नेपालभाषाया इतिहासय् २२ सालया आन्दोलन

  • ११३८ चिल्लाथ्व नवमी
  • डा‍ पुष्प राज राजकर्निकार

न्ह्यखँ
नेपालभाषा नेपाःया छगू पुलांगु भाषा खः । थ्वया इतिहास १५ सः दँ स्वयां पुलां । बोलिचालिया भाषा जक मखु, नेपाल संवत् २३५ निसें लिखत भाषाया रुपय् हे विकसित जुइधुंकूगु भाषा खः । प्रशासन, साहित्य, सञ्चार आदि थीथी ख्यलय् बुलुहुं न्यना वनाः उत्तर मल्लकाल थ्यंबलय् थ्व भाषां समाजय् ब्यापक थाय् काये धुंकूगु खः । देय्या राजकीय भाषा जुइधुंकूगु खः । तर पृथ्वीनारायण शाहं स्वनिगः त्याकेधुंकाः नेपालभाषायात राज्य भाषाया हैसियत मदयावन ।

राणा शासनया इलय् थ्व भाषायात सरकारपाखें तसकं दमन जुल । थ्व भाषां…

येँ – प्रहरीं निम्ह डनपिं मनोज पुन मगर व सोम पुन मगरयात इन्काउन्टर यानाः स्याःगु खँय् नेपाल मगर संघं विरोध याःगु दु । संघया अध्यक्ष नवीन रोका मगरं छगू…

थिमि – मध्यपुर थिमि नगरपालिका ९ वडा गाखुइ श्रीलंकाया दातापाखें प्राप्त सिंगमरमरया बुद्धमूर्ति थापना यासें अनावरण यायेगु ज्या जुल । गाखुया हे स्थानीय श्रामणेर नन्दं श्रीलंकाया दाता तुलञ्जना कसुन श्रीवद्र्धनेपाखें…

पाकिस्तानया सर्वोच्च अदालतं अनया पुलांम्ह प्रधानमन्त्री नवाज शरीफया पार्टीया प्रमुख जुइत तकं अयोग्य ठहर यानाबिउग दु । थगुने भ्रष्टाचारया द्वपं लायेवं अदालतं शरीफयात प्रधानमन्त्री पद त्वःतेत आदेश बिउगु खः…

येँ – थनया चागलय् च्वंगु नेपालभाषाया न्हापांगु ब्वनकुथि जगतसुन्दर ब्वनेकुथिया नीच्यादँ बुन्हि थीथी ज्याझ्वः यासें हन ।ज्याझ्वलय् थुगु दँय् एसइई बिउपिं ब्वनामिपिं मध्ये नेपालभाषा विषयय् दकलय् अप्वः ल्याः हःपिं मिसापाखें…

येँ – थौं चिल्लाथ्व अष्टमी कुन्हु साइत कथं न्हिनय् ११ः५३ य् बसन्तपुली चीर स्वाःगु दु । बसन्तपुली चीर थनेवं च्यान्हुयंकंया होली पर्व नं सुरु जूगु दु ।
३२ फिट तजाःगु…

यल– यलया न्हूम्ह कुमारी निहिरा वज्राचार्ययात शनिवाः आसनय् बिज्याकूगु दु । शनिवाः विधिवत रुपं प्रतिस्थापन पुजा यायेधुंकाः वसपोलयात आसनय् बिज्याकूगु खः । वसपोल आवंनिसें कुमारी छेँय् हे च्वनाबिज्याइ ।…

यल – यलया न्हूम्ह कुमारी निहिरा वज्राचार्ययात थौं आसनय् बिज्याकीगु जूगु दु । थौं विधिवत पुजा यासें निहिरायात यलया कुमारी कथं प्रतिस्थापन याइ ।
स्वदँया निहिरायात वंगु वाःया सोमवाः कुमारी…

येँ – सरकारं निगू जःलाखःला देय्या न्हय्गू नाकापाखें अन्तरदेशीय प्रशारण लाइन दयेकेगु ज्यायात रणनीतिक रुपं न्ह्यःने यंकीगु जूगु दु ।सरकारं…

पाकिस्तानया सर्वोच्च अदालतं अनया पुलांम्ह प्रधानमन्त्री नवाज शरीफया पार्टीया प्रमुख जुइत तकं अयोग्य ठहर यानाबिउग दु । थगुने भ्रष्टाचारया…

भारतय् छम्ह मनूया छ्यनय् थानाच्वंगु १.८ किलोया ट्युमर अपरेशन यानाः लिकाःगु दु । वंगु फेबु्रअरी १४ कुन्हु मुम्बईया नायर…

एजेन्सी- पाकिस्तानया छगू अदालतं खुदँ दुम्ह छम्ह मिसा मचायात बलात्कार यानाः स्याःगु द्वपनय् छम्ह मिजंयात प्यक्वःतक मृत्युदण्ड बीगु सजाय…

एजेन्सी ( मेक्सिकोया दक्षिण पश्चिम प्रान्तय् ७.२ रेक्टर स्केलय् भुखाय् ब्वःगु दु । स्थानीय ई कथं शुक्रवाः बहनी राजधानी…

फ्रान्सया राष्ट्रपति एम्मानुएल माक्रों सिरियाली सरकारं थः नागरिकविरुद्ध रासायनिक हतियार छ्यलाच्वंगु प्रमाण लुत धाःसा सिरियाय् आक्रमण यायेफुगु ख्याच्वः बियादीगु…

पाकिस्तानय् प्रहरीं मिस्तय् म्हं ‘स्पाइनल फ्ल्युड’ खुयाकाःगु द्वपनय् प्यम्हेसित ज्वंगु दु । थुपिं खुँतय्सं मिस्तय्त पंजाब सरकारपाखें आर्थिक ग्वाहालि…

दक्षिण अफ्रिकाया क्रूजर नेशनल पार्कय् छम्ह शिकारी हे सिंहया शिकार जूगु दु । प्रहरीं धाःकथं छम्ह शंकास्पद शिकारीयात सिंहत जानाः…

अस्ट्रेलियाय् बैंक व वित्तीय संस्थातय्सं याइगु गलत ज्यायात कयाः छगू तःधंगु छानविन अभियान सुरु जूगु दु । सार्वजनिक छानविन याइगु…

एजेन्सी- यदि धाथें अमेरिकाय् परमाणु आक्रमणया खतरा जुल धाःसा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पयात गन यंकीगु जुइ ? पुलांम्ह राष्ट्रपति…

एजेन्सी-आइतवाः रुसय् छगः विमान दुर्घटना जुयाः विमानय् दुपिं चालक दल व यात्रु यानाः ७१ म्ह सीगु दु । मस्कोया…

एजेन्सी- ताइवानय् शक्तिशाली भुखाय् ब्वःगु दु । स्थानीय ई कथं वंगु चान्हय् ११ः५० ताःइलय् पूर्वी तटपाखें २० किलोमिटर तापाक…

एजेन्सी- माल्दिभ्सय् प्रहरीं अनया न्यायाधिशतय्त नियन्त्रणय् काःगु दु । सरकारं संकटकाल घोषणा याःगु छुं घन्टा लिपा हे प्रधानन्यायाधीश अब्दुल्लाह…

उत्तरी सिरियाया विद्रोही नियन्त्रित इड्लिब प्रान्तय् सिरियाली सरकारं विषालु ग्यास कयेकूगु खँ पिहां वःगु दु । अन सिरियाली सरकारं हवाई…

एजेन्सी- उत्तरी सिरियाया विद्रोही नियन्त्रित इड्लिब प्रान्तय् सिरियाली सरकारं विषालु ग्यास कयेकूगु खँ पिहां वःगु दु । अन सिरियाली…

छगू सिरियाली विद्रोही पुचलं इडलिब शहर लिक्कसं छगः रुसी लडाकु विमान कुर्का बिउगु दु । ताहिर अल शाम नामंया जिहादीतय्…

अमेरिकी नेतृत्वया फौज अर्बौ डलर खर्च यानाः तालिबानतय्त लिनाछ्वयेत स्वःसां अफगानिस्तानया ७० प्रतिशत भूभागय् अझ नं तालिबानत खुल्ला रुपं…

एजेन्सी- संसारया दकलय् ज्याथम्ह गोरिल्ला म्हिगः मन्त । ६० दँ थ्यनेधुंकूम्ह भिला नांया थ्व मिसाम्ह गोरिल्ला सन् १९७५ य्…

एजेन्सी- अमेरिकाया ओलम्पिक जिम्नास्टिक टिमया पुलांम्ह चिकित्सक लेरी नस्सारयात यौन उत्पीडनया मामिलाय् १७५ दँया जेल सजाय न्यंकूगु दु ।…

विश्वन्यंकं हे थौंकन्हय् विज्ञान व प्रविधिया ख्यलय् न्हून्हूगु कथंया विकास जुयाच्वंगु दु । थ्व युग हे छगू कथं विज्ञान व…

फेसबुकय् तःगू छपाः सेल्फिया ग्वाहालिं क्यानेडियन प्रहरीं छम्ह ल्यासेम्ह मिसाया हत्याया अनुसन्धानय् सफलता चूलाकूगु दु । उगु तस्बिरय् हत्याय् छ्यःगु…

पाकिस्तानं भारतं यायेफुगु छुं नं कथंया कारवाहीयात कयाः चेतावनी बिसें थःपिंके दुगु परमाणु हतियार पूर्वपाखें वइगु छुं नं कथंया…

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प पूवंक स्वस्थ दुगु खँ ह्वाइट हाउसया चिकित्सकतय्सं धाःगु दु । राष्ट्रपति ट्रम्प मानसिक रुपं विरामी…

भारतया उत्तरपूर्वी राज्य मिजोरमया छगू चर्चं प्यम्ह वा व स्वयां अप्वः मस्त बुइकूपिं मिजो जनजातिया तिपूयात प्रोत्साहन कथं ध्यबा…

अमेरिकाया हवाई राज्यया गभर्नर डेभिड इगेइ थन मिसाइल आक्रमण जुइत्यन धकाः वंगु गलत सन्देशयात कयाः क्षमा फ्वना दीगु दु…

घानाय् स्कुलया मिस्तय्त थीमजिउ जुयाच्वंगु इलय् छपु खुसि छीत प्रतिबन्ध तयाबिउगु दु । आफिन खुसिइ दयेका तःगु तां वनेत…

श्रीलंकाय् खुइदँ लिपा न्हापांखुसी झिंच्यादँ पूवनेधुंकूपिं मिस्तय्सं नं अय्लाः न्यायेदइगु जूगु दु । सरकारं थथे मिस्तय्सं नं अय्लाः न्यायेदइगु निर्णय…

म्यानमारया सेनां न्हापांखुसी रखाइन प्रान्तय् जूगु हिंसाय् रोहिंग्या मुस्मांतय् हत्याय् सेना संलग्न दुगु खँ स्वीकार याःगु दु । तर…

क्यानाडां अमेरिकाया व्यापारि नीतिया विरुद्ध तच्वःगु सः थ्वयेकूगु दु । विश्व व्यापार संगठनय् क्यानाडां अमेरिकाविरुद्ध व्यापक उजुरी दर्ता याःगु…

चन्द्रमाय् न्यासि वंम्ह व न्हापांगु अन्तरिक्ष कार्यक्रमया नेतृत्व यानादीम्ह अमेरिकी अन्तरिक्षयात्री जन योङ ८७ दँया वैशय् मन्त । वय्कः आःतकया…