स्वनिगःया आदिवासी सु ?

नेपाःया आदिवासी नेवाः लगायत जनजातितय्त ब्रम्हूतय्सं स्वइगु दृष्टिकोण हालय् उपत्यका विकास प्रमुख भाइकाजी तिवारीया विचालं प्रस्ट याना बिउगु दु । नेवाःतय्गु उद्गमस्थल स्वनिगः दुने सुं हे आदिवासी जनजाति मदु धकाः सत्ताया लिधंसाय् दनाः हुँकार यायेफुम्ह थुम्ह ब्रम्हुनं नेवाःतय्गु आदिभूमियात गुकथं तहसनहस याइ धयागु संकेत वयागु विचालं प्रस्ट याइ । महेन्द्रया सोच ‘सबै नेपाली पञ्च, सबै पञ्च नेपाली’ धयागु मानसिकताय् ब्वलंम्ह थुम्ह ब्रम्हू अधिकृतं नेपालय् सु नं आदिवासी जनजाति मदु, फुक्क ‘नेपाली’ खः धयागु फुस्कुलुगु राष्ट्रवादय् थःत सक्कलीम्ह राष्ट्रवादी धकाः क्यनेगु कुतलय् नेपाःया संविधानं स्वीकार यानातःगु बहुभाषी, बहुजाति व बहुसंस्कृतिया देय् नेपाः खः धयागु खँयात हे हाथ्या बिउगु दु ।

उकिसनं स्वनिगःया वासीत न आदिवासी खः न जनजाति खः धयागु बिचाः सार्वजनिक सञ्चार माध्यमय् खुल्लाकथं हे न्ववाःगु दु । बहुलताय् एकता नालाच्वंपिं आदिवासी जनजाति नेपाःमितय्त नं ‘विभाजन यानाः राज या’ धयागु नीति नालाः लिच्छबीकालीन राई, लिम्बु व झाँक्रीत जक आदिवासी खः, मेपिं मखु धकाः नेपाः सरकारं आदिवासी जनजातिया विषयय् निर्णय यानातःगु तकं अस्वीकार याःगु दु । उकथं हे नेपाः सरकारं आदिवासी जनजातिया परिभाषा न्ह्याकथं बियातःगु खःसां उकियात स्वीकार्य मदुगु आसयया बिचाः प्वंकूगु दु । जनतां पूगु करं तलब नयाच्वंम्ह छम्ह सरकारी कर्मचारीया थुज्वःगु बिचाः सामान्य मखुसें षडयन्त्रकारी ब्राम्हणवादया उपज खः ।

थुम्ह मनू संघीयता व संविधानया विरोधी खः धयागु खँयात कयाः नेपाः सरकारं नं माःकथंया पलाः ल्ह्वनेमाःगु आवश्यकता दु । छगू टेलिभिजनय् पिदंगु ज्याझ्वलय् थुम्ह उपत्यका विकासया प्रमुखं आदिवासी जनजाति शब्द न्यनेवं व थुकिया विषय नकारात्मक सोचया लिसः पित बिउगु खः । जनतायात उत्तेजित यायेगु, भ्रामक लिसः बीगु ज्या छम्ह सरकारी कर्मचारीपाखें वइगु धयागु उमिसं माने यायेमाःगु आचार संहिताया अःखः नं खः । स्वनिगलय् सुं हे आदिवासी जनजाति मदु धकाः धायेगु व अज्याःगु षडयन्त्रात्मक बिचाः पित बिलं नं टेलिभिजनया ज्याझ्वः न्ह्याकामिं आःया विषयवस्तु थ्व मखु धकाः विषयान्तर याःगुयात गुकथं कायेगु खः थ्व नं बिचाः जुइमाः ।

स्वनिगः दुने आदिवासी जनजाति सुं हे मदु धयागु खःसा थन बसोवास यानाच्वंपिं नेवाः, तामाङ्ग, दनुवार, चेपाङ्गतय्गु हैसियत छु खः धयागु प्रस्ट जुइ माल । उकिसनं नेवाःत जनजाति नं मखु धकाः चाःहिकाः लिसः बियाः जनजातितय्त सरकारं आरक्षण बियाच्वंगु दावी नं यानादिल । थुकिया अर्थ स्वनिगः धयागु न्ह्याम्हेसिगुं थाय् खः, न्ह्याम्ह वयाः नं थन लाकालुकु याये जिउ धयागु मानसिकता क्वबियाच्वंम्ह थुम्ह मनू थज्याःगु महत्वपूर्ण पदय् च्वनाच्वनेगु गुलि ग्यानापु धयागु खँ नं वाःचायेकेमाः ।

मेखेर थुम्ह मनुखं नेपाःया सम्पदा, संस्कृतियात कयाः हे थम्हं विद्यावारिधी यानागु धकाः ध्वाँस उगु हे ज्याझ्वलय् बिउगु दु । आः थनया हे संस्कृति सम्पदाया अध्ययन यानाः विद्यावारिधी याःगु खःसा थनया आदिवासीतय्गु सम्पदाया अध्ययन मयाकं थ्व सम्भव हे मदु । यदि वयागु हे धापूकथं थन सुं नं आदिवासी मदुगु खःसा सुयागु सम्पदा व संस्कृतिया अध्ययन यानाः विद्यावारिधी याःगु खः, न्ह्यसः ब्वलनी । थ्व नं प्रमाणपत्र जक कयाः विद्यावारिधी याःगु खः कि ? न्ह्यसः ब्वलनीगु थाय् दु ।
थनया आदिवासी नेवाःतय्त थनं विस्थापित यायेगु निंतिं सरकारी ऐन नियम कानूनयात हे हतियार दयेकाः थनया सम्पदा नष्ट यायेगु ज्या जुयाच्वंगु स्पष्ट दु ।

लँ तब्या यायेगु, संरचना स्यंकेगु निंतिं उपत्यका विकासयात भाला बीगु अले निर्माणया निंतिं केन्द्रीय सरकार, प्रादेशिक सरकार व स्थानीय सरकारया जिम्मेवारी जुइ धकाः आम जनतायात सरकारं हाकनं नं झंगः लायेगु ज्या यानाच्वंगु दु । यदि निर्माणया ज्या सम्बन्धित सरकारया खःसा स्यंकेगु जिम्मेवारी नं इमिगु हे जुइमाःगु खः । दथुइ दलाल थें मेगु ज्याकूया आवश्यकता छाय् ? थ्व नं न्ह्यसः जुइफु । थम्हेसिनं न्ह्यःनेलाःथे याःगु ज्याया जिम्मेवारी लिचिलेत आः डोजरं स्यंकेगु ज्या जुयाच्वंगु फुक्कं हे जन प्रतिनिधितय्गु इनापय् जुयाच्वंगु व उकी थः मातहतया उपत्यका विकासं छु निर्णायक भूमिका मम्हितागु, जग्गाया मुआब्जा कायेधुंकाः नं अदालतय् मुद्दा तयेगु ज्या यानाच्वंगु धइथेंज्याःगु अनेक लांक्षणा सार्वजनिकरुपं हे थनया आदिवासी जनजाति व रैथानेतय्त वय्कलं बियाच्वंगु खनेदु ।

थ्व झुठया खेतीयात पने मफुत धाःसा थ्व अझं अप्वः दमनकारी जुया वइगु निश्चित दु । थुम्ह मनुखं चाःहिकाः स्वनिगलय् वसोवास यानाच्वंपिं फुक्क हे सडक अतिक्रमणकारी खः धकाः नं धाःगु दु । थ्वहे कारणं सरकारपाखें लँ तब्या यायेत जग्गा अधिकरणया आवश्यकता मदु, क्षतिपूर्ति पुलेम्वाः, सडक अतिक्रमण जुयाच्वंगुयात चीकागु खः, थ्व ज्या फुक्कं ऐन नियम संगतकथं हे जुयाच्वंगुलिं थ्व छुं विरोध यायेमाःगु आवश्यकता मदु, यदि विरोध दुसा ऐनयात हीकाः वा धकाः हाथ्या बीगु ज्या नं याःगु दु । आः धायेमाल कि लँ दथुइ सलंसः दँ न्ह्यवंनिसें दयाच्वंगु ऐतिहासिक महत्वया देगः, फल्चां गुकथं सडक अतिक्रमण याःगु खः ?

च्यागू च्यागूमछि विकासया नामय् योजना हयाः अन गांयापिं मनूत विस्थापित जुइवं गन वनीगु खः ? थ्व पूर्णरुपं थनया आदिवासी नेवाःतय्त थनं विस्थापित यायेगु निंतिं हे विकासया नामय् विनासया योजना हयाच्वंगु खः । थुकियात सकसिनं वाःचायेकेमाः । थःपिनिगु कला, सम्पदाया रक्षाया निंतिं छम्ह छम्ह आदिवासी नेवाःत न्ह्यःने वयाः थ्व थाय् नेवाःतय्गु उद्गमस्थल, आदिभूमि, थनया आदिवासी नेवाःत खःधयागु खँय् गौरव याये फइकथं न्ह्यचिलेमाः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS