विश्वकप २०१८

झीगु मृत्यु विपश्यनामय जुइमाः

गुलि जिगु पासापिं, थःथितिपिं मदया वने धुंकल । जिगु थः हे छेँजःपिं नं ग्वःम्ह मदयेधुंकल । छन्हु थः नं च्वय् वनी तिनि । यद्यपि अज्याःगु खँ जितः लुमंके तकं मयः । सीगु धइगु सुयातं यइ मखु । अथे जूगुलिं, ततःधंगु ल्वचं थिउसां बा न्ह्याथेंज्याःगु अवस्था वःसां फयांफति अप्वः म्वायेगु कुतः यानाच्वनी । याये नं माः । तर मृत्य अवश्यम्भावी खः ।

थःत तसकं तसकं यःपिं छँेजःपिं, थःथिति, पासाभाइ, धन सम्पत्ति, नुगः स्यास्यां मुंकातःगु ध्यबा दक्वं त्वःताः छन्हु न्ह्याम्हं हे वनेमाः । सुनानं घमण्ड यायेगु बेकार । झीगु जीवन गज्याःगु धाःसा थ्व पाल्चाय् चिकं तयाः च्याकातःगु मत थें खः । गथे फय् वयाः फ्वाक्क मत सी, अथे हे सुं नं मनू दुर्घटनाय् लानाः वा अज्याःगु हे छुं हुनिं सीफु । फय् मवःसां पाल्चाय् च्वंगु चिकं फुनाः सी थें झी नं छुं ल्वचं कयाः वा आयु फुनाः सी फु ।

सिनाच्वंगु नं दु । तर थ्व सिबें नं म्हाइपुगु खँ छु धाःसा तगडा तगडापिं मनूत नं अइलय् अकालं मदयावंगु झीसं बरोबर न्यनाच्वना, खनाच्वना । थुथाय् लुमंकेबहः जू, वंगु २०७४ साल फागुन २८ गते येँया एयरपोर्टय् यूएस बंगला विमान दुर्घटना जुयाः ५१ म्ह यात्रु मृत्युया शिकार जूगु । वास्तवय् उमिसं नं कल्पना तकं याःगु खइ मखु उकथं जीवन अन्त्य जुइ धकाः । थज्याःगु खँ लुमनीबलय् नुगः मछिंसे च्वं ।

हलिमय् अज्याःगु दुर्घटना गनं मजुइमा, झीसं आशिका याये । तथापि, जन्म जुसेंलि न्ह्याम्हं ल्यासे–ल्याय्म्ह जुइ, बुराबुरि जुइ, ल्वचं कइ, छन्हु प्वाक्क सी । थ्व ला भगवान बुद्धं धयाबिज्याःगु खँ जक मखु, प्रकृतिया नियम हे खः । मांया प्वाथं पिहां वल कि छन्हुया दिनय् थ्व संसार त्वःताः वने हे माः । अथे हे सीम्ह नं गुगुं इलय् जन्म जु हे जुइ । भगवान बुद्धं जूसा धायेफु धाइ । न्ह्यागु हे जूसां बुइगु व सीगु, सीगु व बुइगु धइगु जन्म मरणया चक्कर खः ।

अन्त्य अवस्थाय् नं जि सी त्यन, आः छु यायेगु धकाः ह्वाँय्ह्वाँय् ख्वयाः अथवा बेहोसय् प्राण त्याग यायेगु सिबें नं सकसितं मैत्री भाव तयाः याउँक सीफुसा एकदम बांलाः थें च्वं ।

गबले थ्व पृथ्वी उत्पन्न जुल, उबलेनिसें सारा प्राणीपिं थ्व हे चक्करय् लानाच्वंगु दु । जन्म, जरा, ब्याधि व मृत्यु थ्व दुःख चक्र खः । जन्म हे जुइ म्वाःसा तिनि झी चक्रय् फँसे जुइ माली मखु । तर व अवस्थाय् थ्यंकेत सारा क्लेशं मुक्त जुयाः अरहन्त जुइमानि । थुथाय् ‘विपश्यना’ पत्रिकाय् छापे जूगु विश्वप्रसिद्ध ध्यानगुरु सत्यनारायण गोयन्काजुया धापू लुमंकेबहः जू ।

वसपोलं धयादीगु दु, ‘सुं नं विपश्वी साधकं विपश्यनापाखें राग, द्वेष व मोहया बन्धन छ्वासुकेगु यात धाःसा वया भवचक्र दुर्बल जुजुं वनी । तर दक्व कर्म संस्कारत, क्लेशयात नाश मजुइकं पूर्ण रुपं मुक्त जुइ मखु । मुक्तिया लँपुइ न्ह्याः वंसां गबले तक लक्ष्य प्राप्त जुइ मखु, अबले तक मृत्य नं जुइ, हानं जन्म नं जुइ ।’ वसपोलं थःगु भवचक्र दुर्बल यायेत धाःसा झीसं यक्व मेहनत यायेमाःगु दु ।

दकलय् न्हापां विपश्यना अभ्यास क्वात्तुक्क यायेमाःगु दु । थुकी जि थः नं क्वातु मजूनि । अझ मसःपिंसं ला दकलय् न्हापां ध्यान निं सयेके माल । थुकिया लागिं आनपान ध्यान नं सयेके माल । आनापान धइगु थःगु सासः दुहां वःगु व पिहां वंगु मनं मनं स्वयाः यायेगु ध्यान खःसा विपश्यना धइगु थःगु म्हया प्रत्येक अंगयात विशेष कथं (मनं मनं) स्वयाः संवेदना वःगु चायेकेगु, उकियात प्रतिक्रिया मयासें तटस्थ भाव स्वयाः अनित्य बोध यायेगु खः ।

संवेदना न्ह्यागु हे थजु, अनित्य खः । तर थ्व सियां जक मगाः । क्वात्तुक विपश्यना यानाः अनुभव हे यायेमाःगु दु । थ्व ध्यान सयेकेगु लागिं झिन्हुया शिविरय् च्वं वनेमाः । अन दकलय् न्हापां पञ्चशील अर्थात् प्राणीहिंसा मयायेगु, खुया मकायेगु, परस्त्री वा परपुरुष गमन मयायेगु, मखुगु खँ मल्हायेगु व मद्यपान मयायेगु कडानक्सां पालना याकी । अले गोयन्काजुयागु हे प्रवचन न्यंकाः आनापान व विपश्यना ध्यानया अभ्यास याकी ।

आः हानं वसपोल गुरुजीयागु हे धापूपाखे वने । झीगु मनय् दुने सुलाच्वंगु तःधंगु क्लेश धइगु हे राग, द्वेष व मोह खः । थुपिं दानवत खः झीत स्यंकीपिं । विपश्यना यायेबलय् झीगु म्हया थीथी अंगय् गुलि नं संवेदना वइ, उकियात ययेके नं मजिउ, मययेके नं मजिउ । ययेकल धाःसा राग (लोभ) उत्पन्न जुइ, मयेकल धाःसा द्वेष (तं) उत्पन्न जुइ । संवेदना थःत यःगु अर्थात् न्ह्यइपुसे च्वंगु, आनन्द वइगु जुइमा अथवा मयःगु जुइमा ताः तक च्वनी मखु ।

लिपा अथें हे मदया वनी । विपश्यना यायां राग, द्वेष म्हो जइगु खःसा अनित्य नं बोध जुयावइ । अनित्य धकाः चायेकेगु धइगु हे मोहयात (अज्ञानता) म्हो यायेगु खः । जीवनभर विपश्यना यानाः क्लेसं पूरा मुक्त जुइ मफुसां गोयन्काजुं धयादी थें उकिया बन्धनं छ्वासुका भवचक्र दुर्बल यायेफुसा एकदम बांलाः । थुकिं यानाः अप्वः जन्म काये माली मखु । मेगु महत्वपूर्णगु खँ छु धाःसा झी छन्हु सीमाःगु हे जुल ।

तर गुकथं सीगु ? थुकिया विषयय् नं गोयन्काजुं बियादीगु सुझाव नालेबहः जू । वसपोलं धयादीगु दु, ‘विपश्यनाया साधकं थुकथं चिन्तन मनन यायेमाः कि जि न्ह्याबले जूसां वनेत (सीत) तयार दु । जिं थःगु विपश्यना अभ्यासयात कमजोर याये मखु ताकि मृत्यु न्ह्याबले वःसां विपश्यनायागु होसय् हे देह त्याग याये फयेमा गुकिं यानाः मेगु जीवन नं धर्ममय, विपश्यनामय जुइमा ।’

(विपश्यना वर्ष २६, अंक २) विपश्यना सम्बन्धी वहे पती मेथाय् छथाय् नं च्वयातःगु दु, ‘झीसं मसिउ गुलि जीवनय् गज्याः गज्याःगु मृत्यु वल । तर थुगु पटक ला मनुष्य जीवन प्राप्त जूगु दु । अले मनुष्य जीवनय् विपश्यनाया कल्याणकारी, मुक्तिदायिका साधना प्राप्त जूगु दु । थुकियात स्पष्ट यानाः थुगु पटकया मृत्ययात अप्वः कल्याणकारी याये नु । अन्तिम स्वास विपश्यनाया अनित्यबोधय् त्वःते फुम्ह जुइ नु ।’

विपश्यना नं थ्व दुर्लभ मनुष्य जीवनय् मयाःसा गबले यायेगु ? जिं स्वयेबलय् अन्त्य अवस्थाय् नं जि सी त्यन, आः छु यायेगु धकाः ह्वाँय्ह्वाँय् ख्वयाः अथवा बेहोसय् प्राण त्याग यायेगु सिबें नं सकसितं मैत्री भाव तयाः याउँक सीफुसा एकदम बांलाः थें च्वं । खय्त ला अप्वः मनूत अस्पतालया बेडय् बेहोसय् हे मदया वंगु झीसं खनाच्वना । तथापि, गोयन्काजुं धयादी थें विपश्यना यायां लय्तातां मृत्युयात लसकुस यानाः पाचिनेगु बांलाः ।

थुकिं मृत्युया मेगु जीवन नं सुथां लाइ थें च्वं । थुथाय् भगवान बुद्धया अन्तिम अवस्थाया खँ लुमंकेबहः जू । अनिरुद्र, आनन्द लगायत न्यासःम्ह भिक्षुपिनि उपस्थितिइ थनिं २५६२ दँ न्ह्यः वसपोल ध्यान यायां शान्तपूर्वक महापरिनिर्माण जुयाबिज्याःगु खः । उगु अवस्थाय् नं वसपोलया ख्वाः छप्ति खिउँसे मच्वं धाइ । मेगु खँ छु धाःसा महापरिनिर्माण जुइ न्ह्यः नं वसपोलं संसारय् दक्व संस्कार अनित्य, होस तयाः ज्या सम्पादन या धयाबिज्याःगु दु ।

होस तयाः ज्या यायेगु धइगु नं ध्यान तयाः हे यायेगु खः । ध्यानयागु अवस्थाय् हे वसपोल महापरिनिर्वाण जुयाबिज्यात । धायेत्यनागु खँ छु धाःसा अन्त्य अवस्थाय् झीगु मृत्यु नं अथे विपश्यनामय जुइमाः । थ्व अज्याःगु मृत्यु खः गुकिं मेगु जन्मय् नं बां हे लाकी । जिं स्वयेबलय् थ्व खँ खःगु हे थें च्वं । सुगतिइ लाकेत, बेहोसय् मखु, होसय् हे प्राण त्याग यायेमाः धकाः बुद्ध शिक्षाय् धयातःगु नं दु ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS