विश्वकप २०१८

बुद्धया चिन्तना

कपिलवस्तुया जुजु शुद्धोदन महाराजाया छम्ह हे जक काय् राजकुमार सिद्धार्थया जन्म नेपाःया लुम्बिनी वनय् ई.पू ५६३ स जन्म जुयाबिज्यात । लिपा सिद्धार्थ राजकुमार गौतम बुद्धया नामं प्रख्यात जुयाबिज्यात । वसपोलया आदर्श विचार, सिद्धान्त हे एशियाया लागि अलौकिक जः जूवन ।

दुःख निवारण, अहिंसाया पुजारी, विश्व शान्ति व सुरक्षाया न्ह्यलुवा जुयाबिज्यात । थांै सारा संसारं वसपोलया ज्ञान अर्ति सन्देशयात बौद्ध दर्शन कथं माने यानाच्वन ।गौतम बुद्ध बाल्यकालंनिसें हे गम्भीर स्वभावयाम्ह खः । जुजु शुद्धोधनं छम्ह महान शासक यायेगु मनय् तयाः आपालं सन्त महन्त विद्वान पण्डितत तयाः स्यनेकने याकल । छुं हे दुःखया चिउताः मदय्क वसपोलयात आनन्दायी जीवन हनेगु कुतः याकल ।

झिंखुँदया वैशय् हे यशोधरानाप इहिपा याना बिल । तर अय्नं वसपोलया मन महिउ । काय राहुल छम्ह नं दत तर अझ नं वसपोलया मनय् शान्ति मदु । छन्हु थः सेवक छन्दक नाप दरवारं चाःहिउ वंबलय् बुराम्ह, बिरामीम्ह, सिथं हःगु लाश खनाः मुष्य जीवनया गतिविधि थुइकल । थथेहे साधु खनेवं मनुष्य जीवनया दुःख व दुःखं विमुक्त जुइगु बिचाः वय्कःया ।

आखिर छन्हु वैसं जाःगु स्वीगुँदया ल्याय्म्हगु अवस्थाय् हे थः कलाः व काय् राहुलयात त्वःताः राजदरवारं सुटुक्क पिहां वन । दुःख मुक्ति व शान्ति मार्गया ज्ञानगुण विचार लुइकेत तपस्या यानाबिज्यात । शुरुइ पञ्च वर्गीय आचार्यपाखें छुं ज्ञान कायेगु यात तर वसपोलं लुमंका बिज्याःगु ज्ञान कथं मजूगुलिं थः याकःचा हे अलग्ग तपस्या यानाबिज्यानाः खुदँ तकया कठोर त्याग व तपस्यां बल्ल थम्हं धइथेया ज्ञान प्राप्त यानाः सम्वोधि लाभ यानाबिज्यात ।

बुद्धं धयाबिज्यात, अत्ता हि अत्तनो नाथो, को हि नाथो परोसिया अर्थात थः हे थम्हं मालिक खः, थःपाखें तापाकाः, थः त्वःताः मेपिं सु दइ ? उकिं थम्हं हे थुइकाः सधर्मया पालन यायेमाः धयाबिज्यात ।

बुद्धं थम्हं बुद्धत्व प्राप्त यासेंलि थम्हं थुइकागु ज्ञानयात उपासक उपासिकापिंत उपदेश बियाबिज्यात । थुगु उपदेशत थौं बौद्ध दर्शनया रुपय् माने यानाच्वन । गौतम बुद्धया धर्म व दर्शन अति व्यावहारिक जुयाच्वन । बुद्धं आत्मा परमात्माया विषयय् छुं हे तर्क विर्तक मयासे मनूतय्गु चरित्र निर्माणया लागिं हे विशेष ध्यान बियाबिज्यात । बुद्धया मूल विचार हे दुःख खः ।

सारा मनुष्य दुःख मुक्त जुइ मफयाच्वन । उकिं दुःखयात निं दकलय् न्हापां म्हसीके बिल । दुःखया सम्बन्धय् बुद्धं प्यंगू आर्य सत्ययात बांलाक न्ह्यब्वयाबिज्यात । (१) दुःख (२) दुःख समुदाय(दुःखया कारण) (३) दुःख निरोध (४) दुःख निरोधगामिनी प्रतिपदा (दुःख निरोधक मार्ग) ।

अझ अःपुक संक्षिप्त भाषां धायेबलय् थुकथं धायेफु – दुःख दु, दुःखया कारण दु , दुःख चीकेगु उपाय दु अले दुःखया उपाय नं दु । बुद्धं धयाबिज्याइ–समस्त दुःखया कारण तृष्णा खः । तृष्णायात नं स्वंगू ब्वय् ब्वथला तल । काम तृष्णा, भव तृष्णा व तृष्णापाखें विराग जुइगु, परित्याग यायेगु, अनाशक्त जुइगु, तृष्णा चीके फइगु हे दुःखया अन्त खः ।

तर थ्व छुं नं ज्ञान व उपायया बिना प्राप्त याये फइ मखु । दुःख मुक्ति तृष्णा धयागु बुद्धया उपायकौशल कथं आर्य अष्टांगिक मार्गया अनुशरण यायेगु खः । थ्व च्यागूगु अष्टांगिक मार्ग कथं थुकथं अनुशरण यायेफु । (१) सम्यक् दृष्टि (२) सम्यक् संकल्प (३) सम्यक् वाचा (४) सम्यक् कर्मान्त (५) सम्यक् आजीविका (६) सम्यक् व्यायाम (७) सम्यक स्मृति (८) सम्यक् समाधि ।

बुद्धया थुगु लँपु मध्यम मार्ग खः । थुगु च्यागू मार्गय् कायिक, वाचिक व मानसिक कर्मया कुशल अकुशलया सम्यक दृष्टि दु । कायिक, वाचिक व मानसिक दुने काय् कथं प्राणातिपाता (हिंसा), अदत्तादान मबीकं कायेगु), मिथ्याचार (व्यभिचार), वाचिक कथं मृषावचन (झूठ), पिशुनवचन (चुगली), परुषवचन (कटुवचन), संप्रलाप (वकबाद) अथेहे अभिध्या (लोभ), व्यापाद (प्रति हिंसा), मिथ्यादृष्टि (असत्य धारण) आदि वइ ।

कर्म मनसा वाचा कर्मणा अर्थात आचार व विनययात बांलाक छ्यले फयेव अले दुःखं मुक्ति पावय् जुइ । बुद्धं धयाबिज्यात, अत्ता हि अत्तनो नाथो, को हि नाथो परोसिया अर्थात थः हे थम्हं मालिक खः, थःपाखें तापाकाः, थः त्वःताः मेपिं सु दइ ? उकिं थम्हं हे थुइकाः सधर्मया पालन यायेमाः धयाबिज्यात ।

सुयागुं वया थ्वया धयागु उपदेश किसिया क्यनेत ब्वया तःगु धँवा थें जक खः । मनू थः हे क्रियाशील जुइमाः । बुद्धं धया बिज्याइ– जिगु थ्व वचन, ज्ञान गुणया पालन या, यःसा मनन या, मयःसा कर मदु । थःगु विवेकय् छु खन वयात पालन यायेगु बेस जुइ । उकिं बुद्ध छम्ह स्वतन्त्र चिन्तन व मननया अग्रदूत पक्षधर खः ।

न्यनागु भरय् जक विश्वास याये मते परम्परा धायेवं सत्य धकाः थुइके मते धयाबिज्यात । बुद्ध मानव मात्रया कल्याणया लागिं उपदेश बिबिउँ थः सी न्ह्यः अन्तिम वचन कथं थथे धयाबिज्यात – भिक्षुपिं ! फुक्क संसार अनित्य खः धकाः थुइकाः जागरुक (अप्रमादि) जुयाः भिंगु गुण धर्म सम्पादन यायेगु स्व ।

थुकथं बुद्धयात मानव मात्रया कल्याण व शान्तिनायक महापुरुषया रुपय् माने यानाच्वन । वसपोलया शाश्वत सन्देशं हे मानवयात कल्याण जुयाच्वंगु दु । बुद्धधर्मया रुपय् शिक्षा दीक्षा कया च्वंगु दु ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS