All for Joomla All for Webmasters

ने.सं. ११३६ यंलागा अष्टमी

राष्ट्रवादय् कित्ताकाट

पृथ्वीनारायण शाहया बुन्हि वंगु छुं दँ न्ह्यवंनिसें विवादास्पद जुजुं वयाच्वंगु दु । हरेक पुस २७ गते थ्व विवाद पिहां वइ । छझाः चकाचर्की जुइ । अले मेगु दँ तकया लागिं स्थगित जुइ । तर थुगुसीया वहसय् निता विशेष घटना जुल । छता, पृथ्वीनारायण शाहया बुन्हि न्यायेकेमाः धाइपिनि कित्ताय् पुलांम्ह जुजु ज्ञानेन्द्र शाह नं सामेल जू वल । निता, पुस २७ गते सरकारं सार्वजनिक बिदा बियाः समारोह न्यायेकेमाः लाकि म्वाः धइगु विषयय् सुझाव बीत छगू समिति गठन यायेगु ज्या जुल । निगुलिं घटना पृथ्वीनारायण शाहया बुन्हि न्यायेकेमाः धाइपिनि लागिं सुखद् खः । अले राज्ययात अग्रगामी लँय् यंकेमाः धाइपिनि लागिं दुःखद् ।


पुस २७ गतेया समारोह वास्तवय् पृथ्वीनारायण शाह प्रति सम्मान प्रकट यायेमाः लाकि म्वाः धइगु न्ह्यसलय् जक सीमित मजू । थ्व मूलतः देय्या राष्ट्रियतायात छु मिखां स्वयेगु व राष्ट्रवादयात गुकथं व्याख्या यायेगु धइगु सवाललिसे स्वानाच्वंगु विषय खः । थौंकन्हय् देय्या राष्ट्रवादया व्याख्या यायेगु दृष्टिकोणय् तीव्र ध्रुवीकरण वयाच्वंगु दु । थ्व ध्रुवीकरणय् नेपाः राज्यया व्याख्या, नेपाःया राष्ट्रियतायात स्वयेगु दृष्टिकोणया अन्तरविरोध समेत सुलाच्वंगु दु । पृथ्वीनारायणया बुन्हि न्यायेकेमाः वा न्यायेकेम्वाः धइगु खँ राष्ट्रवादया व्याख्याय् वःगु थ्व ध्रुवीकरणया प्रकट रुप जक खः ।


पृथ्वीनारायण शाहयात राष्ट्र निर्माता धायेमाः लाकि म्वाः धइगु थ्व विवादया छगू कित्ताय् राप्रपा सम्पूर्ण पार्टी, एमालेया केपी ओली प्रभृत्ति व कांग्रेसया अर्जुननरसिहं प्रभृत्तिया छुंं ब्राम्हणवादी अगुवात च्वनाच्वंगु दु । थुगुसी थ्व कित्ताय् पुलांम्ह जुजु ज्ञानेन्द्र शाह नं ‘ज्वाइन’ जुयादिल । अर्थात नेपाःया राष्ट्रवादयात स्वयेगु दृष्टिकोणया सन्दर्भय् थ्व खस ब्राम्हणवादी नेतात व पुलांम्ह जुजु छगू हे कित्ताय् च्वं वःगु खने दत ।


देशय् राजतन्त्र वंसां नं ‘राजां’ गुगु थितिया व्यवस्था याना थकूगु खः, व आः तकं ज्यूँकात्यूँ कायम हे दनि धइगु खँया थ्व नमूना खः । राजतन्त्र वनेधुंकूसां नं देशय् ‘राजाया तन्त्र’ यात हे माने याइपिं व माने यायेमाः धाइपिं तत्वत अझं ल्यनाच्वंगु जुयाच्वन । अझ उपिं देय्या राज्यसत्ताय् हे हावी जुयाच्वंगु जुयाच्वन । जब गणतन्त्र नेपालय् ‘राजाया तन्त्र’ हे लागू यायेमाः धाइपिं तत्वत पुलांम्ह राजालिसे हे जानाः छगू कित्ताय् च्वं वइ, तब देशय् राजतन्त्र धाथें चिला वन धकाः गय् यानाः धाये फइ ?


वास्तवय् पुलांम्ह जुजु व केपी ओलीया दथुइ लोकतन्त्रयात स्वयेगु दृष्टिकोण पाःगु खःसां वा गणतन्त्रयात स्वयेगु दृष्टिकोण पाःगु खःसां राष्ट्रवादयात स्वयेगु दृष्टिकोण धाःसा छफुति हे मपाःगु जुयाच्वन । राष्ट्रवादयात स्वयेगु दृष्टिकोण निगुलिं तत्वया छगू हे जुयाच्वन ।
आः थ्वहे सन्दर्भय् झीसं थुइकेमाःगु खँ वइ, झी नेवाः लगायत आदिवासी जनजातितय्सं राष्ट्रवादयात स्वयेगु दृष्टिकोण छु खः ले ? राष्ट्रवादया व्याख्या यायेबलय् झीसं धायेगु खँ व ज्ञानेन्द्र–केपीपिंसं धाइगु खँय् पाःगु छु खः ले ? थुकी झी स्पष्ट जुइमाःगु आवश्यकता दु ।


नेपालय् राष्ट्रवादया व्याख्या गनंनिसें शुरु जुल धकाः विश्लेषण यायेबलय् दकलय् न्हापां वइगु नां धइगु जुजु पृथ्वीनारायण शाह हे खः । छाय्धाःसां पृथ्वीनारायण शाहं हे ‘राष्ट्र’ निर्माण याःगु धकाः विश्लेषण याना तःगु दु । वयां लिपा जंगबहादुरं नेपाः व तत्कालिन ब्रिटिश इण्डियायात अलग्ग तयेगु लागिं नेपाली राष्ट्रवादयात छुं भचा स्पष्ट यायेत स्वःगु खनेदु । अनं लिपा नेपाली राष्ट्रवादया पूवंक व्याख्या याःम्ह जुजु महेन्द्र हे खः । जुजु महेन्द्रं प्रतिपादन याःगु राष्ट्रवादयात झीथाय् ‘महेन्द्रीय राष्ट्रवाद’ नं धायेगु याः । महेन्द्रीय राष्ट्रवाद प्रतिपादन याःम्ह जुजु महेन्द्र खःसां थ्व राष्ट्रवादया आधारभूमि धाःसा पृथ्वीनारायण शाह व जंगबहादुरया राष्ट्रवाद हे खः । नेपालय् आः तक टिके जुयाच्वंगु राष्ट्रवाद धइगु नं थ्वहे खः ।
झी नेवाः लगायत आदिवासी जनजातिं व्याख्या यानाच्वंगु राष्ट्रवाद थ्व राष्ट्रवाद सिबें बिलकुल हे अलग्ग खः । अझ अःखः हे धाःसां जिउ । ‘महेन्द्रीय राष्ट्रवाद’ मूलतः जुजुया मिखां संकथित राष्ट्रवाद खः । थुकिया आधार धइगु जुजु खः । अर्थात छम्ह जुजुयात थःगु देशया अस्तित्व कायम याना तयेगु लागिं छु छु तत्व आवश्यक जुइ, व व हे तत्वत जक तयाः निर्माण यानातःगु राष्ट्रवादया भाष्य हे महेन्द्रीय राष्ट्रवाद खः । थज्याःगु राष्ट्रवादय् दकलय् प्रमुख खँ धइगु भूमि जुइ । भूमि मदयेक राष्ट्र जुइ फइ मखु धइगु उमिगु तर्क जुइ । उकिं उगु भूमि व उगु भूमि बचे यायेत माःगु थीथी तत्वया छगू स्वरुप हे उमिगु राष्ट्रवादया मूल आधार जुइ । थ्व राष्ट्रवादया मू आधार छग्वारा भूमि जक जुइगु कारणं उमित छगू भाषा, छगू संस्कृति, छगू भेषभूषा व छगू शासन व्यवस्था दःसा गाः । अन जनता गौण विषय जुइ ।


तर झी नेवाः लगायत आदिवासी जनजातिं दयेकीगु राष्ट्रवाद थथे जुइ मखु । झीगु राष्ट्रवाद जुजुया मिखां स्वयेबलय् खनीगु राष्ट्रवाद मखु, जनताया मिखां स्वयेबलय् खनीगु राष्ट्रवाद जुइ । जनता धायेबलय् केवल पहाड, जंगल व खुसि जक मखु । जनता धायेसातकि उमिगु भाषा, संस्कृति, रहनसहन, कला व समग्रय् सभ्यता नं घाना वइ । उकिं झीसं धायेगु राष्ट्रवादया आधार धइगु अन च्वनीपिं जनताया विविधताय् आधारित जुइ । थ्व विविधताया एकता (एकरुपता मखु) हे झीगु राष्ट्रवादया आधार जुइ । अय् जुयाः छुं ई न्ह्यः नेपाः राष्ट्रिय पार्टीं ‘जनताया राष्ट्रवाद’ धइगु अवधारणा नं छक्वः न्ह्यःने हःगु खः ।

वास्तवय् राज्य पुनर्संरचनाया अर्थ थ्व राष्ट्रवादयात स्वयेगु दृष्टिकोणया हे पुनर्संरचना जुइ माःगु खः । तर झीथाय् राष्ट्रवाद पुलांगु हे कायम यानाः उकिया दुने दुथ्याइगु छगू निगू तत्व जक हिलेगु ज्या जुल । गथे कि एकात्मक व्यवस्थाया थासय् संघात्मक, राजतन्त्रया थासय् गणतन्त्र, हिन्दू राष्ट्रया थासय् धर्म निरपेक्षता । तर समग्र राष्ट्रवादया ‘फ्रेम’ धाःसा वहे । अय् जुयाः देशय् परिवर्तन वल धाःसां नं उकिया आभास झीत मजूगु खः । राष्ट्रवादया पुलांगु हे फ्रेमयात स्वीकार याइपिं जुयाः हे थौं गणतन्त्रवादी व राजतन्त्रवादी नं छगू हे कित्ताय् च्वं वःगु खः ।

Rate this item
(0 votes)
Login to post comments
Go to top

Copyright © 2016  nepalbhasa.com. All rights reserved.