब्यापी जुइमाःगु विषयय् सहलह ब्याके माःगु दु । आः नेवाःत स्वनिगः दुने जक मखु, स्वनिगः पिने नं उलि हे ब्यापकरुपं वसोवास याना वयाच्वंगु दु । सरकारया तथ्याङ्ककथं हे नं कुल नेवाः जनसंख्याया ५६ प्रतिशत नेवाःत स्वनिगः पिने वसोवास यानाच्वंगु तथ्याङ्क सार्वजनिक यानातःगु दु ।


आःया वर्तमान इलय् देय्न्यंकंया नेवाःत छप्पँ छधी यायेमाःगु व देय्न्यंकंया नेवाःतय्गु हक अधिकार संरक्षणया निंतिं खलः, पुचः संस्थात न्ह्यःने वनेमाःगु खः । तर नेवाः खलः, पुचः दुने ब्वलनाच्वंगु असमझदारीया कारणं सुनां पलाः न्ह्याकी धयागु अन्यौलता नं ब्वलनाच्वंगु दु ।


नेवाःतय्गु म्हसीकाया मू मू नखतय् पर्व विदा बीगु यानाच्वंगु मदु । मेखे हिन्दूधर्मया आधारय् हना वयाच्वंगु चिचीधंगु दिवसय् नं पर्व विदा बीगु याना वयाच्वंगु सन्दर्भय् आः सकल नेवाःत जानाः थःपिनिगु अमूक अमूक पर्वया सार्वजनिक विदाया माग यायेमाःगु आवश्यकता ब्वलना वयाच्वंगु दु । नेवाःतय्त न्ह्याबलें सरकारया निगाहं जक बिया वयाच्वंगु पर्व सार्वजनिक विदायात कयाः आः चिन्तन यायेमाःगु आवश्यकता ब्वलंगु दु । उकिसनं सरकारया गृह मन्त्रालयं हे समिति दयेकाः पर्व विदाया समायोजन याइ धयागु तयारी जुयाच्वंगु इलय् पलाः न्ह्याकेमाःगु चिन्तन झी नेवाःतय्सं यायेमाः ।

Rate this item
(1 Vote)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.