विश्वकप २०१८

प्रदेश नम्बर ३ य् नेवाःतय् अवस्था

न्ह्यखँ
संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाःया संविधान संस्थागत यायेगु न्हापांगु पलाः कथं स्वंगुलिं तहया निर्वाचन क्वचाःगु दु । न्हूगु संविधान कथं न्हय्गू प्रदेशय् ब्वथलातःगु नेपाःया राज्य पुनःसंरचना कथं नेवाःतय् आदिभूमि दुगु लागा प्रदेश नं ३ खः। नेवाःतय् बाहुल्यता दुगु येँ, यल, ख्वप, भ्वँत, मकवानपुुर नापं मुक्कं झिंस्वंगू जिल्ला थुगु प्रदेशय् लाः । थुगु क्षेत्र नेवाःतय् नापनापं तामाङ समुदायया नं आदिभूमि खत । तामाङतय् बाहुल्य दुगु काभ्रे, सिन्धुपाल्चोक, नुवाकोट, रसुवा, रामेछाप, दोलखा आदिया नापं सिन्धुली, धादिङ्ग, मकवानपुर व चितवन नं थुगु प्रदेशया दुने लाःगु जिल्ला खः ।
निर्वाचन क्षेत्र व प्रतिनिधित्व
न्हय्गू प्रदेश मध्ये दकलय् अप्वः प्रतिनिधि दुगु प्रदेश थ्वहे खः । न्हय्गुलिं प्रदेशया यानाः मुक्कं ५५० म्ह प्रतिनिधित दुसा प्रदेश नं. ३ य् जक ११०म्ह प्रतिनिधि दु । प्रदेश २ लय् १०७ म्ह, १ य् ९३ म्ह, ५ य् ८७ म्ह, ४ य् ६० म्ह, ७ य् ५३म्ह व ६ लय् ४० म्ह प्रतिनिधित दु । प्रदेश नं. ३ नेवाः व तामाङतय् आदिभूमि व बाहुल्यता दुगु क्षेत्र जूगु व थन अप्वः प्रतिनिधित दुगु ल्याखं निगू समुदायया निंतिं फाइदाया खँ खत ।

नेवाःतय् जातिगत जनसंख्या
सन् २०११ या जनगणना कथं नेपाःया कुल जनसंख्याया ५ प्रतिशत नेवाःत दुगु खःसा दकलय् अप्वः क्षेत्री १६.६ प्रतिशत, ब्रम्हू १२.२ प्रतिशत व तामाङ ५.८ प्रतिशत दु । थुकी प्रदेश नं. ३ या जनसंख्या स्वयेगु खःसा दकलय् अप्वः जातिगत प्रतिनिधित्व तामाङतय् दु । तामाङ धुंकाः ब्रम्हू व
क्षेत्री दुसा वयां लिपा जक नेवाःतय् उपस्थिति दु । थन तामाङ २०.४२ प्रतिशत दुसा ब्रम्हू १८.२८ प्रतिशत, क्षेत्री १७.२८ प्रतिशत दु । नेवाःतय् उपस्थिति धाःसा मुक्कं १६.९२ प्रतिशतया ल्याखय् जक दु । थ्व हिसाबं नेवाःत थःगु आदिभूमि दुगु क्षेत्रय् नं अल्पसंख्याय् लायेधुंकूगु दु ।

प्रदेशय् जातिगत प्रतिनिधित्व
थुगु प्रदेश नेवाः व तामाङतय् आदिभूमि जूसां प्रादेशिक चुनावया लिच्वः कथं थन दकले अप्वः ब्रम्हूतय् उपस्थिति खनेदु । ब्रम्हू समुदायया स्वीप्यम्ह प्रत्यक्षपाखें त्याका वःगु दुसा झिंनिम्ह समानुपातिक सूचीं थन थ्यंगु दु । प्रत्यक्ष व समानुपातिक निगुलिं यानाः थुगु प्रदेशय् ब्रम्हूतय् प्रतिनिधित्व पीखुम्ह दु ।
ब्रम्हू समुदाय लिपा निगूगु ल्याखय् नेवाःतय् प्रतिनिधित्व दु । नेवाःत प्रत्यक्ष व समानुपातिकपाखें झिंप्यम्ह–झिंप्यम्ह यानाः नीच्याम्ह प्रतिनिधि प्रदेश नं. ३ या सांसद जुइत ताःलाःगु दु । प्रत्यक्षय् त्याःपिं झिंप्यम्ह मध्ये झिम्ह येँय् व निम्ह–निम्ह यल व ख्वपं त्याःपिं खः । त्याःपिं नेवाःत मध्ये झिंस्वम्ह
नेकपा (एमाले), च्याम्ह नेपाली कांग्रेस, स्वम्ह माओवादी केन्द्र व निम्ह–निम्ह नेमकिपा व विवेकशील साझा पार्टीपाखें दु ।
अथेहे झिंस्वम्ह तामाङ व झिंनिम्ह क्षेत्री थुगु प्रदेशय् त्यानावःगु दु । थुपिं प्यंगू जाति समुदाय नाप नापं गुरुङ प्यम्ह, मगः निम्ह, माझी निम्ह, शेर्पा, चेपाङ व मधेशी समुदायया छम्ह–छम्ह प्रतिनिधित्व जूगु दु ।
थगु ल्याखं ३ नं. प्रदेश सभाय् ४१.८२ प्रतिशत ब्रम्हू, २५.४५ प्रतिशत नेवाः, ११.८२ प्रतिशत तामाङ, १०.९१ प्रतिशत क्षेत्री, ९.०९ प्रतिशत
मेमेगु आदिवासी जनजाति व ०.९१ प्रतिशत मधेशी समुदायया प्रतिनिधित्व जूगु खनेदु ।

नेवाःतय् अवस्था व रणनीति
नेवाःतय् मू आज्जु नेवाः स्वायत्त राज्य प्राप्ति जूसां आःया राजनीतिक अवस्था कथं झीगु न्ह्यःने दुगु अवसरयात छ्यलाः रणनीतिक रुपं पलाः न्ह्याकेमाःगु खनेदु । प्रदेश नं. ३ नेवाःत नापं तामाङतय् आदिभूमि जूगुलिं थन निगुलिं समुदायया पहिचानयात संरक्षण व सम्बद्र्धन यायेबहःगु लकस दयेकेगुपाखे पलाः न्ह्याकेमाःगु खनेदु । उकिया निंतिं दकले न्हापांगु त्वाथः धइगु हे थुगु प्रदेशया नां थनया ऐतिहासिकता व पहिचान कथं तयेगु खः । स्वाभाविक रुपं प्रदेशसभाया न्हापांगु मुँज्यां प्रदेशया नां क्वःछीगु जूगुलिं आःयात दकले महत्वपूर्ण विषय प्रदेशया नामांकरण हे खत ।
थन नेवाः, तामाङ व मेमेगु आदिवासी जनजातित नापं यानाः नं ब्रम्हू–क्षेत्री स्वयां म्हो जुयाच्वंगु अवस्था दु । फुक्कं आदिवासी जनजातित ४६.३६ प्रतिशत दुसा ब्रम्हू–क्षेत्रीत यानाः ५२.७३ प्रतिशत दु । उकिं झीसं बिचाः यायेगु खँ आः रणनीतिक रुपं ब्रम्हू–क्षेत्रीतय्त नं झीगु एजेण्डापाखे गुकथं सालेगु व उमित कःघानाः थनया ऐतिहासिक पहिचान खुले जुइगु कथंया नां तयेगुली सहमत यायेगु जुइमाः ।
यदि थनया इतिहास व ऐतिहासिकता नाप स्वाःगु नां तयेफुसा जक कन्हय् प्रदेशया भाय्, शिक्षा, संचार व संस्कृतिपाखे थःगु अपनत्व कायम याना वनेफइ । अले कन्हय् भाय्या सवालय् नेवाः भासं शिक्षा बीगु, नेवाः भाय्या संचार माध्यमतय्त प्राथमिकता बीगु वा झीगु जात्रा, संस्कार व संस्कृतियात प्रादेशिक सरकारपाखें दइगु अधिकार कायेत ग्वाहालि जुुइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS