कुँ व धुलं स्वास्थ्यय् लाकाच्वंगु लिच्वः

स्वनिगलय् धू व कुँ अप्वया वनाच्वंगु व उकिं मानव स्वास्थ्यय् प्रतिकूल लिच्वः लाकाच्वंगु न्हूगु खँ मखु । स्वनिगलय् अप्वया वनाच्वगु जनसंख्या नापं व हे अनुपातय् अप्वया वनाच्वंगु सवारी साधनया कारणं स्वनिगःया वातावरण प्रदूषित जुया वनाच्वंगु खः धइगु खँय् सुयां निगू मत दइमखु ।

स्वनिगःया वातावरणय् कुँ अप्वया वनाच्वंगुया लिउने सवारी साधन जक प्रमुख कारण मखु । स्वनिगः दुने हे लाःगु ख्वपया चाँगुनारायण नगरपालिका दुने न्यय्गू अगः (अपा भट्टा) व नीुखगू स्वयां अप्वः फि खानी संचालन जुयाच्वंगु दु । थ्व हे अगःपाखें पिहां वइगु कुँ व खानीया धूया कणं चाँगुनारायण व ख्वपया वासिन्दातय् स्वास्थ्यय् गज्याःगु लिच्वः लाकाच्वंगु दु ?

धइगु खँय् छक्वः अनुमान यानादिसँ ।कुँ व धुलं आक्रान्त स्वनिगःवासीतय् स्वास्थ्यय् गुकथंया नकारात्मक प्रभाव लाकाच्वंगु दु धइगु सहज रुपं अनुमान यायेफुगु खँ खः ।

अथे ला वा वइगु इलय् ध्याचः व निभाः त्वइगु इलय् धुफ्वः दनीगु स्वनिगःया अप्वःथें सतकं पिहां वइगु धू उकिसनं यातायात साधनं पिहां वइगु कुँया कणया कारणं सासः ल्हायेबलय् मानव स्वास्थ्यय् गुलितक लिच्वः लाकाच्वंगु दु जुइ ? थ्व खँय् सकसिनं सहज अनुमान यायेफुसां थथे हे लिच्वः लानाच्वंगु दु धइगु खँय् सम्बन्धित सरोकारवाला निकाययाके धाःसा छुं लिसः मदु ।

सतकय् जुइम्ह छम्ह लँजुवाःनिसें कयाः सवारी साधनया चालक वा यात्रा याइम्ह यात्रुं तकं म्हुतु व न्हाय् त्वपुक मास्क मतःपिं धइपिं म्हो हे जक खंके फइ । छगू तथ्यांककथं स्वनिगलय् जक थौंकन्हय् नीप्यंगू लाख थीथी कथंया सवारी साधन चले जुयाच्वंगु दु त्रिवि शिक्षण अस्पतालया छाति ल्वय् विशेषज्ञ प्रा. डा. प्रदीपकृष्ण श्रेष्ठं धयादी, ‘धू व कुँया लिच्वःया कारणं दमया ल्वगितय् ल्याः न्हियान्हिथं अप्वया वनाच्वंगु दु । ’

मेखे धुम्रपान व नसाज्वलं दयेकेत भुतुलिइ सिँ च्याकीगुलिं उकिं पिहां वइगु कुं श्वासप्रश्वासया ल्वगिया ल्याखय् नं उतिकं अप्वया वनाच्वंगु दु । छगू तथ्यांककथं ६६ प्रतिशत छेँय् नसाज्वलं दयेकेत वा मेमेगु प्रयोजनया निंतिं आः नं सिँ व सौया प्रयोग जुयाच्वंगु दु । विश्व रोगभार सर्वेक्षण–२०१६या कथं नेपालय् ९ गू लाख ख्वीद्वः दमया ल्वगि दुगु क्यनातःगु दु ।

सर्वेक्षणय् धयातःगु दु, ‘प्रति ला जनसंख्याय् ४,८०० दमया ल्वगि दु । ’विश्व स्वास्थ्य संगठनया कथं नेपालय् दँय्दसं झिंखुद्वःम्ह मनूया मृत्यु दम व मुसु वइगु ल्वचं कयाः जुइगु यानाच्वंगु दु । मेपिंत मपुनीगु ल्वय् मध्ये दम व मुसुया ल्वय् नं अप्वया वनाच्वंगु दु । विशेष यानाः ज्याथ व उमेर वनेधुंकूपिंत जक जुइगु धयातःगु दम व मुसुया ल्वय् लिपांगु इलय् ल्याय्म्हतय्के नं उकथंया ल्वय् खने दया वयाच्वंगु श्वासप्रश्वास विशेषज्ञ डा. करवीरनाथ योगीं धयादी ।

वय्कलं धयादिल, ‘धुम्रपान व वायु प्रदूषणया लिच्वःया कारणं दम व मुसुया वइगु ल्वचं कःपिं ल्वगितय् ल्याः अप्वयाच्वंगु दु । सहरी क्षेत्रय् अप्वया वनाच्वंगु वायु प्रदूषणलिसें धुम्रपान व ग्रामीण क्षेत्रय् सिँ व सौ च्याकीगुलिं उकिं पिहां वइगु कुँया कारणं ल्वगितय् ल्याः अप्वःगु खः ।’ दम व मुसु वइगु ल्वय् जूपिंसं जीवंकाःछि वासः नयाच्वनेमाःगु जूगुलिं थुकिया उपचार यायेगु नं तसकं थिके जुजुं वनाच्वंगु दु ।

दम व मुसु वइगु ल्वय्या ल्वगियात वासःया नापनापं छातियात नं तन्दुरुस्त याना तयेत ब्यायाम यायेगु ज्या उपयोगी जूगु प्रमाणित जूगु दु । त्रिवि शिक्षण अस्पताल व जापान सरकार सहयोग नियोग (जाइका)या आर्थिक व प्राविधिक ग्वाहालिइ वंगु स्वदँ न्ह्यःनिसें संचालन जुयाच्वंगु श्वासप्रश्वास सम्बन्धी ज्याझ्वलं दीर्घ दम व मुसु ल्वय्या ल्वगिया जीवनय् ब्यायामं सुधार हःगु खने दुगु क्यंगु खः ।

ज्याझ्वः कार्यान्वयन यायेत सहजीकरण यानाच्वंगु सोलिड नेपालया प्राविधिक सल्लाहकार डा. खेम कार्कीं दम, मुसु ल्वय्या ल्वगियात वासःया नापनापं श्वासप्रश्वासया ब्यायाम याकल धाःसा इमिगु जीवनय् गुणस्तरीय सुधार वयाच्वंगु जानकारी बियादिल । ब्यायामया उद्देश्य दम, मुसु वइगु ल्वय्या ल्वगियात सासः ल्हायेत सहज याकेगु खः । थ्व अन्तर्गत ल्वगियात आरामदायी अवस्थाय् फ्यतुकेगु, श्वासप्रश्वासया ब्यायाम व खइ पिकायेगु विधि व मांसपेशीया व्यायाम दुथ्यानाच्वंगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS