विश्वकप २०१८

सम्पदा पुनःनिर्माणय् सुस्तता

सन्दर्भ ः तःभुखाय्या स्वदँ

२०७२ बैशाख १२ गते गोरखाया बारपाक केन्द्रविन्दु जुयाः तःभुखाय् ब्वःगु स्वदँ दत । तःभुखाचं स्वनिगःया आपालं सम्पदा क्षेत्रलिसें भौतिक संरचना क्षति जुल । विनाशकारी तःभुखाय् ब्वःगु स्वदँ दये धुंकाः नं पुनःनिर्माणया ज्यां आशा याःकथंया गति काये फयाच्वंगु मदु ।

भुखाचं क्षति जूगु निजी आवास जक मखसे सरकारी, सांस्कृतिक, धार्मिक, ऐतिहासिक, पुरातात्विक महत्वया सम्पदा पुनःनिर्माणया ज्या नं बछि स्वयां तसकं म्हो जक आतकया दुने निर्माण सम्पन्न जूगु दु । बारपाक केन्द्र विन्दु जुयाः ब्वःगु भुखाचं स्वनिगःया स्वंगुलिं सहरया लाय्कू लागायात बांमलाक क्षति याःगु दु ।

भुखाचं क्षति जूगु लाय्कू लागाया आपालं सम्पदा संरचनाया पुनःनिर्माण तसकं सुस्त गतिं जुयाच्वंगु दु । विश्व सम्पदाया धलखय् तकं दुथ्यानाच्वंगु येँ, यल व ख्वपया लाय्कूया छुं छुं स्मारक व सम्पदाया पुनःनिर्माण जूगु दुसा छुं छुं अझं पुनःनिर्माणया क्रमय् दु । गुलि नं ज्या जुयाच्वन उकी सन्तुष्ट जुइगु थाय् धाःसा मदु ।

थ्व हे झ्वलय् ख्वपय् भुखाचं क्षति जूगु पुरातात्विनक व ऐतिहासिक महत्वपया सम्पदा नं उकथं हे सुस्त गतिं न्ह्यानाच्वंगु दु । पुरातत्व विभाग, नगरपालिका व सम्बन्धित निकायया दथुइ आवश्यक समन्वय मजूगु, बजेट, दक्ष जनशक्ति व पुनःनिर्माणया निंतिं आवश्यक सामग्रीया अभावया कारणं पुरातात्विक व ऐतिहासिक महत्वया सम्पदा पुनःनिर्माणं गति काये मफयाच्वंगु खः ।

तःभुखाचं ख्वप जिल्लान्यंकंया सछि व खुग सम्पदा पूर्णरुपं क्षति जूगु खःसा सछि व नीखुगू सम्पदा आंशिक रुपं क्षति जूगु खः दरवार हेरचाह तथा स्मारक संरक्षण ज्याकू ख्वपं न्ह्यथंगु दु । उकी मध्ये थ्यंमथ्यं निगू दर्जन सम्पदाया जक पुनःनिर्माण ज्या क्वचाये धुंकूगु दुसा छुं छुंया निर्माण ज्या जुयाच्वंगु दु ।

ख्वप नगरपालिकां आतकया दुने ख्वप लाय्कू लागा दुने वयेगु थाय् ऐतिहासिक खौमा प्रवेशद्वार, विश्वय् उत्कृष्ट नमूनाया रुपय् दुगु ५५ झ्याले दरवारया दक्षिण पूर्वी कुनय् च्वंगु नारांद्यःया देगः, ख्वप लाय्कू लागाया तजाःगु बद्रीनारायण देगः पुनःनिर्माण क्वचाये धुंकूगु दु । अथे हे खौमां लाय्कुलिइ दुहां वयेगु लुखालिक्कं च्वंगु दरवार क्षेत्रया त्रिविक्रम नारायण देगः, हरिहर नारायण देगः, दत्तात्रय क्षेत्रय् च्वंगु भिंद्यःया सतः व लक्ष्मीनारायण देगः मर्मत यायेगु ज्या क्वचाये धुंकूगु नगरपालिका अन्तर्गतया सम्पदा शाखा प्रमुख रामगोविन्द श्रेष्ठं कनादिल ।

ख्वप नगरपालिकां ऐतिहासिक सिद्धपुखूया पःखाः मर्मत यायेगु व रंग पायेगु, गपलिइ च्वंगु ल्वहंहिति म्हुइगु, दयननिइ च्वंगु तुं म्हुइगु, ध्वन्चा ल्वहंहिति संरक्षण, लःघुपाति संरक्षणया ज्या नं क्वचायेके धुंकूगु दु । थुकथं हे ख्वपया तलेजु संरक्षण, कमलविनायक सतःया पुनःनिर्माण, छुमां गणेद्यःया द्यःछेँ पुनःनिर्माण, कुसि प्वाकः गणेद्यःछेँ पुनःनिर्माणया ज्या थौंकन्हय् न्ह्यानाच्वंगु दु ।

अथे हे भुखाय् लिपा तत्काल सुधारया ज्याझ्वःपाखें दरवार हेरचाह तथा स्मारक संरक्षण ज्याकू ख्वपं ग्वःमधिइ च्वंगु गणेद्यः, तलेजुया सैनिक आवास गृह, दरवार स्क्वयारया जगन्नाथ देगः मध्यपुर थिमि नगरपालिका वडा नं ८ बोडेय् च्वंगु महालक्ष्मी देगः, थिमिया हे चोडे गणेद्यः, विश्व सम्पदाया धलखय् लानाच्वंगु चाँगुनारायण देगः, यन्त्र वत्सला देगःया मर्मत व सुधार यायेगु ज्या क्वचायेके धुंकूगु दु ।

भुखाचं आशिंक क्षति जूगु सम्पदाया उद्धार व मर्मत यायेगु ज्यालिसें पुनःनिर्माणया ज्यायात नं तिबः बिया वयाच्वनागु दरबार हेरचाह तथा स्मारक संरक्षण ज्याकू ख्वपया इन्जिनियर मोहन श्रेष्ठं कनादिल । पोष्ट डिजास्र्टड रिकभर फाउण्ड (पिडिआरएफ) लाःगु नीच्यागू सम्पदामध्ये छुं छुं सम्पदाया पुनःनिर्माण जुयाच्वंगु जानकारी वय्कलं बियादिल ।

‘थ्व बहुवर्षीय ज्याझ्वः अन्तर्गत लाःगुलिं थःपिंसं थुकी मध्ये चाँगुनारायणया ससुद्यःया देगः, महामञ्जुश्री, श्री क्षेत्र, ख्वपया महालक्ष्मी द्यःछेँया पुनःनिर्माण सम्पन्न यायेधुंगु दु’, वय्कलं धयादिल, ‘सूर्यविनायकया मां गणेद्यःया देगः, थिमिया चोडे गणेद्यःया फल्चाया निर्माण लिपांगु चरणय् थ्यने धुंकूगु दु ।’ ल्यं दुगु सम्पदाया नं पुनःनिर्माणया निंतिं आवश्यक सहलह जुयाच्वंगु व याकनं हे उकियात नं न्ह्याकेगु जानकारी वय्कलं बियादिल ।

अथे हे विपद् लिपाया आवश्यक पहिचान (पीडीएनए) अन्तर्गत लाःगु न्हय्गू सम्पदा शिलु महाद्यः, तवा सतः व राष्ट्रिय संग्रहाल, अनन्तलिङ्गेश्वर महाद्यः सिद्धिलक्ष्मी देगःया नं पुनःनिर्माण ज्या न्ह्यानाच्वंगु दु । नियमितपाखे लानाच्वंगु स्वंगू सम्पदा द्यःमाजु परिसर, गोपीनाथ देगः व तलेजुया संरक्षण यायेगु ज्या नं जुयाच्वंगु दु ।

थुकथं हे पीडीएनए अन्तर्गतया न्हय्गू सम्पदा पुनःनिर्माणया ज्यामध्ये वत्सला दुर्गा देगः छगू करोड निगू लाख ख्वीनिद्वः तका, केदारनाथ देगः न्हय्निगू लाख ख्वीस्वद्वः तका लागतय् ख्वप नगरपालिकां यानाच्वंगु दु । फत्तले याकनं पुनःनिर्माणया ज्या सिधयेकेगु ल्याखं ज्या जुयाच्वंगु इन्जिनियर श्रेष्ठं कनादिल ।

वय्कःया धापूकथं ख्वप लाय्कू लागाया फसि देगः (शिलु महाद्यः) प्यंगू करोड नीनिगू लाख, तबाः सतः (ताःहाकःगु फल्चा) स्वंगू करोड झिंनिगू लाख, सिद्धिलक्ष्मी देगः निगू करोड नीनिगू लाख व दधिकोटया अनन्तलिंगेश्वर महाद्यःया देगः छगू करोड झिंछगू लाख लागतय् पुनःनिर्माण यायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु ।

‘सम्पदाया पुनःनिर्माण यायेगु धइगु मेमेगु भौतिक संरचना थें मखु, सम्पदायात पुलांगु हे स्वरुप बीमाः । जनशक्ति आवश्यककथं दुसां हचुवाया तालय् ज्या याये मिले मजू । अथे जूगुलिं याकनं ज्या सिधयेकेगु नामय् मखसे सम्पदायात पुलांगु हे संरचनाय् हयेगु कथं ज्या जुयाच्वंगुलिं छुं भचा लिबाइगु स्वाभाविक खः’ वय्कलं धयादिल । सम्पदा पुनःनिर्माणया निंतिं आवश्यक सिँ व दक्ष ज्याकःमिया अभाव जूगुलिं नं पुनःनिर्माणं आशा याःथें गति काये मफयाच्वंगु वय्कलं धयादिल ।

ख्वपय् थौंकन्हय् सम्पदाय संरक्षण व पुनःनिर्माणया निंतिं नेपाल सरकार, ख्वप नगरपालिका, मध्यपुर थिमि नगरपालिका, हेरिटेज कन्र्जेभसन एण्ड इन्भाइरोमेन्टल फाउन्डेसन लगायतया संघसंस्थां ज्या याना वयाच्वंगु दु । जिल्लाया २३२ गू सम्पदा पुरातत्व विभागं जक स्वइगु मखसे राष्ट्रिय पुनःनिर्माण प्राधिकरणया बजेटं नं ज्या जुयाच्वंगु इन्जिनियर श्रेष्ठं कनादिल ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS