त्रिपिटकया दीघनिकाय

वैशाख पुन्हिया न्हि कुन्हु सिद्धार्थ बुद्धत्व प्राप्त यानाबिज्यात । बुद्धत्व प्राप्त लिपा दकलय् न्हापां पंचवर्गीय भिक्षुपिंत उपदेश बियाबिज्यात । थनं लिपा बुद्ध धर्म प्रचारया लागिं गांगामय् थ्यन । निगमं निगमय् । अले देशं देशय् चाःहिला बिज्यात । थुकथं वसपोलं थीथी थासय् उपदेश बियाबिज्यात । वसपोलं पीच्यादँ तक थीथी कथंया उपदेश कनाबिज्यात ।

चय्दँया वैसय् वसपोल महापरिनिर्वाण जुयाबिज्यात । वसपोलया परिनिर्वाण लिपा वसपोलया उपदेश मुनेगु ज्या जुल । थुगु ज्या ई.पु १०० निसें इ.पु ५०० तक जूगु खनेदु । तथागत बुद्धया उपदेशयात स्वब्वय् थल । गुकीयात त्रिपिटक नां बिल । थुकी दुने सुत्तपिटक, विनयपिटक व अभिधम्म पिटक दुथ्याः । सुत्तपिटक दुने नं न्याब्व दु ।

दीघनिकाय, मज्झिमनिकाय, संयुक्त निकाय, अंगुत्तर निकाय व खुद्दक निकाय । थन दीघनिकायया बारे छुं छुं खँ न्ह्यथने ।
बुद्धवचन त्रिपिटक दुनेया सुत्तपिटकया दकलय् न्हापांगु ग्रन्थ दीघनिकाय खः । थुकी दुने मुक्कं सुइप्यपु सुत्र दुथ्याकातःगु दु । थुकीयात नं स्वंगू वर्गय् ब्वथलातःगु दु । गुगु शीलस्कन्ध वर्ग, महावर्ग व पथिकवर्ग कथं नां बियातःगु दु ।

शीलस्कन्ध वर्ग दुने झिंस्वपु सुत्र दुथ्यानाच्वंगु दु । महावर्गय् झिपु दुथ्याःगु दु । पथिकवर्गय् झिंछपु सुत्र दु । थुगु दक्वं सुत्र दीर्घ आकारय् दू । शीलस्कन्ध सुत्र गद्यय् दु । तर महावर्ग व पथिकवर्गया सुत्रत गद्य व पद्यय् ल्वाकज्याना वयाच्वंगु दु । शीलस्कन्ध वर्ग दुने ब्रम्हजाल सुत्र, सामञ्ञफल सुत्त, अम्वद्ठ सुत्त, सोणदण्ड सुत्त, कूटदन्त सुत्त, महालि सुत्त, जालिय सुत्त, महासीहनाद सुत्त, पोट्ठपाल सुत्त, सुभ सुत्त, केवट्ट सुत्त, लोहिच्च सुत्त, तेविज्ज सुत्त खः ।

बुद्धवचन त्रिपिटक दुनेया सुत्तपिटकया दकलय् न्हापांगु ग्रन्थ दीघनिकाय खः । थुकी दुने मुक्कं सुइप्यपु सुत्र दुथ्याकातःगु दु । थुकीयात नं स्वंगू वर्गय् ब्वथलातःगु दु ।

थुकथं हे महावर्गय् महापदान सुत्त, महानिदान सुत्त, महापरिनिब्बाण सुत्त, महासुदस्सन सुत्त, जनवसभ सुत्त, महागोविन्द सुत्त, महासमय सुत्त, सक्कपञ्ह सुत्त, महासतिपट्ठान सुत्त, पायासिराजञ्ञ सुत्त दुथ्यानाच्वंगु दु । अथेहे पाथिक वर्गय् पाथिक सुत्त, उदुम्वरिक सुत्त, चक्कवति सुत्त, अग्गञ्ञ सुत्त, सम्पसादनीय सुत्त, पासादिक सुत्त, लक्खण सुत्त, सिङ्गाल सुत्त, आटानाटिय सुत्त, सङ्गिति सुत्त, दसुत्तर सुत्त दुथ्याः ।

स्वंगू वर्ग दुने दुथ्याकातःगु सुत्रय् छुं छुं खँ न्ह्यथनातःगु दु, थुकी नं बःचा हाकलं स्वये ब्रम्हजाल सुत्त तथागत बुद्धया प्रशंसा शीलपाखें जक मजूगु नापं थीथी कथंया धर्मजाल व धारणा न्ह्यथनातःगु दु । सुनानं धायेवं उकीया उघ्रिमय विश्वास याये मजिउगु सत्य तथ्य थुइकेमाःगु खँ नं थुकी उलातःगु दु । सामञ्ञफल सुत्तय् भिक्षुपिंसं पालना यायेमाःगु शील न्ह्यथनातःगु दु ।

अम्वट्ठ सुत्तय् शाक्य जातिया उत्पत्ति नापनापं जातिवादया खण्डन यानातःगु दु । सोणदण्ड सुत्तय् ब्राम्हणयाके दयेमाःगु धर्म–शील समाधि व प्रज्ञा ब्वयातःगु दु । कूटदन्त सुत्तय् यज्ञया प्रकार नापनापं अहिंसामय यज्ञया वर्णन जुयाच्वंगु दु । महालि सुत्तय् भिक्षुया उद्देश्य कथं निर्वाण प्राप्ति हे परम उद्देश्य जूगु खँ न्ह्यथनातःगु दु ।

जालिय सुत्तय् जीव व शरीरया भेद अभेद कथन उपयुक्त मजूगु खँ कनातःगु दु । महासीहनाद सुत्तय् तपस्याया बारे कनातःगु दु । स्वंगू कथंया शरीर मध्ये वर्तमान शरीर हे सत्य जूगु खँ पोट्ठपाल सुत्तय् न्ह्यथनातःगु दु । बुद्ध स्वंगू स्कन्धया प्रशंसक जूगु खँ सुभ सुत्तय् तयातःगु दु । केवट्ठ सुत्तय् चतुर्महाभूत निरोध सम्बन्धि ज्ञानया बारे ब्रम्हां अनभिज्ञ जूगु खँ कनातःगु दु ।

सच्चा व झूठा गुरुया बारे लोकिञ्च सुत्तय् न्ह्यथनातःगु दु । तेविज्ज सुत्तय् व्रह्मलोक वनेगु लँपु क्यनातःगु दु । अथेहे महावग्ग दुने दुथ्याःगु महापदान सुत्तय् खुम्ह बुद्धपिनि वयान यासें विपस्वी बुद्धया जीवन तयातःगु दु । महानिदान सुत्तय् प्रतीत्यसमुत्पादया खँ उलातःगु दु ।त थागत बुद्धया लिपांगु उपदेश महापरिनिब्बाण सुत्तय् क्यनातःगु दु ।

महासुदर्शनया इलय् कृशावतीया समृद्धि जूगु घटना महासुद्स्सन सुत्तय् दुथ्याकातःगु दु । सक्कपञ्ह सुत्तय् शक्रया न्ह्यसःया लिसः बियातःगु दु । महासतिपट्ठान सुत्तय् सत्व प्राणी विशुद्धि मार्ग विपश्यनाया वयान यानातःगु दु । पायासिराजञ्ञ सुत्तय् नास्तिक मतया खण्डन जुयाच्वंगु दु ।

थुकथं हे पाथिक वर्गय् दुथ्याःगु पाथिक सुत्तय् ईश्वर निर्वाणवादया खण्डन यानातःगु दु । शुद्ध व अशुद्ध तपस्या बारे उदुम्बरिक सुत्तय् कनातःगु दु । चक्कवति सुत्तय् पापं अवनति व पुण्यं उन्नति जुइगु लँपु क्यनातःगु दु । प्रलयलिपा सृष्टि जुइगु खँ अग्गञ्ञ सुत्तय् न्ह्यथनातःगु दु । बुद्ध धर्मया विशेषता बारे सम्पसादनीय सुत्तय् कनातःगु दु ।

पासादिक सुत्तय् योग्य गुरु अयोग्य गुरु नापनापं योग्य धर्म अयोग्य धर्मया विषय कनातःगु दु । स्वीनिता महापुरुषया लक्षण नापं छु धर्मं छु लक्षण प्राप्त जुइ धयागु खँ लक्खण सुत्तय् दुथ्याः । सिंगाल सुत्रय् गृहस्थ धर्मनाप गुहीविनय स्वानातःगु दु । भूतप्रेमपाखें रक्षा जुइगु खँ अटानाटिकय सुत्तय् दु ।

संगीति सुत्तय् गज्याःगु धर्मय् फुट वइ धइगु खँ कनातःगु दु । झिगू झिगु यानाः मुक्कं सच्छिगू बौद्ध मन्तव्य सुची दसुत्तर सुत्तय् दुथ्याकातःगु दु । थुकथं तथागत बुद्धया वचन दुथ्याःगु दीघनिकाय त्रिपिटकया छगू ब्व खः । न्हापा पालि भाषं जक दुगु थुगु ग्रन्थ थौं थीथी भाय् भाय्हिलाः पिहां वयेधुंकूगु दु ।

सन्दर्भ ग्रन्थ  : दीघनिकाय

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS